098-DSC02579.jpg

098-DSC02579.jpg

Generaal-majoor W.F.K. Bischoff van Heemskerck (1852-1915) ca 1913

Dit zoekplaatje is OPGELOST, maar REAGEER gerust als u aanvullende informatie heeft.

Vraag:

Via een erfenis kwam Marlies Nuijten in het bezit van bovenstaande foto en gaf deze ter publicatie aan Stichting Noviomagus.nl. De foto meet maar liefst 60 x 47,5 cm en is gemaakt door Fotograaf P.H. Kouw, Guyotstraat 6 te Nijmegen. Het moet een belangrijk personage zijn want op zijn borst hangen drie medailles. De linkse medaille is die van Lid in de Orde van Oranje Nassau. De middelste is het Ereteken voor belangrijke Krijgsbedrijven. De rechtse medaille is het Onderscheidingsteken voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier, 30 jaar. Belangrijkste vraag is natuurlijk; Wie is het en wat bindt deze persoon met Nijmegen?

Collectie: Marlies Nuijten

Aanvullende foto's:

Reactie 1:

Rob Essers, 27-07-2008: Deze foto riep bij mij onder meer de vraag op wanneer deze is genomen.
Gelukkig is fotograaf Pieter Hendrik Kouw (29 augustus 1870 - 16 maart s1942), die van 1899 tot 1936 in Nijmegen werkzaam was, een aantal malen van adres veranderd.

1900 Jacob Canisstraat 19*
1905 Guyotstraat 6 (geen filiaal)**
1907 Guyotstraat 6 + Stikke Hezelstraat 17 (filiaal)***
1915 Guyotstraat 6 (telefoongids 1915)
1920 Guyotstraat 6 (jurylid fotowedstrijd)
1922 van Broeckhuysenstraat 19
1929 Wilheminasingel 36

*) Op een aantal foto's staat het adres Jac. Canisstraat 31.
**) In 1904 is op het adres Guyotstraat 6 nog het fotografisch atelier van F.R. Bakker gevestigd .
***) De Stikke Hezelstraat wordt in advertenties ook K. Hezelstraat (= Korte Hezelstraat) genoemd.

Uit het adres Guyotstraat 6 (zonder filiaal) kan met enige voorzichtigheid worden geconcludeerd dat de foto in of omtreeks 1905 of 1906 is genomen (in ieder geval niet vóór 1904).

Op basis van de versierselen ga ik ervan uit dat het bij de afgebeelde persoon om een generaal-majoor gaat. Uit de gegevens uniformen van het Nederlandse Leger rond 1900 blijkt dat een generaal-majoor het moet stellen met twee sterren op de epauletten, met twee gouden en twee zilveren sterren op de kraag (en met één enkele ster op de knoppen van de sjerp).

De sjerp ontbreekt op de foto. Bij het onderscheidingsteken voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier ("Jeneverkruis") zit het lint volgens mij verkeerd. In plaats van oranje, wit en blauw is op de  zwart-witfoto een blauw, wit en oranje lint afgebeeld. Een beetje slordig!

De middelste onderscheiding is een "Expeditiekruis", uitgereikt aan hen, die hebben deelgenomen aan de gevechten in Atjeh en Onderhoorigheden in de jaren 1873-1876. Deze generaal-majoor heeft waarschijnlijk aan het begin van zijn carrière in Atjeh gevochten!

Bij de linker onderscheiding gaat het om het versiersel van een lid in de Orde van Oranje-Nassau "met de zwaarden". De laauwerkrans heeft bij de versiersel voor militairen plaatsgemaakt voor een een paar gekruiste zwaarden. Het is mij niet duidelijk wat de betekenis is van het ronde voorwerp boven het kroontje.

De enige generaal-majoor met een binding met Nijmegen die ik ken, is Jan Pieter Koolemans Beijnen (ca. 1854–1930). Naar hem is de Koolemans Beijnenstraat genoemd (Raadsbesluit d.d. 5 maart 1904); zie http://www.gaypnt.demon.nl/straatnamen/K.html#Koolemans%20Beynenstraat.
Het probleem is echter dat hij Nijmegen in 1902 heeft verlaten toen hij werd bevorderd tot majoor in Utrecht (waar hij commandant van het Bataljon Technische troepen v/h Regiment Genietroepen werd).

Reactie 2:

Chris de Reus, 28-07-08. Met interesse de reactie gelezen van Rob Essers inzake de foto van Marlies Nuijten, voorstellende een generaal-majoor van het KNIL. 
Via diverse links kwam ik uit op de site (http://www.tspannijmegen.nl/pages/span.php) van woongroep “ ’t Span” aan de Koolemans Beynenstraat . De groep bewoont het voormalig magazijn voor “KLEEDING EN NACHTLEGER”. Het artikel hieronder uit die site geeft onder meer informatie over de architect van de kazernes, de heer Kooleman Beynen. 
Kijkend naar de jaartallen rijst de vraag of dit strookt met de veronderstellingen van Rob Essers, met name waar het gaat om de naamgeving van de straat. 

(Informatie uit bijschrift bij naam Koolemans Beijnenstraat uit STRATENLIJST GEMEENTE NIJMEGEN).

Jan Pieter Koolemans Beijnen was een jongere broer van generaal-majoor Gijsbertus Johannes Willem Koolemans Beijnen (1848-1928) die als luitenant-generaal buiten dienst na de Eerste Wereldoorlog een uitgesproken pacifist werd. 

Zou het hier om een nazaat van de architect kunnen gaan?

2.2 Magazijn voor Kleeding en Nachtleger
Aan het begin van de 20e eeuw werd in Nijmegen-Oost een groot kazerne- en exercitie-terrein aangelegd voor de opleiding van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (K.N.I.L.). Van 1912 tot 1915 verrezen grote kazernes als de Snijderskazerne en Krayenhoffkazerne, gebouwd door architect Kooleman Beijnen. Na de onafhankelijkheid van Indonesië kreeg het terrein de functie van Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidings School (LIMOS). In 1995 verlieten de laatste militairen het terrein en begon een lang proces van omvorming tot een hoogwaardig woongebied: het Stadslandgoed LIMOS, waar de historische gebouwen en nieuwbouw samengaan in een verkeersluwe en groene omgeving. Aan de rand van dit terrein ligt het voormalige magazijn, een rechthoekige doos, met een beheerswoning van twee verdiepingen en daarnaast over drie verdiepingen verspreid de opslagruimten voor kleding, gebouwd op houten vloeren met standvinken. De benaming Magazijn voor Kleeding en Nachtleger slaat op de opslag van kleding en de stroozakken waar de militairen op sliepen. Het woord ´leger´ in ´Nachtleger´ heeft dan ook dezelfde betekenis als in het woord ´Hazenleger´. 

Reactie 3

Koen Hermsen, 29-07-2008: Dit is Generaal-majoor W.F.K. Bischoff van Heemskerck 

Loopbaan W.F.K. Bischoff van Heemskerck

1852: Geboren.
1874: 2e Luitenant
1.)
1879: 1e Luitenant 
1893: Kapitein
1902: Majoor 
1908: Luitenant-kolonel
1908: Kolonelcommandant 
1911, 1 november: Generaal-majoor inspecteur der infanterie 
1913: Ging met pensioen 
1915: Overleden te Den Haag

1.) Vijf jaar gedetacheerd bij het KNIL en daar in Atjeh aan verscheidene expedities mee gedaan.
Ter vermeerdering van zijn Militaire kennis een cursus aan de militaire krijgsschool gevolgd en succesvol afgerond.

Medailles:

De linkse medaille is die van Officier in de Orde van Oranje-Nassau Met Zwaarden.
2.)
De middelste is het Ereteken voor belangrijke Krijgsbedrijven.
3.)
De rechtse medaille is het Onderscheidingsteken voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier, 30 jaar.

2.) Het ronde ding op zijn linker medaille wordt een Rozet genoemd. Het geeft aan dat de medaille van de graad officier is. 
Een rozet wordt vaak bij orden met meerdere klassen toegepast. En van oudsher waren ridders, meestal, uitgevoerd in zilver en de hogere graden in goud. Tegenwoordig in verguld zilver.

3.) Op de middelste medaille heeft hij ook nog een "gesp". Hij draagt de gesp "Atjeh 1873-1876". Deze gesp werd uitgereikt aan hen, die hebben deelgenomen aan de gevechten in Atjeh en Onderhoorigheden in de jaren 1874-1876. In deze tijd was W.F.K. Bischoff van Heemskerck nog 2e Luitenant.

Waarom niet Jan Pieter Koolemans Beijnen?

Beide hebben dezelfde medaillespangen maar Jan Pieter mist zijn haren (kaal).

Waarom wel W.F.K. Bischoff van Heemskerck?

Generaal -majoor W.F.K. Bischoff van Heemskerck was garnizoenscommandant bij het 11e Regiment infanterie standplaats Kraijenhoff kazerne op de Groesbeekseweg 165 te Nijmegen.

De toen nog Luitenant-kolonel W.F.K. Bischoff van Heemskerck nam samen met F.W. Baron van Tuyll van Serooskerken en W.J.H. (Pim) Mullier zitting in het eerste bestuur van de NBvLO.
Niet bondsvoorzitter kolonel W.F.K. Bischoff van Heemskerck, maar Frits baron van Tuyll van Serooskerken wordt dan in 1912 de eerste voorzitter van het Nederlands Olympische Comité.
De NBvLO had sterke verbanden met de Nijmeegse Vierdaagse.
Hij was dus Oud inspecteur van het Nederlands leger, én oud voorzitter van de bond voor Lichamelijke Opvoeding.

W.F.K. Bischoff van Heemskerck werd in 1911 Generaal -majoor.
De fotograaf, P.H. Kouw zat in 1911 ook in de Guyotstraat.
In dezelfde tijd was .F.K. Bischoff van Heemskerck ook garnizoenscommandant te Nijmegen.
Oude kranten van de Gelderlander bevestigen dit.

Reactie 4:

Rob Essers, 30-07-2008: In Reactie 2 schrijft Chris de Reus, 28-07-08, over "de architect van de
kazernes, de heer Kooleman Beynen" (zie ook http://www.tspannijmegen.nl/pages/span.php).

Elders las ik: "Aan de Molenveldlaan staan naast elkaar twee vrijwel identieke gebouwen, die aan het begin van de vorige eeuw werden gebouwd in de Hollandse neorenaissancestijl. Het zijn kazernecomplexen, beide ontworpen door G.W.J. Koolemans Beijnen, naar wie overigens een straat naast het terrein is vernoemd." (zie /Vrij/Krayenhoffkazerne/KrayenhoffkazerneCat.html)

Wie de architect is van de Krayenhoffkazerne en de Snijderskazerne weet ik niet, maar het lijkt me sterk dat het legerofficier en historicus G.W.J. Koolemans Beijnen was (zie http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn5/koolemans).

De Koolemans Beynenstraat is in ieder geval NIET naar Gijsbertus Johannes Willem Koolemans Beijnen genoemd, maar naar zijn broer Jan Pieter Koolemans Beijnen voor bewezen "diensten bij de onderhandelingen met het departement van oorlog in zake den bouw der infanteriekazernes aan den Groesbeekscheweg en Gelderschelaan".

Reactie 3 van Koen Hermsen, 29-07-08, klinkt zeer overtuigend! Het is mij alleen niet helemaal duidelijk waarom generaal-majoor W.F.K. Bischoff van Heemskerck het onderscheidingsteken voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier, 30 jaar (XXX) draagt, en niet 35 jaar
(XXXV). Elke vijf jaar werd aan de officier een machtiging verleend om het jaarcijfer op eigen kosten te vervangen voor het toepasselijke nieuwe cijfer.

Beschikt Koen Hermsen ook over een foto van Jan Pieter Koolemans Beijnen met of zonder haren?

Reactie 5:

Theo Binnendijk, 30-07-2008: Dat Jan Pieter Koolemans Beijnen kaal was, hadden wij hier inmiddels ook ontdekt op de site www.hetgeheugenvannederland.nl Daar staan ook foto's van 2 bekende broers van hem met een militaire carriëre. Voor deze zoektocht doet het er niet meer toe, want die lijkt opgelost. Maar er is nu wel onduidelijkheid over wie beide kazernes ontworpen heeft.
Het was zeker niet de vader, die was apotheker in Den Haag. Maar de naam G.W.J. Koolemans Beijnen, die Noviomagus bij de kazernefoto's heeft staan, is op internet niet terug te vinden. Wel G.J.W, een van de broers van J.P. maar die is vooral bekend als auteur van boeken over krijgstucht, en later ook over vrede. Zijn loopbaan staat beschreven en hij heeft geen kazernes ontworpen.

Rob Essers stelt dat de Koolemans Beijnenstraat is vernoemd naar Jan Pieter. Dat is in het raadsbesluit na te lezen. Noviomagus stelt dat de straat is genoemd naar G.W.J., die de architect zou zijn. De vraag is dus: is Jan Pieter dan ook de architect van beide kazernes? Hij was al eerder als kapitein ing. der genie betrokken bij bunkers e.d. en de genie ontwierp vaker zijn eigen gebouwen.

Ik ben op nog 2 sites met foto's van de kazernes de naam met initialen G.W.J tegen gekomen, maar die sites hebben het van Noviomagus overgenomen; een van beiden vermeldt ook de toestemming van Noviomagus.

Reactie 6:

Koen Hermsen, 30-07-2008: Ik heb de foto gevonden!

Reactie 7:

Theo Binnendijk, 01-08-2008: Ik kom nog even terug op mijn opmerkingen over de architect van de 1e en 2e infanteriekazerne, ofwel de Krayenhoff- en Snijders kazerne. Wanneer ik het Monumentenregister van Nijmegen raadpleeg, dan valt op dat bij de beschrijvingen van genoemde kazernes als Rijksmonument, geen architect wordt vernoemd, maar alleen de aannemer. Voor de 1e was dat
in 1905 aannemersbedrijf Thunnissen & Kropman uit Nijmegen en voor de 2e in 1906 aannemer Wassink uit Velp.
In de beschrijving van de Prins Hendrikkazerne (1910) wordt de Haagse architect J. Limburg genoemd.
Opmerkelijk is de volgende toevoeging:
" De kazerne heeft zeldzaamheidswaarde, omdat zij is ontworpen door een particulier architect, een unicum in de kazernebouw ".
Hierdoor wordt op slag duidelijk, dat de andere 2 kazernes eigen ontwerpen waren van het Ministerie van Oorlog. De ontwerpen moeten dus bij de Genie gemaakt zijn. Er zullen dan ook wel meerdere namen aan verbonden zijn, maar die mensen zijn anoniem gebleven. Daarom vermelden de beschrijvingen van de monumenten ook geen namen.
Dat Jan Pieter Koolemans Beijnen zich sterk heeft gemaakt bij het Ministerie van Oorlog om deze kazernes in Nijmegen gerealiseerd te krijgen, betekent in elk geval dat hij bij het ontwerp betrokken was ( hij was zelf bouwkundig ingenieur), maar zeker niet de enige ontwerper. Als hij dat wel was geweest, was dat zeker vermeld bij de argumenten om een straat naar hem te vernoemen.
Waar de informatie op de site van Noviomagus vandaan komt is onduidelijk. Als er een naam bekend zou zijn, had die zeker vermeld moeten worden in de aanvraag voor de status van Rijksmonument.

Reactie 8:

Rob Essers, 02-08-2008: De conclusie die Theo Binnendijk trekt over de betrokkenheid van Jan Pieter
Koolemans Beijnen kan ik niet goed rijmen met het feit dat hij in 1902 bij zijn bevordering tot tot majoor bij het korps genietroepen in Utrecht (De Gelderlander, 16 mei 1902, p. 4) definitief (?) uit Nijmegen vertrok.

Reactie 9:

Rob Essers, 03-08-2008: Jan Pieter Koolemans Beijnen werd in 1902 opgevolgd door kapitein Arie Vogelenzang (De Gelderlander, 7 juni 1902, p. 4). Gedurende de bouw van beide kazernes was hij kennelijk de eerstaanwezend ingenieur in Nijmegen.

Op of omstreeks 10 juli 1907 werd hem om gezondheidsredenen verlof verleend (De Gelderlander, 10 juli 1907, p.2). Hij overleed 47 jaar oud op 14 juli 1907 in Nijmegen.

Arie Vogelenzang werd in 1907 als eerstaanwezend ingenieur opgevolgd door kapitein G.C. Makkink. Onder zijn leiding werden in 1910-1913 de oudste gebouwen op het kazerneterrein in Venlo ontworpen en gebouwd (zie http://jeoudekazernenu.nl/fredhvenlo/Xfrederikhendrik.html).

De Nijmeegse kazernes zijn in dezelfde periode gebouwd als de infanteriekazernes 'Maurits' en 'Johan Willem Friso' in Ede, "(...) waarschijnlijk naar ontwerp van de 'Kapitein Eerstaanwezend-Ingenieur'
te Arnhem, VAN STOLK in neo-renaissance stijl" (zie http://www.ede.nl/fileadmin/monumentenregister/443.html).

Op http://www.legerplaats.nl/ede/_ede.htm staat een aantal afbeeldingen van kazernes die kapitein Van Stolk heeft ontworpen.

Behalve de drie krantenknipsels uit 1902 en 1907 is bijgevoegde afbeelding een aardige illustratie bij mijn opmerking over de kazernes in Ede (zie onderaan).

Voorlopig houd ik het er op dat de Nijmeegse kazernes in 1905-1906 naar alle waarschijnlijkheid zijn gebouwd naar ontwerp van kapitein Vogelenzang, de eerstaanwezend ingenieur in Nijmegen, en/of van kapitein Van Stolk, de eerstaanwezend ingenieur in Arnhem.

Reactie 10:

Clemens Verhoeven, 02-09-2008: In de rubriek met ongeidentificeerde foto's is een interessante discussie ontstaan over de architectuur en de bouw van de kazernes op het Molenveld (LIMOS-terrein).

(....) Namens het Ministerie van Oorlog voerde luitenant-kolonel J.P. Koolemans Beijnen als eerstaanwezend-ingenieur de onderhandelingen. Onmiddellijk na het sluiten van de deal op 31 december 1902 begon hij de bouw van een eerste kazerne te organiseren. Aan de hand van specificaties van de beroemde architect W.M. Dudok ontwierp luitenant-ingenieur A.Vogelenzang - de opvolger van Koolemans Beijnen in Nijmegen - een 130 meter lang militair onderkomen in de neo-Hollandse renaissancestijl. Het gebouw - prozaïsch aangeduid als Infanteriekazerne nr. 1 - werd in 1904 - 1905 gebouwd door de Nijmeegse aannemers Thunissen en Kropman voor een bedrag van 230.000 gulden. Bouwmeester Vogelenzang werd kort na de oplevering van de Infanteriekazerne nr. 2 ernstig ziek en overleed in Nijmegen. (....)

Reactie 11:

Rob Essers, 03-09-2008: In De Gelderlander van 5 september 1903 werd een bedrag van f 321.000,-
genoemd (zie afbeelding). Dat is f 91.000,- meer dan het bedrag dat Clemens Verhoeven vermeldt.

Reactie 12:

Freddy Bischoff, 30-11-2008: De foto is inderdaad de grootvader van mijn vader. In een familie-album
dat mijn tante voor haar oudste dochter maakte staat een slechte fotokopie van dezelfde foto. En nog twee foto's van hem met vrouw, 3 kinderen, een hond, een paard en een oppasser in de tuin van een mooi huis. Volgens mij nam het Olympisch Comité toen alleen adellijke bestuursleden. Maar ik weet
niet of mijn voorvader zonder die belemmering wel bestuurslid had willen en kunnen worden.

Reactie 13:

Koen Hermsen, 09-08-2009: 

Op deze foto is Willem Frederik Karel Bischoff van Heemskerck te zien toen hij net benoemd was tot Generaal-majoor, en Inspecteur der Infanterie.
Opvallend is dat hij slechts één medaille draagt, het Ereteken voor belangrijke Krijgsbedrijven, met de gesp “Atjeh 1873-1876”.
Deze foto komt uit 1911, het rare is dat hij geen onderscheidingsteken draagt voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier, 30 jaar en dat hij geen onderscheiding draagt voor de Officier in de Orde van Oranje-Nassau Met Zwaarden.
De datering van de bovenste foto van W.F.K. Bischoff van Heemskerck zou dan tussen 1912 en 1913 moeten liggen, want in 1913 ging hij met pensioen.

Reactie 14:

Joan Bischoff van Heemskerck, 18-01-2010: Dit is mijn overgrootvader Willem Frederik Karel Bischoff van Heemskerck, zonder enige twijfel!

Joan Bischoff van Heemskerck
Southold, NY, USA

Reactie 15:

Rob Essers, 21-10-2012: Een paar kanttekeningen bij reactie 10 van Clemens Verhoeven, 02-09-2008:

Dat luitenant-kolonel J.P. Koolemans Beijnen als eerstaanwezend-ingenieur onmiddellijk na het sluiten van de deal op 31 december 1902 de bouw van een eerste kazerne begon te organiseren, lijkt mij zeer onwaarschijnlijk. Hij werd in mei 1902 bevorderd tot majoor bij het korps genietroepen in Utrecht en in juni 1902 opgevolgd door eerstaanwezend-ingenieur kapitein A. Vogelenzang.

Dat de Nijmeegse kazernes aan de hand van specificaties van de beroemde architect W.M. Dudok ontworpen zouden zijn, is nog onwaarschijnlijker. Willem Marinus Dudok (Amsterdam 6 juli 1884 – Hilversum 6 april 1974) begon zijn carrière bij het leger op 24 juli 1905 als tweede luitenant der Genie bij de telegrafistendienst van het Regiment Genietroepen in Utrecht, waar hij in zijn vrije tijd gebouwen ontwiep. De opdracht voor de bouw van een kazerne (eerste gedeelte) is al in 1903 opgedragen aan de Nijmeegse aannemers Thunissen en Kropman.

De Krayenhoffkazerne (1905) en de Snijderskazerne (1906) behoren tot de tien kazernes van het type 'Lineair met achtervleugels' die in de periode 1877-1906 zijn gebouwd. De laatste twee kazernes van dit type zijn in 1906 in Ede gebouwd. Voor meer informatie over hoe kazernes zich gedurende de 19e eeuw ontwikkelden zie: http://jeoudekazernenu.nl/Architectuurfoto/19e%20eeuwse%20kazernes%20in%20Nederland.pdf.

Met vriendelijke groet, Rob Essers

Reactiepagina
Reactie 16:

Bert van Hoogenhuyze, 19-06-2020: Dit is ook mijn overgrootvader, via mijn opa van moederskant, M.R.A. Bischoff van Heemskerck.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: