dakpan

Dakpannen

Collectie: Joop Neuij (toegevoegd 30-09-2015)

Hamerpan met ronde wel (220 x 295 mm), uit klei (waalklei) gebakken en geglazuurd.
De dakpan is over de honderd jaar oud en geproduceerd door Stoom-, Steen en Pannenfabriek Fa. G.J. Hamer en Co
Vestigingsplaats: Groesbeek (Nijmegen)
Opgericht: 18791886 door Gerhard Hamer
Sluiting:1911 door sluiting
Fabrieksstempel: Hamer en Co
Modellen in Productie:
- Oud Hollandse pan hand gevormd (230 x 330 mm)
- Muldenpan met dubbele kopsluiting (220 x 300 mm)
- Kruispan (220 x 280 mm)
- Hamerpan met ronde wel (220 x 295 mm)
- Hamerpan met vlakke wel (220 x 295 mm)

Zelf heb ik de dakpannen een aantal jaren geleden gevonden in het bos nabij het terrein van Dekkerswald, dus ongeveer ter hoogte van waar de fabriek heeft gestaan, met dank aan onze hond want die heeft ze opgegraven waarna er vijf voor de dag kwamen.

Weet u meer over deze fabriek? REAGEER, wij zijn benieuwd naar uw verhaal.

terug

Reactie 1:

Redactie, 30-09-2015: We vonden recent een ander exemplaar:

Reactiepagina
Reactie 0:

Joop Neuij, 30-09-2015: Dakpan Hamer&Co
Reactie 2:

Joop Neuij, 30-09-2015: In het Regionaal Archief staat een foto van de fabriek, omschreven als "de hamer&co" wat dus fout is: "de" hoort er niet bij. De fabriek stond aan de Groesbeekseweg ter hoogte van de Heilig Land Stichting, op de grens van Groesbeek en Nijmegen:


Bron: beeldbank RAN F14107

Reactie 3:

Frans Geertsen, 03-10-2015: De heer G.J. Hamer uit Deventer vraagt in mei 1886 aan het College van B&W in Groesbeek vergunning tot de bouw op een terrein aan de weg van Nijmegen naar Groesbeek, kadastraal bekend Gemeente Groesbeek sectie H no 179, 180, 181, 316 317. Het College geeft op 9 juni van dat jaar toestemming. De fabriek werd zowel met de naam “Steen en Vormfabriek Hamer en Co” als “de Hussenburg” aangeduid. Dat laatste is waarschijnlijk een verbastering van de naam Oeselenberg, de heuvel waarnaast de fabriek gebouwd werd. Op 23 September 1907 werd bij een publieke veiling de pannenbakkerij voor Hfl 21.300 verkocht aan Maurits Jacob van Löben Sels.
Zie verder het boekje van Prof. dr. Andre Sassen in de serie “Uit de historie van Heilig landstichting” uitgave nummer 6 van de Heemkundewerkgroep.
Reactie 4:

Mw. Jopie Huisman, 06-10-2015: Achteraan op het terrein van Dekkerswald, langs de oude panden van dit centrum, starten diverse (revalidatie-) wandelroutes, openbaar en vrij toegankelijk. Langs zo'n pad zijn duidelijk resten van vermoedelijk deze pannen- of steenbakkerij te zien. Komt u tijdens de wandeling een onderhoudsman/terreinknecht tegen, die zijn sporen op Dekkerswald wel heeft verdiend, dan boft u. Hij kan u er alles over vertellen. Mooi!
Reactie 5:

Hans van den Berge, 19-03-2017: Op een deel van ons huis in de Transvaalwijk in Arnhem liggen tot op de dag van heden nog panleien gemaakt door bovengenoemde fabriek.
Omdat het geen gebruikelijke dakbedekking is in deze omgeving, wellicht toch leuk om er melding van te maken dat de panlei ook in onze regio gemaakt werd.
Als bijlage een foto van voor- en achterzijde van een panlei van Stoompannenfabriek Hamer&Co uit Nijmegen. De maten van de panlei zijn: breedte 14 cm, lengte 25 cm, dikte 1,5 cm.

Reactie 6:

Wiebe Geertsma, 13-11-2017: Bij het afbreken van een schuurtje kwamen wij de volgende dakpannen tegen met op de achterzijde vermeld: Hamer en Co Nymegen en een kenmerk zo lijkt het, Vogel Kroon Kruis Sterren in een rechthoek. De pannen zijn wit geglazuurd en hebben een afmeting van 22 x 29cm.
Hebben wij hier iets bijzonders in onze handen? We voegen enkele foto's toe.

Reactie 7:

Rob Essers, 15-11-2017: In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 2 oktober 1907 staat: "Bij acte op 30 September 1907 voor den Notaris HIJINK te Nijmegen verleden, is ontbonden de tusschen de Heeren GERHARD JOHAN HAMER Jr. en MATTHIAS KAREL WESTENDORP, dakpannenfabrikanten te Nijmegen, bestaan hebbende vennootschap onder de firma „HAMER & Co”, gevestigd geweest te Groesbeek en opgericht by acte op 16 Maart 1887 voor den Notaris BöHTLINGK te Nijmegen verleden. (...)".

De nog in volle werking zijnde fabriek is op 23 september 1907 verkocht aan fabrikant Maurits Jacob van Löben Sels (1876-1944). G.J. Hamer Jr. (1835-1910) vertrekt in augustus 1908 uit Nijmegen. Het is mij niet duidelijk of op de dakpannen na september 1907 nog steeds de naam HAMER & Cº staat. Uit welke periode stammen de dakpannen op bovenstaande foto's? Zijn er ook dakpannen met het opschrift v/h HAMER & Cº?

Wanneer zijn de laatste 'Nijmeegse' dakpannen in deze fabriek in de gemeente Groesbeek geproduceerd? In het adresboek van 1922 staat voormalig compagnon M.K. Westendorp (1864-1941) nog als 'Directeur Stoompannenfabr. v/h Hamer & Co.' vermeld. Vanaf 1919 was hij directeur van de N.V. Dierenasiel „Kynos”.
Reactie 8:

Rob Essers, 28-11-2017: De witte Hamerpan (zie reactie 6) is zeer zeldzaam. De 'vogel' is een gekroonde enkelkoppige adelaar met daarboven nog een kroon. "De Hamerpan met twee platte wellen is gebaseerd op de Altkircher Pressziegel van Gilardoni Altkirch (1850). Dit model wordt tevens geproduceerd in witbakkende klei voor toepassing op koelhuizen en export naar Nederlands-Indië. De klei hiervoor werd aangevoerd uit Silezië. Voor de export wordt dit model „Jewish Tile” genoemd." (Sassen 2008, p. 15). De zeldzame witverglaasde dakpannen zijn ook nog geproduceerd na de overname door Van Löben Sels in 1907.
Reactie 9:

Joop Neuij, 24-12-2017: Nog een Hamerpan (220 x 280 mm, iets korter als de andere pannen):

Reactie 10:

Rob Essers, 25-12-2017: De dakpan in Reactie 9 is een rechtsdekkende Kruis- of Bouletpan. Is het pand waarop de afgebeelde dakpan gelegen heeft, vóór of na 1907 gebouwd?

"Ofschoon het gebruikelijk was in die tijd om pannen met rechts dekkende sluitingen te maken, werd onder Hamer een links dekkende Hamerpan met ronde wel ontwikkeld. (...) Deze pan is niet lang in productie geweest." (Sassen 2008, p. 16)
"Ook werden onder Van Löben Sels Kruis- of Bouletpannen gefabriceerd, maar nu wel rechtsdekkende Kruispannen en niet zoals onder Hamer linksdekkende." (Sassen 2008, p. 17)
Reactie 11:

Rob Essers, 22-11-2019: Bij de vermelding "Opgericht: 1879 door Gerhard Hamer" klopt het jaartal niet. De oudste vermelding die ik heb gevonden, is de aanbesteding van "Het bouwen eener STOOMDAKPANNENFABRIEK met bijlevering van alle materialen op een terrein nabij Nijmegen" op 3 april 1886 (bron: PGNC van 21 maart 1886); zie ook reactie 3. Uit een advertentie in de PGNC van 5 september 1886 blijkt dat de Stoom-Dakpannenfabriek vijf maanden na de aanbesteding in werking is gesteld.

1887-1907
De firma Hamer & Co., gevestigd te Groesbeek, werd op 16 maart 1887 in Nijmegen opgericht door Gerhard Johan Hamer jr. en Matthias Karel Westendorp (bron: PGNC 20 maart 1887). Gerhard Johan Hamer jr. verhuisde pas op 14 juli 1888 vanuit Deventer naar de Spoorstraat in Nijmegen (bron: bevolkingsregister 1880-1890). De tussen G.J. Hamer jr. en M.K. Westendorp bestaan hebbende vennootschap onder firma Hamer & Co., is op 30 september 1907 ontbonden (Nederlandsche Staatscourant, 2 oktober 1907).
Reactie 12:

Hennie en Joop, 22-11-2019: Mijn Hamer dakpannen liggen in de schuur, van Dungen verpakkingen en Splendor kerstverlichting op zolder, Biessels kolenkit en Dobbelman zeep pakken enz ...ook ergens in huis. Wie start een Nijmeegs industrie museum? Dan breng ik die spullen langs...
Reactie 13:

Maaike, 20-01-2020: Zoon en partner hebben oud huis en komen geglazuurde rode Hamerpannen met twee platte wellen tekort. Graag contact als iemand deze nog ergens heeft liggen!

Reactie 14:

Gerard Centen, 25-01-2020: Ik kan mij nog herinneren dat in Bemmel een kleine pannenfabriek was in het begin jaren 50. Ik was 17 jaar en werkte op een steenoven in Gendt, met nog drie jongens uit Nijmegen. Wij werden opgehaald en thuisgebracht met een busje.
De pannenfabriek lag aan de weg tussen Bemmel en Haalderen. De baas van de fabriek was ik geloof Hermsen, bijnaam de Mus. Wij hebben daar nog gevraagd als je daar werkte wat je kon verdienen. Nou dat was zwaar klootten.
De steenoven in Gendt betaalde iets beter, maar wel zwaar werk. Goed voor de spierontwikkeling, een sportschool hadden wij niet nodig. En wij werkten mee aan de opbouw van Nijmegen want Nijmegen had veel stenen nodig, en natuurlijk dakpannen.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: