084-19440918Jonkerbosch

084-19440918Jonkerbosch.jpg

Weet u ons iets meer te vertellen over de hierboven getoonde foto (datum, lokatie, gebeurtenis en/of personen), reageer dan. Ook herinneringen aan hetgeen hierboven te zien is zijn natuurlijk welkom!

reageer

Vraag:

Hopelijk kunnen de bezoekers van Noviomagus.nl iets meer vertellen over bijgaande foto uit 1944. Over de foto is al het nodige bekend (maker, plaats, namen van een aantal personen). Op de tweede foto is de huidige situatie te zien (ingang Niek Engelschmanlaan 65 t/m 129). 

Een kopie van de foto uit 1944 is in het Regionaal Archief Nijmegen voorzien van de volgende toelichting:

> Beschrijving: De eerste Amerikaanse parachutist op pensionaat Jonkerbosch. Staande naast parachutist: G. Verhees.
> Nijmegen Mollenhutseweg
> Datering: 20/09/1944 - 20/09/1944
> Documenttype: foto
> Documentnummer: F66792
> Negatiefnummer: 1119

Volgens andere bronnen is de foto op maandag 18 september 1944 gemaakt door Broeder Leobaldus (J.J. Rademakers). De afgebeelde personen zijn Broeder Eumachius, Broeder Palmace (A.A. Honings), Martien van de Wijdeven, zijn broer Broeder Orontius (Anton van de Wijdeven) en rechts Broeder Einardus (A.C. Kuylaars).

Na het vertrek van de Duitsers op zondag 17 september 1944 betrok Broeder Palmace 's avonds zijn kantoor op Jonkerbosch. Op maandagavond namen de Amerikanen het pensionaat in bezit, enkele dagen later gevolgd door de Engelsen.

Kennelijk had men op maandagmiddag alle tijd om te poseren voor deze foto waarop de eerste Amerikaanse bevrijder (parachutist?) van Jonkerbosch staat afgebeeld. Wie was deze Amerikaan en wie was de jongeman (G. Verhees?) met de laarzen op de voorgrond?

Met vriendelijke groet,

Rob Essers

Reactie 1:

Arjen W. Kuiken: De Amerikaanse bevrijder is onbekend. Of het een parachutist is, is de vraag. Het kan ook een soldaat van het 325ste Gliderregiment zijn. Deze werden per zweefvliegtuig aangevoerd. 
Wat betreft de man met de laarzen op de voorgrond het volgende:
De man staat op de voorgrond. Alsof hij hiermee wil uitdrukken: ik heb de Amerikaan hier gebracht. Als naam wordt opgegeven G. Verhees. 
Hypothese:
Dit zou een verbastering kunnen zijn van G(eert) van Hees, lid van de Nijmeegse ondergrondse. Van Hees gidste op 19 september 1944 de A-colonne, bestaande uit pantservoertuigen van de Britse Grenadier Guards en para’s vanaf Sionshof naar de Waalbrug om deze te veroveren.

Reactie 2:

Toine Tesser, 08-05-2009:Om het nog complexer te maken; de Amerikaan lijkt een Denison smock aan te hebben. Dit is een Britse parachutistenjas die ik nog nooit bij een Amerikaan heb gezien. Voor degenen die weten wat een Denison is: let op de kraag, de donkerdere armen en de drukknopen tussen de onderste zakken.

Ook draagt hij een M42 broek. Er is voor zover mij bekend, maar 1 eenheid die nog met M42 sprong: het 504 PIR dat is ingezet in Nijmegen en Grave. 
Hoewel de kans klein is, helpt dat misschien om hem te identificeren?

Reactie 3:

Rob Essers, 09-05-2009: Een medewerker van het "WW2 US Medical Research Centre" berichtte mij enige tijd geleden per e-mail:

"(...) What I can tell you is that he is definitely a Paratrooper, and not a member of the 325th GIR as suggested on the website you sent over. This is evident from his uniform (he wears the M1942 Reinforced Jump Trousers, and M43 coat)".

Wat is het verschil tussen de M1942 Reinforced Jump Trousers en een M42 broek? En kan de Denison smock geen M43 coat zijn?

Reactie 4:

Toine Tesser, 11-05-2009: “Wat is het verschil tussen de M1942 Reinforced Jump Trousers en een M42 broek? En kan de Denison smock geen M43 coat zijn?”

De M42 Jump Trousers was de broek die bij het standaard uniform hoorde voor de US para’s tijdens D-day: the M42 Jump Suit (bestaande uit de M42 Jump Jacket en de M42 Jump Trousers). Omdat het uniform zwaar te lijden had in het veld, kreeg elke man 1 gewoon M42 uniform en 1 ‘reinforced’ uniform uitgereikt.

Het ‘reinforced’ uniform had verstevigingen op delen van de zakken van broek en jas, alsmede verstevigde kniestukken. Deze verstevigingen waren gemaakt van geïmpregneerd canvas waardoor ze ook nog waterafstotend waren.

Na D-day kregen bijna alle US Airborne onderdelen het M43 uniform uitgereikt. Deze zijn nooit in verstevigde vorm uitgegeven. De broek van de para in de foto is zo’n verstevigde (reinforced) M42 broek waardoor hij vrijwel zeker van het 504 PIR is. Dit is het enige US onderdeel in Nijmegen dat en masse met M42 sprong.

Hier is een link met wat info over de M42 en M43 uniformen. De verstevigingen zijn goed te zien, want donkergroen (soms blijkbaar op het zwarte af…).

http://www.101airborneww2.com/uniforms.html 

De jas is zeker geen M42 noch een M43. Hier zijn een aantal redenen voor. Allereerst misschien wel het gebrek aan rits aan de voorkant. Dan de (vage) kleurschakeringen, beter zichtbaar als je de foto opblaast. Dan de drukknopen tussen de onderste zakken. De donkerdere mouwen ten opzichte van de romp, waarschijnlijk veroorzaakt door het camouflagepatroon van de Denison smock.

Hieronder een link met meer info over de Denison smock (de kleuren van deze smock zijn er na 65 jaar wassen wel bijna af…).

http://en.wikipedia.org/wiki/Denison_smock 

Hierop zijn de kleuren beter te zien:

http://www.hypospace.net/equipment/dennison.jpg  (grote foto heeft een volledige rits – niet standaard)

Ik hoop dat dit helpt om zelf te kunnen inschatten wat voor een jas de para in de foto aan heeft.

Reactie 5:

Toine Tesser, 18-07-2009: Laatst kreeg ik informatie dat de leden van de Jedburgh teams gemixt Engels-Amerikaanse uniformen droegen.

Zou dit een Jedburgh-para kunnen zijn? Met andere woorden, een collega van Kapt. Arie ‘Harry’ Bestebreurtje van Team Clarence?

Reactiepagina
Reactie 6:

Peter Hendrikx, 07-09-2014: De Amerikaanse parachutist is Theodore "Ted" Bachenheimer, al bij leven een legende in de 82e Airborne Divisie. Hij maakte deel uit van de inlichtingensectie van het 504e Regiment, vandaar zijn M-1942 broek. De Britse jas was zijn eigen vrije keuze. Google zijn naam maar en je komt een ongelooflijk verhaal tegen. Hij was de contactpersoon tussen de Amerikanen en de burgerbevolking en daarbij is het inderdaad heel waarschijnlijk dat de man prominent op de voorgrond Geert van Hees is, die de Amerikanen op 17 september 1944 naar de brug leidde. Ik heb geen vergelijkingsfoto van Van Hees, dus ik kan dat niet met zekerheid stellen.
Ik ben momenteel bezig met een fotoboek over de bevrijding van de regio door de Amerikaanse 82e Airborne Divisie, en zo herkende ik Bachenheimer aan zijn uiterlijk. We hopen ons boek, getiteld "Burning Bridges", in december 2014 te publiceren.
Reactie 7:

Rob Essers, 12-09-2014: In Als sterren van de hemel (Bussum 1977) van Norbert A. de Groot staat onder een foto op pagina 205 dat de befaamde para Ted Bachenheimer er een bijzondere hekel aan had te worden gefotografeerd. De foto die voor de ingang van het Pensionaat Jonkerbosch is genomen, 'bewijst' het tegendeel! :-)

Er is nu nog één persoon die niet met zekerheid geïndentificeerd is. De jongen met de laarzen zou Geert van Hees kunnen zijn, maar het bewijs is nog niet geleverd. In Met de dood in de schoenen... 64 ooggetuigenverhalen, brieven en dagboekfragmenten van Nijmeegse burgers in de mangel van Market Garden (Nijmegen 1984) van Joh. H. Eilander staat op pagina 50 een gedeelte uit een verklaring van G. van Hees (nr. 27).
Daarin staat onder meer dat hij op maandagochtend op weg naar zijn duikadres in de Stijn Buysstraat van een Amerikaan die op het Keizer Karelplein was gesneuveld, de wapens heeft afgenomen. Over de rest van de maandag staat helaas niets vermeld, zodat ik nog steeds niet weet of hij die middag wellicht Ted Bachenheimer begeleid heeft.
Reactie 8:

Rob Essers, 21-09-2014: Voor degenen die twijfelen of de persoon op het zoekplaatje werkelijk Ted Bachenheimer is, heb ik drie foto's op een rijtje gezet. Bij de vergelijking van allerlei details heb ik niets kunnen vinden waaruit duidelijk blijkt dat het om verschillende personen gaat.

Verder heb ik gepoogd het tijdstip vast te stellen waarop de foto op 18 september 1944 bij het Pensionaat Jonkerbosch in Nijmegen is gemaakt. De hoek bij de regenpijp zit precies in het noorden. Gelet op de schaduwen, lichtval op de zijmuur en de weerspiegeling in het raam staat de zon nog net niet in het zuidwesten. Ik ga er daarom van uit dat de foto tussen twee en drie uur 's middags is gemaakt. Ik weet alleen niet wat hier het verschil is tussen de zonnetijd en de lokale klokkentijd op 18 september 1944.
Reactie 9:

Tom Timmermans, 14-10-2014: Ik neig nagenoeg volledig naar de input van Peter Hendrikx. Zet Meneer Links en Meneer Rechts een Amerikaanse M1C-helm uit die tijd op, voorzien van een Brits/Canadees helmnetje, fotografeer hem frontaal en je hebt in mijn ogen de parachutist op de foto waar dit alles mee begon. Mijn probleem zit 'm in het persoonlijke wapen van deze strijder; een .30-06 US Garand geweer met bijbehorende munitiekoppel. Van Bachenheimer is uit het boek van Norbert A. de Groot bekend dat hij in het Nijmeegse Centraal Station een .45 Thompson machinepistool afschoot voor de microfoon van het omroeproepsysteem. Dat had als gevolg de overgave van een groot aantal Duitsers. Het gaat hier om een duidelijk ander wapen. Ik vrees dat mijn aanvulling meer onduidelijkheid schept maar hoop wat toe te voegen aan de kennis omtrent Bachenheimer.
Reactie 10:

Peter Hendrikx, 14-10-2014: Tom heeft een punt. Twee punten om precies te zijn. Dat dit Ted Bachenheimer is lijdt geen twijfel.
Een andere vraag los van de identificatie van deze foto is welk wapen Ted heeft gebruikt toen hij in de microfoon van het station schoot om de Duitsers tot overgave te bewegen. De foto van Bachenheimer is volgens de maker op 18 september 1944 gemaakt en het incident in het station was een volle dag later op 19 september, 16:30 uur. Norbert de Groot citeert het rapport van A. van Hedel, die spreekt over een tommygun. Wist Van Hedel het verschil tussen een .45 Thompson machinegun en een .30 Garand? Heette niet alles een tommygun en was niet iedereen een Yank of een Tommie met een gun?
Ik vrees dat we het definitieve antwoord nooit te weten komen, maar dat de vergissing van de benaming tommygun waarschijnlijker is dan de kans dat Bachenheimer een dag later een ander wapen had. Hij was ervaren genoeg om altijd het beste wapen bij zich te dragen.
Reactie 11:

Toine Tesser, 04-01-2017: Ben al een tijdje niet meer op deze pagina geweest. Super leuk dat de para geïdentificeerd is! En Bachenheimer nog wel!!
Dat het wapen waarmee hij de 19de in het station schoot een Tommygun (Thompson) was, zegt niets over zijn persoonlijk wapen. Hij kan immers bedacht hebben dat een Tommygun op automatisch meer incentive zou zijn voor de Duitsers om zich over te geven, dan één, of enkele (tragere) schoten uit zijn eigen Garand. Een wapen is immers snel geleend van een collega.
Reactie 12:

Rob Essers, 25-12-2017: In The Odyssey of Private Bachenheimer van Frank van Lunteren en Karel Margry uit 2002 staat onderstaande foto:

"Above: Holland, September 18, 1944, and Bachenheimer comes peddling into town on his one-man reconnaissance of Nijmegen on the second day of Operation ‘Market-Garden’. Although the paratrooper in this picture is unnamed, it is practically certain that it is Bachenheimer. Not only is there the strong physical likeness, but the time and place – and not least the fact that he is on a Dutch bicycle – all perfectly fit the details of his entry into town. The picture was taken by a civilian on Dobbelmanweg, which is a side street of Groenestraat. This is another strong indication that it is him as the latter street is where the next episode in Bachenheimer’s career would unroll. (courtesy N. A. de Groot) (...)"

Deze foto is gemaakt nadat Bachenheimer het Pensionaat Jonkerbosch, Mollenhutscheweg 200, aan het einde van de Vossenlaan had verlaten en op de Dobbelmannweg ter hoogte van nummer 26 (zie Street View) in de richting van de Groenestraat fietste. Van Lunteren en Margry maken geen melding van zijn bezoek aan het pensionaat:
"On the afternoon of the second day, September 18, troopers of the 1st Battalion guarding the damaged bridge over the Maas-Waal Canal at Neerbosch (captured earlier that morning) saw an American soldier pedalling a bicycle across in the direction of Nijmegen. It was Bachenheimer. The troopers warned him that the town was in German hands but he reacted: ‘Ah, hell! I’m going over there to see what the score is.’ (This was just at a moment when the 82nd Division had pulled virtually all its troops out of the city to counter a German attack that threatened to overrun the glider landing zones at Groesbeek.)

Shortly after, about 1600 hours, Bachenheimer showed up at the local headquarters of the Ordedienst (OD) resistance organisation, which was located in the Willem Smit transformer factory on Groenestraat in the south-west part of the city. The core of this underground group was not very large, perhaps 20 people, but the news that an American had arrived at the factory caused patriots to flock to the factory and their numbers swelled. At the insistence of the OD chief, P.J. Verlee, Bachenheimer assumed command of the whole group. Making the factory his CP, he began despatching spy patrols into the city, interrogating prisoners brought in by the Dutch, and passing information back to his own HQ."

Uit de "Map showing the Neerbosch bridge (known to the Americans as ‘Honinghutje’) and the other sites of Bachenheimer’s time in Nijmegen" blijkt dat het om Graafsebrug gaat. Over de route die Bachenheimer op maandag 18 september 1944 heeft afgelegd vanaf de Graafsebrug naar Willem Smit op de Groenestraat bestaat onduidelijkheid.
Reactie 13:

Rob Essers, 12-02-2018: Losse eindjes...
Dat Bachenheimer op maandag 18 september 1944 via de Graafsebrug het Maas-Waalkanaal passeerde, zou er op kunnen duiden dat hij wist dat de Hatertsebrug de avond ervoor door de Duitsers was opgeblazen. Volgens de verhalen was hij in z'n eentje op weg naar het centrum van Nijmegen. Bij zijn bezoek aan het Pensionaat Jonkerbosch was hij echter in gezelschap van de nog altijd ongeïdentificeerde jongeman met militaire (?) laarzen.

Het pensionaat van de Broeders van Liefde lag niet op de route en was in gebruik als Kriegslazarett Jonkerbosch. Wist Bachenheimer dat de Duitsers het pensionaat op zondag 17 september 1944 weer aan de broeders hadden overgedragen? Om vanaf de Graafsebrug bij het pensionaat te komen moet hij met zijn fiets de spoorlijn overgestoken zijn. Waarschijnlijk heeft hij direct na de Graafsebrug de eerste spoorwegovergang genomen en is hij via de Oostkanaaldijk en Winkelsteegseweg gereden.

Was Bachenheimer doelbewust op weg op basis van informatie die hij in Grave had verkregen? Na de vordering van het pensionaat in 1943 kwam een aantal broeders in het sociëteitsgebouw in Grave terecht. Broeder Vertunianus beschrijft in Jonkerbosch - Groei en Bloei (10) de nacht van 17 op 18 september 1944: "(...) rond middernacht ontdekken we dat de Amerikanen door de oude stad Grave sluipen. De Duitsers zijn in stilte verdwenen. Dezelfde nacht ontstaat er een verbroedering met de Amerikanen, want een twintigtal parachutisten komen in de Soos uitrusten van de grote vermoeienissen."

Was Bachenheimer één van de parachutisten die in Grave de nacht bij de Broeders van Liefde heeft doorgebracht? Mogelijk heeft hij daar meer gehoord over het gevorderde Pensionaat Jonkerbosch en over huize De Winckelsteegh dat sinds 1 september 1942 dienst deed als een justitiële inrichting en geleid werd door de Broeders van Liefde. Was dit het eerste reisdoel van Bachenheimer in Nijmegen? Dat verklaart de omweg die hij heeft afgelegd . Ik sluit niet uit dat hij de jongeman met de laarzen op De Winckelsteegh heeft ontmoet.
Reactie 14:

Will Dekker-Peters, 07-03-2018: Ik heb Bachenheimer gezien en begroet in de portiersloge van Willem Smit. (hij nam een voetenbad in zijn met water gevulde helm !!) Ik had wat fruit bij me van de fruitbomen aan de overkant bij mijn schoonouders). Bachenheimer had een veld-ontvang?apparaat en probeerde wat door te zenden.

Redactie: dat is bijzonder! Hoe weet je dat hij het was, en waar en wanneer precies was het?
Will, 08-03-2018: ik heb pas jaren later zijn naam gehoord. voor ons was het alleen interessant: een Amerikaan. Die portiersloge was ongeveer tegenover huis Groenestraat 311. Later is alles verbouwd, maar op oude foto's nog wel terug te vinden denk ik. Er liepen ook zwaar bewapende Amerikaanse soldaten richting de spoorovergang, Graafseweg. Het was een mooie zonnige dag. Ik denk dus een paar dagen na de dropping. Ik werkte toen bij Smit op de boekhouding.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: