108-nijmegen-22

108-nijmegen-22.jpg

Corrie (wit vest) en Annie Wennekes met WELKE Duitse soldaten voor St. Jorisstraat 4 in 1940-1944 WAAROM
Weet u ons iets meer te vertellen over de hierboven getoonde foto (datum, lokatie, gebeurtenis en/of personen), reageer dan. Ook herinneringen aan hetgeen hierboven te zien is zijn natuurlijk welkom!

reageer

Vraag:

Deze foto's (zie ook zoekplaatjes 109 en 110) komen uit een Duits fotoalbum en zijn gemaakt in Nijmegen. Wie herkent er mensen?

Collectie:Theo Phoelich

Reactiepagina
Reactie 1:

René Klomp, 23-08-2014: Na het nodige speurwerk heb ik bovenstaande foto's weten op te lossen...
Dit betreft de panden St. Jorisstraat 4 en 6 (tegenwoordig Kelfkensbos)!

Om te beginnen... wat duidelijk af te lezen valt op de foto's zijn de huisnummers 4 en 6.
Verder is het ons geluk dat de fotograaf de foto's allebei onder een net iets andere hoek heeft genomen...!
Als je goed kijkt zie je links op de foto's namelijk reflecties van gevels in de ramen van nr 6.
Je ziet dat op de ene foto de gevellijnen van boven naar beneden lopen en op de andere foto precies andersom.
We kijken dan ook naar de reflectie van een hoekgevel schuin tegenover onze panden.
Als je beide foto's op dezelfde grootte brengt, over elkaar legt en spiegelt krijg je dit 'totaalplaatje':

Het was nu zaak om een hoekpand te vinden dat deze duidelijke lijnen laat zien met aan de ene kant een rechthoekige opening of raam en aan de andere kant een boogvormige opening of doorgang. Daar schuin tegenover moesten dan natuurlijk ook nog onze panden zijn met nrs 4 en 6.

Na enig speurwerk en met de kaart van Nijmegen uit 1944 (Ref. Historische @tlas Nijmegen) heb ik een pand gevonden dat precies voldoet aan de kenmerken van de samengestelde spiegeling en dat precies schuin tegenover nrs 4 en 6 ligt!
Het is een pand aan de St. Jorisstraat, één van de panden tussen het Kelfkensbos en de Walmuur, getuige deze foto uit het fotoarchief van het RAN:


Ref. Fotocollectie RAN; 'Een aantal woningen tussen het Kelfkensbos en de Walmuur, geheel rechts het "Belvoir"'; Datering:1932; Locaties: St. Jorisstraat 13 - 23.

Wanneer je nu beide foto's naast elkaar zet, zie je dat het wel om hetzelfde pand moet gaan! Het is vrij specifiek van vormen en lijnen.
Zelfs de richel boven de boogvormige doorgang is nu goed te herkennen...

De Historische @tlas Nijmegen laat zoals gezegd goed het standpunt van de fotograaf ten opzichte van de panden zien (de nrs 4 en 6 en de reflectie van de overkant - de rode lijn):

Als we kijken wie er op deze adressen woonden of werkten zien we in het adresboek van 1940 dat er op St. Jorisstraat 4 ene Chr. Th. Wennekes, banketbakker, woonde en/of werkte. Nr. 6 staat op dat moment als onbewoond te boek. In eerdere jaren (1936-1938) woonde er een F.J.H. Voss, winkelier, op de St. Jorisstraat 6. Ook wordt er een 'bontwerkerij Rapp' genoemd op nr 6.

Nu was Christ Wennekes meer dan alleen een Banketbakkerij... het was ook een 'Salon voor Ververschingen' zoals in 1925 vermeld in de krant of een 'Lunchroom' zoals vermeld in o.a. een advertentie uit 1937 in De Gelderlander.


Ref. De Gelderlander; 31-12-1925; 'Zalig Nieuwjaar wens van Chr. Th. Wennekes'


Ref. De Gelderlander; 30-04-1937; 'Banketbakkerij en Lunchroom'

Het feit dat het wel degelijk ook een Lunchroom was ondersteunt verder de bordjes die we zien aan de gevel op de foto's... het bordje met daarop 'Koffie' en het bordje met daarop 'Verlof B' hetgeen duidt op het mogen 'verkopen van alcoholvrije drank voor gebruik ter plaatse'!
De etalage zelf lijkt sowieso voor zover je dat kunt zien op de foto's op één van een banketbakker.

Nog veel meer is te lezen in De Gelderlander van 2 april 1954! De banketbakkerij zat voor de 2e wereldoorlog al enige tientallen jaren in de St. Jorisstraat. Echter, in de vuurzee van september 1944 is het pand verwoest. Ze zijn daarna voor bijna 8 jaar (1946-1954) naar de Molenstraat 57 'uitgeweken' waarna ze in april 1954 weer terugkeerden in een nieuw pand op het oude adres - St. Jorisstraat 4.


Ref. De Gelderlander; 02-04-1954; Het verhaal rond de Banketbakkerij-Lunchroom Wennekes


Ref. De Gelderlander; 07-08-1946; Opening van 'tijdelijke' onderkomen in de Molenstraat 57.


Ref. De Gelderlander; 31-03-1954; Heropening Banketbakkerij-Lunchroom St. Jorisstraat 4.

Over de herbouw op de St. Jorisstraat 4 is veel te vinden in het online Digitaal Gebouwendossier van de gemeente Nijmegen. Ondanks dat de aanvraag bouwvergunning en de tekeningen keurig 'St. Jorisstraat' noemen, zijn de stukken te vinden onder 'Kelfkensbos 44'. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de latere straatnaamwijziging voor een stuk van de St. Jorisstraat naar Kelfkensbos van 1980.


Ref. Digitaal Gebouwendossier; 25-08-1953; Voorgevel van de dan nog te herbouwen 'winkel met bakkerij en woning' op de St. Jorisstraat 4.

Tegenwoordig is dit herbouwde pand in gebruik door het restaurant Qke-leQ:


Ref. Google Streetview; Het huidige pand met daarin restaurant Qke-leQ.

Hierbij nog een foto gemaakt op 19 augustus 1954 van de herbouwde en net geopende Lunchroom op de St. Jorisstraat (uiterst links op de foto).
Het pand rechts ernaast is dan nog niet herbouwd...


Ref. Fotocollectie RAN; Datering 19-08-1954


Helaas heb ik tot nu toe geen duidelijke foto kunnen traceren van het originele pand (dus van voor september 1944).

Nu blijft het nog gissen wie de dames op de beide foto's zijn. Mogelijk betreft het hier mevrouw Wennekes met haar dochter of anders met een 'net meisje' zoals in de krant wel vaker werd gevraagd als hulp in de winkel. Als het mevrouw Wennekes betreft dan gaat het hier zeer waarschijnlijk om Bartholomea Maria Juliana Brocken. Mogelijk dat iemand van de familie Wennekes haar zou kunnen herkennen om dit te bevestigen.


Ref. familieadvertenties CBG.



Tenslotte lijken de foto's uit het Duitse album nu opgelost. Mogelijk liepen ze globaal van het station door de stad richting Waalbrug?
Het blijft natuurlijk gissen maar gezien de volgorde locaties: Quack monument, Grote Markt en dan St. Jorisstraat zou je dit kunnen bedenken...

Groeten, René.

PS. zie ook de pagina over Bakkerij Wennekes in de Molenstraat 57 in de serie 'Van Lith: Nijmeegse bakkerijen'. Mogelijk kan Rolf Wennekes die daar reageert zijn oma op bovenstaande foto's herkennen.
Reactie 2:

Wim Benda, 23-08-2014: Chapeau René! Een knap stukje speurwerk.
Reactie 3:

Johnny Meuleman, 24-08-2014: Ik vindt dit heel knap ! Mooi gedaan !
Reactie 4:

René Klomp, 24-08-2014: Ter aanvulling en ondersteuning:
Ik kan in de online fotocollectie RAN slechts een foto uit 1910 vinden van dit gedeelte St. Jorisstraat:


Ref. fotocollectie RAN; Datering 1910

De betreffende panden St. Jorisstraat 4 en 6 zijn in onderstaande uitvergroting goed te zien:


Uitvergroting St. Jorisstraat; Ref. fotocollectie RAN; Datering 1910

Nu lijkt met name nr. 6 in de verste verte niet op het stukje gevel wat we op de originele foto's zien. Echter, het digitaal gebouwendossier van de Gemeente Nijmegen geeft gelukkig uitkomst...
St. Jorisstraat 6 is daar als Kelfkensbos 46 opgenomen en we zien dat er een grondige verbouwing heeft plaatsgevonden in met name 1929. Daarbij is de voorgevel in mijn ogen nogal drastisch 'gemoderniseerd' en lijkt daarna wel degelijk op het stukje gevel van onze foto's:


Plan verbouwen St. Jorisstraat 6; Ref. Digitaal Gebouwendossier Gemeente Nijmegen

Opdrachtgever was overigens T.W. Bieze, kapper op het Kelfkensbos.
Het is niet lang daarna dat J. Rapp zijn bontwerkerij verhuist naar dit pand getuige een advertentie in de Gelderlander in 1930:


Ref. RAN - De Gelderlander; 14-03-1930

J. Rapp zit in het pand tot 1935 waarna F. Vos er nog even een winkel 'De Wolbaal' heeft gehad (tenminste de adresboeken van 1936 en 1938 vermelden F. Vos op de St. Jorisstraat 6):


Ref. RAN - De Gelderlander; 01-10-1935.

Volgens het adresboek van 1940 is het onbewoond... Echter, getuige verschillende advertenties in de Gelderlander zit er tenminste sinds 1940 een Wijnhandel en Slijterij "De Brug":


Ref. RAN - De Gelderlander; 21-12-1940

Dit komt precies overeen met wat ik initieel altijd dacht te zien in de etalage van nr. 6, namelijk jeneverkruiken!

Tenslotte nog St. Jorisstraat 4... De Gelderlander hield in 1939 een zogenaamde herkenningswedstrijd van "winkel-exterieurs" in de krant. Een geweldige bron van foto's uit 1939 van voorgevels van meer dan 100 winkels in Nijmegen:


Ref. RAN - De Gelderlander; 19-07-1939

Gelukkig staat ook de Banketbakkerij - IJssalon van Chr. Wennekes op de St. Jorisstraat 4 ertussen! Jammer genoeg zijn de foto's niet van een geweldige kwaliteit aangezien deze met zogenaamde 'halftone dots' werden gedrukt. Met een beetje foto-editen is er dit van te maken:


Ref. RAN - De Gelderlander; 19-07-1939

Zoals gezegd niet super duidelijk maar wat mijn inziens wel kan worden gezien in deze foto zijn dingen die kloppen met de originele foto:
Natuurlijk de ingang links en grote etalage rechts maar ook het stoepje bij de ingang, de lichte onderkant van de gevel, de donkerder stenen daarboven, de 2 bordjes boven elkaar links op de gevel en het vergunningsbordje boven de deur!
Reactie 5:

Rob Essers, 24-08-2014: Over St. Jorisstraat 6 is nog wel iets meer te vertellen... In het adresboek 1940 staat: "Onbewoond", maar in De Gelderlander van 9 november 1940 trof ik de volgende advertentie aan:

In het adresboek van 1940 staat: "Herfkens, J. J. reiziger, Pauwelstraat 37". Uit de woningkaart blijkt dat Johannes J. Herfkens met zijn gezin naar St. Jorisstraat 6 is verhuisd.

In de Provinciale Geldersche courant / Nijmeegsche courant van 21 januari 1944 stond de volgende advertentie:

In het adresboek 1948 staat: "Herfkens, J. J., koopman gedistilleerd, St. Jorisstraat 6." St. Jorisstraat 6 is een van de drie panden die na de Tweede Wereldoorlog niet ten prooi gevallen aan de slopershamer; zie mijn reactie op foto ON0052.

Op 20 maart 1963 krijgt J.J. Herfkens, St. Jorisstraat 6, vergunning voor het veranderen van het winkelhuis en wordt de winkel verbouwd tot automatiek. Op de bouwtekening staat de naam 3 Sterren. Volgens het adresboek 1971 woont J.J. Herfkens nog altijd op het adres St. Jorisstraat 6 dat met ingang van 1 juni 1980 gewijzigd is in Kelfkensbos 46.
Reactie 6:

Henk Kersten, 24-08-2014: Beste René, wat een ongelooflijk speurwerk heb je verricht en wat een prachtig en goed gedocumenteerd resultaat! Hebben ze bij het RAN geen werk voor je? :-) Hoe dan ook, geweldig dat je dit hebt opgelost. Fantastisch om te lezen, een aanwinst voor onze website! Dank!
Reactie 7:

Rob Essers, 25-08-2014: Het zoekplaatje wijkt op één punt duidelijk af van de foto in De Gelderlander van 19 juli 1939: de grote winkelruit is vervangen. Is hier sprake van glasschade die mogelijk verband houdt met het bombardement op 22 februari 1944 en is de foto enkele maanden later gemaakt?
Of is de ruit al bij het opblazen van de Waalbrug op 10 mei 1940 gesneuveld?
Reactie 8:

René Klomp, 25-08-2014: De winkelruit is inderdaad behoorlijk veranderd. Deze lijkt een stuk minder hoog en met planken erboven. Ik ging ervan uit dat deze ergens in de oorlogsjaren moet zijn vervangen. Ik durfde nog niet de datering op basis van het bombardement in februari 1944 te doen (ik geef toe, erg verleidelijk) aangezien de andere 2 foto's (109 en 110) dat in mijn ogen niet echt ondersteunen. Die bij de Marie-Adolffontein (Quack-monument) laat links op de foto een duidelijke torenspits zien. En die op de Grote Markt laat duidelijk gebouwen van de overkant zien, gespiegeld in de linker winkelruit. Beide lijken mij niet echt aannemelijk in het geval deze na februari 1944 zouden zijn genomen. Ik ga er overigens dan wel vanuit dat alle 4 de foto's vlak na elkaar zijn genomen!?
Dat de ruit al bij het opblazen van de Waalbrug op 10 mei 1940 gesneuveld is, is een mogelijk wel passende verklaring!
Reactie 9:

Rolf Wennekes, 25-08-2014: Bij het bekijken van de foto’s kreeg ik kippenvel!
De afgebeelde dames zijn met zekerheid mijn tantes (Annie en Corrie).
De dame met het witte vestje is tante Corrie: Cornelia Maria (Corrie) Wennekes (1917-2004).
De dame met de witte rok is tante Annie: Johanna Marie (Ans) Wennekes (1921-2007).

Over het pand St. Jorisstraat 4 schrijf ik in mijn verhaal "Geuren van het verleden - Het is altijd nu":
"Helemaal aan het eind van de oorlog, terwijl de geallieerde troepen oprukken en Nijmegen naderen, slaan Duitse soldaten op hun terugtocht, uitgehongerd de etalageruit van Chris' banketbakkerij aan de Sint Jorisstraat aan diggelen, grissen er al het eetbaars uit en proppen het met glassplinters bezaaide bakgoed in hongerige monden. Voordat ze verder trekken, steken ze in hun waan van verschroeide aarde waarin ze niets dan vernieling achterlaten, de gordijnen rond de etalage in brand. Het huis en de bakkerij worden in as gelegd en de gehele huisraad gaat verloren, naast antieke speculaasvormen de op stoom aangedreven miniatuurtrein van mijn vader waarmee hij als kind speelt. Onder in de kelder hebben Chris en zijn gezin zich dan al drie lange ongewisse en bange dagen verscholen."

De webpagina met de foto’s staat verder vol met voor mij buitengewoon interessante documenten, onder andere een krantenartikel uit "De Gelderlander" over de heropening van de herbouwde bakkerij, een moment dat ik - toen 3 jaar - me nog kan herinneren. Overigens was mijn vader (F.L.J. Wennekes) zijn beroepsleven lang journalist, en later (jaren 60 en 70) buitenlands correspondent in Bonn, voor "De Gelderlander".
Reactie 10:

René Klomp, 25-08-2014: Wat een mooie ontknoping...
Waar kan ik het verhaal "Geuren van het verleden - Het is altijd nu" vinden?
Reactie 11:

Rolf Wennekes, 25-08-2014: "Geuren van het verleden" heeft van 1951 tot 1958 met mijn eerste levensjaren, mijn jaren in Nijmegen te maken, vóór de verplaatsing van mijn vader voor De Gelderlander naar Bonn. Daarin ga ik op zoek naar het verhaal van mijn voorouders van vaders en moeders kant, zoals mijn grootvader André van Hooijdonk van de kantoorboekhandel Van Hooijdonk in de Molenstraat 60, het pand in Jugendstil-stijl, gebouwd in opdracht van mijn overgrootvader door een Rotterdamse architect. Binnenkort duik ik het Nationaal Archief in Den Haag in. Ik heb toegang gekregen tot een viertal dossiers. Met de gegevens ervan completeer ik de "Geuren", waarmee het een stukje interessante Nijmeegse geschiedenis zou kunnen worden, mogelijk iets voor Noviomagus.

Overigens: beide tantes staan vermeld in de rouwadvertentie van mijn grootmoeder van vaders zijde:
- C.M. Hommels-Wennekes (tante Corrie), Blerick
- J.M. Lahaye-Wennekes (tante Annie), Tilburg

…ben nog steeds erg onder de indruk van de uitgebreide pagina over de St. Jorisstraat!
Reactie 12:

Rick Schadron, 14-05-2015: Als reactie op bovenstaand heb ik -van horen zeggen- de volgende aanvulling: mijn opa en oma, Frans Voss en Jeanne van Kruining hebben van 1940 tot het bombardement in 1944 aan de St. Jorisstraat 6 de winkel "De Wolbaal" gerund. Vanwege het bombardement zijn ze (met hun 9 kinderen) geëvacueerd naar Hengelo (Gld) in de Achterhoek. Na de oorlog zijn ze nog teruggekomen, maar van de winkel was niets meer over, die was helemaal uitgebrand.
Reactie 13:

Rob Essers, 16-05-2015: De Wolbaal, St. Jorisstraat 6, is op 2 oktober 1935 geopend en is na enkele jaren verhuisd naar een ander pand in de St. Jorisstraat. In De Gelderlander van 19 juli 1939 staat een foto met het adres "St. Jorisstraat 14". In het adresboek van 1940 staat: "Voss, F.J.H., winkelier, St. Jorisstraat 14a".

Dat het hele gezin gezin vanwege het bombardement van 22 februari 1944 geëvacueerd is, lijkt mij niet aannemelijk. Ik neem aan dat zij op of omstreeks 18 september 1944 vertrokken zijn. De St. Jorisstraat is bij de bevrijding van Nijmegen door oorlogshandelingen verwoest.
Reactie 14:

Frans Tromp, 19-07-2015: Voor de goede orde enige reacties hierbij.
Sint Jorisstraat in 1944 (voor september):
no. 4. Fam. Wennekes, banketbakkerij.
" 6. Fam. Herfkens, slijterij.
" 8. Mevr. Nikkel, garen en band. Bovenhuis.
" 10. Mevr. Nikkel
" 12. Fam. F.P.M. Tromp, horloger/juwelier.
" 14. Fam. Voss, "de Wolbaal"
" 16. Fam. Verhoeven, slijterij.
" 18. Dames Jansen ? meubelzaak ?
Op de hoek van de 3e Walstraat (Rob) Jansen, melkboer.

na foto RAN (datum 19-08-1954, met tram no. 26): Alle dames en heer onbekend.

n.a.v. Reactie 4. R. Klomp, 24-08-2014: Betere foto van Sept.'44 in mijn bezit.
Helaas in aanvulling op geveltekening het volgende: Dit was het pand van Herfkens en 1 van de 3 panden die zijn blijven staan in Sept.'44.
Idee voor de Gelderlander t.g.v. 100 jaar de Vereeniging en/of de 100 ste Vierdaagse de "Herkenningswedstrijd" te herhalen.

Reactie 5, akkoord.
Reactie 7, onbekend.
Reactie 11, bekend.

Reactie 12, Rick Schadron, 14-05-2015. Hieronder mijn reactie :
Je Opa (Ome) Frans Voss en je Oma (Tante) Jeanne van Kruiningen hebben tot de bevrijding van Nijmegen, zondag 17 sept.'44, gewoond en "de Wolbaal" gehad aan de Sint Jorisstraat, naast ons.
( zie foto archief, stamkaart 5.199.)
Dit pand is op 18 of 19 sept '44 door de moffen in brand gestoken, met de hele straat incl. het klooster. Hele familie, met 9 kinderen, via schuilkelder onder Broedersschool van het Kelfkensbos gevlucht(opgejaagd) naar Hengelo(Gelderland).
Na de oorlog gewoond, met winkel, in het Wintersoord.

P.S. Rob Essers heeft in Reactie 13 bijna gelijk. M.vr.groet, FBT.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: