gevbedr35

Waterleidingbedrijf aan de Nieuwe Marktstraat:

In het Nijmegen van begin 19de eeuw leefden vele mensen in onhygiŽnische omstandigheden: er was geen schoon drinkwater, geen riolering en mensen leefden dicht op elkaar. In 1832 brak in de stad een cholera-epidemie uit, die aan 60 inwoners het leven kostte. In 1859 overleden tien mensen aan de besmettelijke ziekte, die wordt veroorzaakt door slecht drinkwater. En nog geen tien jaar later, in 1866, sloeg de cholera opnieuw meedogenloos toe: 65 mensen vonden de dood. De gemeente bleef nu niet stilzitten en besloot tot de aanleg van een waterleidingnet.
Het zou nog tot 1879 duren voordat Nijmegen Ė als eerste van de kleinere steden in Nederland Ė een gemeentelijk waterleidingnet in gebruik zou nemen. Het pompstation van de Gemeente Waterleiding stond aan de Nieuwe Marktstraat, op een laag punt en dicht bij het afzetgebied. Het water werd opgepompt uit een put van 20 meter diepte en met ondergrondse buizen naar de stad getransporteerd. Het drinkwaterreservoir op de Kwakkenberg zorgde voor de druk op de waterleiding, waardoor de bouw van een watertoren niet nodig was.
Het vervolg op de aanleg van een waterleidingnet was de aanleg van een rioleringsstelsel, vanaf 1885. Tegelijkertijd verdwenen de waterpompen uit het straatbeeld en werden poelen gedempt. De ingrepen hadden effect: cholera-epidemieŽn zijn sindsdien niet meer voorgekomen. 
Het pompstation aan de Nieuwe Marktstraat kon al snel niet meer voldoen aan de groeiende vraag naar schoon drinkwater en in 1909 werd de capaciteit uitgebreid. De nieuwe pompen werden aangedreven door elektrische motoren, waarmee Nijmegen een landelijke primeur had. In 1920 vond opnieuw een uitbreiding van de pompcapaciteit plaats. Het huidige pompstation, dat tevens is uitgerust met een zuiveringsinstallatie, werd in 1984 in gebruik genomen.
Van de vroegere pompstations resteert nog een kleurig tegeltableau uit 1909, het jaar van de eerste uitbreiding. Maar ook het oudste pompstation uit 1879 bestaat nog. Nadat het in 1928 werd afgestaan aan de nabijgelegen Ambachtsschool is het flink vertimmerd en in 1938 met een verdieping opgehoogd. Het witgeschilderde gebouw herinnert daardoor in het geheel niet meer aan zijn oorspronkelijke vorm.

Meer informatie over deze muurschildering in de, in februari 2009 gestarte rubriek "Geveltoerisme" op de website van Dagblad de Gelderlander.

terug naar Tegeltableaus

Reactiepagina
Reactie 1:

Rob Essers, 09-09-2016: Onlangs werd ik er op gewezen dat het tegeltableau uit 1909 in de Nieuwe Markstraat verdwenen is. Street View laat zien dat dit in juli 2014 al het geval was.


ergens tussen 2004 en 2014 is de steen al eens verplaatst


Streetview juli 2014: de steen is verdwenen

In het Digitaal Gebouwen Dossier kon ik hierover niets terugvinden. Was er voor gedeeltelijk slopen van het object met het tegeltableau geen vergunning nodig?

De verdwijning heeft ongetwijfeld te maken met de sluiting van het pompstation. Dat is wel een verklaring, maar geen rechtvaardiging om het tegeltableau uit 1909 op deze locatie te verwijderen. De geschiedenis van de gemeente-waterleiding wordt op deze wijze onzichtbaar gemaakt.

Op de gemeentelijke website staat: "Als oudste stad van Nederland investeert Nijmegen veel in het zichtbaar maken van haar geschiedenis." Inmiddels ben ik er achter waar het tegeltableau gebleven is. Het staat nu op het terrein van het pompstation van Vitens, Schutterspad 9, 6525 TE† Nijmegen. Het toegangspad naar het pompstation eindigt bij een hek dat op slot zit. Vanaf het Schutterspad is het tableau niet te zien.
Reactie 2:

Henk Termeer, 09-09-2016: Gelukkig zijn de vier onbedoelde Romeinse zuilvoeten op het dak van het waterleidinggebouwtje behouden gebleven. Een sieraad voor de buurt en een passend historisch welkom aan de treinreizigers die in de oudste stad arriveren of via de Snelbinder Nijmegen komen binnenfietsen!

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: