Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 21

20-02-80

Omdat onze overheid voor de oorlog niet devalueerde, wat de ons omringende landen wel deden, bleven onze produkten voor het buitenland te duur waardoor de export stagneerde en wij met onze produkten in de maag bleven zitten. Het gevolg hiervan was, dat de landbouw en de veeteelt, de industrie en de bouwwereld in grote moeilijkheden kwamen te verkeren.

Bedrijfssluitingen en faillissementen waren aan de orde van de dag, waardoor er grote groepen arbeiders werkloos raakten. Deze mensen moesten dan opgevangen worden in de diverse steunregelingen en.... in de werkverschaffing. In het vorige stukje heb ik al iets over de werkverschaffing geschreven en het einde van dat stukje werd mij vorige week nog eens door een bejaarde vrouw bevestigd. Haar man had, voordat hij werkloos werd, bij een bedrijf 35 cent per uur of wel f 16.80 in de week verdiend. Als steuntrekker kreeg hij É 10.00 per week uitgekeerd, dat was 40% minder dan zijn eerder verdiende loon zodat u wel na kunt gaan in wat voor miserabele omstandigheden deze mensen kwamen te verkeren. Toen hij in de werkverschaffing kwam werd hij in de regeling van vier weken werken en de vijfde week wandelen geplaatst. Zij vertelde mij dat het vaak genoeg voorgevallen is dat wanneer haar man het vierde weekloon op tafel had gelegd, zij met dat weekloon twee weken rond moesten zien te komen, omdat zij door dringend noodzakelijke uitgave in de eerste drie weken geen cent op zij had kunnen leggen. Dit was echt geen alleenstaand geval, zo waren er verschillende in onze stad en elders natuurlijk.
Het sportpark ĄDe Goffert" herinnert nog veel bejaarden van nu aan de tijd van vroeger toen zij in werkverschaffingsverband het park met bloed, zweet en tranen hebben aangelegd. Het plan om een sportpark aan te leggen stamt uit 1930 en werd geopperd door de toen aan het bewind zijnde burgemeester Steinweg en wethouder Busser. Met de aanleg van het park is
men in 1932 begonnen terwijl de bouw van het voetbalstadion in 1935 is gestart. Omdat het voetbalveld ongeveer zes meter in de grond verzonken is aangelegd, is alleen daarvoor zo'n 80.000 kubieke meter grond met de schop in kipkarren en kruiwagens geladen. Deze grond is rond de ontstane kuil in taludvorm gestort. In deze, negen meter hoge, zandberg zijn de funderingen aangebracht voor de tribunes en de andere ruimtes die nodig zijn om het stadion goed te laten functioneren. Volgens de regels van de werkverruimende maatregelingen mochten er geen mechanische graafwerktuigen gebruikt worden. 

Het enige wat toegestaan werd, was een klein locomotiefje om de kipkarren uit de diepe kuil naar boven te trekken. Op vlakke gedeeltes werden de kipkarren ook met mankracht voortgeduwd. Op andere plaatsen werd er ook wel een arbeider met een touw voor een kruiwagen gespannen om de kruier te helpen tegen de berg op te komen. Met al dat geploeter konden de mensen, volgens een regel van de overheid, maar 70% van het normale weekloon verdienen, maar meestal kwamen zij daar ook nog niet aan.
Ook het voorkomende betonwerk is in werkverschaffingsverband klaargemaakt, behalve de dakconstructie van de overdekte tribune, deze is door een aannemer gebouwd. Na 2,5 jaar van geploeter werd het ĄGoffert Park" feestelijk door Prins Bernhard geopend. Men heeft toen tevens nog een ganzenbordspel met mensenfiguren opgevoerd.
Het minste gereedschap wat een werkverschaffingsarbeider nodig had was een steek- en een schepschop. Zij die deze schoppen niet bezaten konden bij de steuninstantie een briefje halen waarop zij deze, bij een opgegeven winkelier, konden halen. Wekelijks werd er dan een klein bedrag van het lage loon afgehouden. Zo gebeurde dat ook met fietsbanden en indien nodig ook met fietsen, want men moest ook naar objecten die te ver weg waren om ze lopend te bereiken. Een ander probleem was het rijwielplaatje. Voor de oorlog werd er een belasting op de rijwielen geheven van É 2.50 per jaar, hiervoor kreeg men een koperen plaatje dat goed zichtbaar aan het fietsstuur bevestigd moest worden zodat iedere politieagent of andere controleurs meteen konden zien of men de belasting betaald had. Zij die met de fiets naar een ver object moesten konden in het bezit komen van een kosteloos plaatje. Om goed uit te laten komen dat het kosteloos was, werd het plaatje gekenmerkt door een rond gat in het midden, daarnaast kreeg men een briefje op naam uitgereikt dat men altijd bij zich moest dragen. In latere artikeltjes zal ik meer over de werkverschaffing vertellen, maar de volgende keer komt er een ander onderwerp aan de orde en wel: het gebruik of misbruik van de drank in de ouwe stad.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1980 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

Reactie 1:

Cor van den Hoff, Kingston Tasmanie Australie: Mijn vader plantte boomkes op Heumersoord !!!
Het fietsplaatje is nog steed in ons bezit en staat ter ere op de kast naam straat woonplaats en jaren 1940-1941. Ze werden vaak gestolen want er was een zwarte handel in fietsplaatjes.

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: