gevbedr20

Burghardt van den Berghstraat, De Toekomst

In het begin van de vorige eeuw vestigde zich aan de Burghardt van den Berghstraat bakkerij ‘De Toekomst’. De naam en de functie van het gebouw werden op fraaie tegeltableaus afgebeeld. In de jaren ’90 waren de tableaus nauwelijks meer herkenbaar: het bovenste was door de tand des tijds haast onleesbaar geworden, terwijl het onderste tableau verborgen zat onder een reclamebord. Gelukkig werd het eerste kort na 2000 schoongemaakt, het tweede kwam in 2005 onder het reclamebord vandaan. De tekst luidt:
COOPERATIEVE BROODBAKKERIJ EN VERBRUIKSVEREENIGING

terug

Bij het 50-jarig bestaan van de coöperatie in 1947 werd een gevelsteen in de zijmuur ingemetseld.
Reactie 1:

Rijk van Lavieren, 08-06-2014: Ik werkte hier in 1958 t/m 6 november 1959. Onder het poortje naar binnen.
Er was een bakkerij met een hele lange oven met een lopende band, een afdeling voor het luxe brood, beneden nog een banket afdeling en zo’n 20 tot 30 bezorgers, dat weet ik niet precies meer.
Ik heb alle onderdelen daar wel doorlopen en incidenteel, wanneer ze krap in bezorgers zaten, heb ik ook wel eens (met een bakfiets met JLO-motor) brood bezorgd in de wijken. o.a. in de wijk links aan de Graafseweg (Rozenstraat, Asterstraat en Leliestraat) waar veel mensen uit de onderstad naar toe kwamen, grote gezinnen.
Reactie 2:

Boy van Pelt, 10-06-2014: De Opa van mijn vrouw, L.A.Vergeer heeft daar als besteller gewerkt van 28 febr 1914 tot zijn militaire dienst per 1 aug 1914 en keerde terug 28 juli 1916 en heeft het bedrijf verlaten per 5 september 1917. Getuigschrift met handtekening van de secretaris J van der Wielen is in mijn bezit:

Redactie: het adres Burghardt van den Berghstraat 76a-82 op dit getuigschrift is waar nu de COOP gevestigd is, dat is NAAST het pand met het tegeltableau. Dan is De Toekomst al vroeg verhuisd (tenzij er een hernummering heeft plaatsgevonden).
Reactie 3:

Berry Kaldenberg, 08-09-2016: Mijn vader Arie Kaldenberg heeft hier ook gewerkt als besteller. Ik weet nog een paar namen met wie hij werkte: Kok, Henk Wiskamp, .. Toonen. Als iemand mij hier meer over kan vertellen dan hoor ik dat graag.
Reactie 4:

Ger Kaldenberg, 25-01-2017: Toon Simons was er ook een broodbesteller.
Wim Roelofs was ook een besteller bij de COOP. Hij werd later bedrijfsleider bij de naastliggende COOP supermarkt. En weer later werd Wim Roelofs werkzaam bij de Raad van Kinderbescherming als pleegouder.
Reactie 5:

Jan Hendriks, 27-01-2017: Nee, ik zal Arie Kaldenberg vergeten zijn! Een fantastise vent altijd goeie zin en collegiaal. Ik heb nog enkele namen zoals chef bakkerij Mos ,bezorgers Baars- v.Kilsdonk Jan Jetten de timmerman en klusser thomas chef banketbakkerij Jan Retel chef levensmiddelenmagazijn Payens.
Ik was 14 jaar en mijn vader werd invalide. Omdat er brood op de plank moest komen, ging ik werken in de levensmiddelenwinkel in de Burghardt, met veel sneeuw in de winter, een hond onder de broodkar om te trekken of iemand die in de duw liep.
Ik ben ooit nog eens bij Arie thuis geweest om samen een bedrijfsvoetbalelftal op te richten, niet gelukt. Leuk om dit artikel over de cooperatie te lezen.
PS Roelofs heb ik in de winkel opgevolgd, was een fijne collega.
Succes verder, Jan Hendriks
Reactie 6:

Ron Kaldenberg, 23-03-2017: Ik herinner me ook de naam van Co Jansen (Janssen?) als collega van mijn vader Arie. Ben als jong ventje regelmatig met mijn vader mee geweest met de broodbezorging in de wijk Neerbosch. De geur van vers gebakken brood, waar dan ook opgesnoven waar ook op de wereld, doet mij altijd denken aan de geur tijdens het laden van de elektrische bakkerskar.
Reactie 7:

Rob Essers, 24-03-2017: @redactie (reactie 2)
Er heeft in 1936 een hernummering plaatsgevonden in verband met de toekenning van de nieuwe nummers 78 en 80. De bestaande nummers 78 t/m 84 zijn gewijzigd in 82 t/m 88. Op de woningkaarten 1920-1946 staat de datum 10 januari 1936 (bij Burghardt van den Berghstraat 82) en 4 december 1936 (bij Burghardt van den Berghstraat 84, 86 en 88).
Reactie 8:

Johnny Meuleman, 07-02-2021: Komende van de Graafseweg, eind jaren ’60, reed je de Burghardt van den Berghstraat in en moest je linksaf door die poort een binnenplaats in. Daar zat toen "Cash & Carry", voor een kind was het behoorlijk groot. Behalve levensmiddelen kon je ook LP's of sokken ed kopen. Klopt mijn herinnering?
Reactie 9:

Wim de Winter, 10-06-2022: Op de plattegrond van 1897 staat de "Coöp. Broodfabriek De Toekomst" getekend op de hoek van de Graafseweg en de 2e v Hezewijkstraat. Niet lang daarna stonden daar woningen. Ik denk daarom dat de fabriek zich niet aan het begin van de 20 eeuw in de BvdB-straat vestigde, maar daarheen verhuisde.

Reactie 10:

Rob Essers, 15-06-2022: @Wim de Winter (reactie 9) - De Coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksvereeniging De Toekomst te Nijmegen werd op 14 mei 1897 opgericht. Van de oprichting wordt melding gemaakt in de PGNC van 23 mei 1897:
– In eene vergadering der Timmerlieden-vereeniging Door Eendracht Verbetering, gisteren alhier gehouden, werden de statuten vastgesteld en een bestuur benoemd voor een Coöperatieve Verbruiksvereeniging en Broodbakkerij. Ruim 60 leden traden als aandeelhouders op, terwijl de deelneming speciaal voor leden der hier bestaande vakvereenigingen werd opengesteld.

In de PGNC 10 mei 1898 staat een verslag van de herdenking van het 3-jarig bestaan van Door Eendracht Verbetering, waarin ook de "ontwikkelclub De Toekomst" en de oprichting van eene coöperatieve broodbakkerij en verbruiksvereeniging genoemd, "die in haar kort bestaan reeds een vrij belangrijk bedrag als winst heeft afgeworpen".

Uit een transportakte d.d. 16 november 1900 blijkt dat een perceel bouwterrein aan de Burghardt van den Berghstraat is aangekocht. De Gelderlander van 13 februari 1902 bericht over "de kapitale nieuwe broodbakkerij, die de instelling (tot dusverre gevestigd in een tamelijk bekrompen gebouwtje aan den Graafschen Weg) zich heeft doen bouwen aan de Burghardt van den Bergstraat."

Dat "bekrompen gebouwtje" aan de Graafseweg is waarschijnlijk de voormalige cichoreifabriek van fabrikant Eduard Johannes Theodorus Gompertz. Uit een koopakte d.d. 31 augustus 1893 blijkt dat hij eigenaar wordt van een gedeelte van enkele nog onbebouwde percelen aan de Graafseweg (kadastrale gemeente Neerbosch, sectie B, nummer 1401 en 1400). In de akte wordt ook het aangrenzende perceel sectie B, nummer 178, genoemd. Dit laatste perceel is terug te vinden op een kadastrale tekening d.d. 30 april 1880.

Op 26 september 1893 wordt aan E.J.T. Gompertz vergunning verleend voor een stoomwerktuig ten behoeve van een "cichoreifabriek" in het perceel aan de Graafseweg, kadastraal bekend Neerbosch, sectie B nummer 1400 (De Gelderlander, 1 oktober 1893). Het is alleszins aannemelijk dat in hetzelfde pand in de periode 1897-1902 brood werd gebakken.

Redactie: genoemd artikel in De Gelderlander van 13-02-1902 beschrijft uitvoerig winkel en bakkerij:
Coöperatieve Broodfabriek "De Toekomst".
Het blijkt dat genoemde coöperatieve in­stelling, toen zij zich den naam van „De Toekomst" koos, daardoor niet ten onrechte te kennen heeft gegeven, vertrouwen in de toekomst te stellen. Heeft die vereeniging zich gedurende haar bestaan reeds krachtig ontwikkeld, blijkbaar gaat zij nog een grootsche toekomst te gemoet. Zij telt thans een 400 leden en de cijfers, die wij zoo nu en dan hebben meegedeeld omtrent haar exploitatie, hebben ieder kunnen doen zien dat die steeds vooruitgaande is.
Het sprekendste bewijs van dien vooruit­gang is echter wel de kapitale nieuwe brood­bakkerij, die de instelling (tot dusverre gevestigd in een tamelijk bekrompen gebouwtje aan den Graafschen Weg) zich heeft doen bouwen aan de Burghardt van-den-Bergstraat.
Het is een gebouw in modernen trant, dat gindsche nieuwe buurt wezenlijk tot sieraad strekt. Nasr ontwerp van den bouwkundige M. E. Veugelers gebouwd door den aannemer Job. Buskens, bestaat het, aan de straat, uit een ruimen winkel met daarboven twee bovenwoningen (verhuurd voor f200 en f 210), en daarnaast een breede poort, toegang gevende tot de achtergelegen broodbakkerij.
Met 1 Maart hoopt men in deze bakkerij met de werkzaamheden te kunnen aanvangen. Zondag en Maandag a.s. zullen de inmiddels voltooide gebouwen van 's morgens tienen tot 's middags vijven ter bezichtiging worden gesteld van belangstellenden.
Op vriendelijke uitnoodiging van den president, den heer J. L. Raau, wandelden wij ze hedenmorgen rond en hadden alzoo ruimschoots gelegenheid op te merken, dat hier wezenlijk een modelbakkerij is gesticht.
Beginnen wij met den fraaien en ruimen winkel aan de straat, dan bemerken wij dat hij met zijn breede spiegelruiten, zijn doelmatige en keurige betimmering aan de nieuwste eisehen voldoet. De eene kant is ingericht voor koloniale waren, de andere zijde voor de artikelen der brood- en pasteibakkerij. Achter den winkel is een lokaal voor kantoor; verder vindt men er een groote en een kleinere bergplaats voor koloniale waren, een ruimen kelder, met ingang aan de straat, voor o1ie, stroop enz. alsmede een grooten bergzoldet voor erwten, boonen en dergelijke droge waren.
Thans komen wij aan de eigenlijke bak­kerij­afdeeling. Eerst doorwandelen wij een bergplaats voor brood en komen dan in een ruim lokaal, waar de versche brooden uit de bakkerij worden aangebracht om in ontvangst te worden genomen door de afnemers, die langs de groote toegangspoort met hun wagens tot hier kunnen komen om het brood in te laden.
Ten slotte komen we in de eigenlijke bakkerij, een kolossaal vierkant vertrek, geheel met verglaasde witte tegels bekleed en voorzien van werkbanken met dekbladen van houtgraniet. Door middel van kokers daalt het graan recht van den graanzolder in de troggen neer. Het opmerkelijkst echter zijn de twee dubbele heete-luchtovens geleverd door den heer H. de Boer te Rotterdam en waarvan de eene meer bijzonder voor wit, de ander voor roggebrood bestemd is. De vloer van den eersten bestaat uit steenen, waarin het woord „toekomst" gedrukt staat, zoodat elk brood aan dat opschrift kenbaar zal zijn. Een eigenaardige inrichting is, dat zoodra de deur van een oven geopend wordt, vanzelf ook het gaspitje wordt opgedraaid, waardoor de oven van binnen helder wordt verlicht. Tusschen de beide ovens is de rijskast, waar het brood op platen in gezet wordt, om te rijzen. Merkwaardig is ook de inrichting van den heetwaterketel, die, naar mate er heet water uit getapt wordt, weer van zelf door de waterleiding met koud water wordt aangevuld.
Aan de groote bakkerij grenst een kleiner lokaal met fornuis voor de pasteibakkerij.
De graanzolder is hoogst doelmatig ingericht en kan wel 4000 zakken bergen. De vloer bestaat uit portland-cement en alle hoeken zijn bijgerond, zoodat zich nergens vuil of ongedierte kan hechten en alles gemakkelijk is schoon te houden. De kleine raampjes zijn alleen op het noorden aangebracht en kunnen bij te grooten toevoer van zonlicht nog met luikjes worden afgesloten.
Bij de bakkerij behoort ook nog een afzonderlijke kelder, terwijl er nog een derde kelder is, meer bijzonder bestemd om zonder breken bij de verschillende buisgeleidingen te kunnen komen, in geval van eenig defect.
Er is voor gezorgd dat de bakkers (er zullen er een vijftal aan het werk worden gezet), bij hun verhittenden arbeid niet aan gevaarlijke afkoeling blootstaan; kolenhok, privaten, kleedkamertje, alles is binnenshuis te bereiken.
Wat bij de schikking der onderscheiden lokalen opvalt is dat alle ramen vrij uitzien in de buitenlucht: soms is het eene vertrek een eind hooger boven het andere uitgebouwd alleen om daardoor te verkrijgen dat het licht van buiten ontvangt.
Voor een inrichting, waar haast uitsluitend eetwaren behandeld worden en dus frissche lucht een eerste vereischte is, verdient dit zeker toejuiching. Kortom, we gelooven niet te veel te zeggen met hier te spreken van een model-bakkerij.
Belangstellenden gelieven zich daarvan door eigen onderzoek te overtuigen. En dat ook bij dezen bouw weer op de toekomst gerekend is, kan hieruit blijken dat er nog een terrein van 12 bij 14 meter (thans alleen ingenomen door een bergplaats voor wagens) beschikbaar is voor uitbreiding.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: