Molenpoort

Molenpoort

We zijn verder langs de walmuren gegaan en nemen een kijkje om de hoek bij het Oranjebastion. In het midden zien we de Molenpoort, welke te bereiken is over een droge gracht via een houten brug. In de verte zien we weer een knik in de walmuren. Hier bevindt zich het Nassaubastion. Nu is het ook te begrijpen hoe de gemeente aan de straatnamen Oranjesingel en Nassausingel is gekomen.

Een van de weinige foto's waarop het stationnetje staat, welke hoorde bij de spoorweglijn Nijmegen - Kleef. Dit station is van 1865 en stond in de buurt van het Keizer Karelplein, iets achter de plaats waar nu het gebouw van de Vereeniging gevestigd is. De buitenwerken van de vesting lagen ter hoogte van het huidige Keizer Karelplein. Om van het station naar de Molenpoort te komen moest men over twee houten bruggen. De weg die men ziet is de Graafseweg. Aan het begin van de Graafseweg stond een molen.

We staan nu voor de imposante Molenpoort. De poort is gebouwd in 1436 als onderdeel van een nieuwe omwalling na de uitbreiding van de stad. Zij vervangt als hoofdingang van de stad de Wiemelpoort.

De Wiemelpoort stond op het kruispunt van de wegen Broerstraat, Ziekerstraat en Molenstraat.

In 1648 wordt de Molenpoort op een opvallende wijze verfraaid. De poort wordt aan de smaak van die tijd aangepast en krijgt een barok uiterlijk: twee pilasteretages, bekroond met een fronton en een zadeldak. Tussen de pilasters zijn raamopeningen of blinde nissen aangebracht. Dit uiterlijk bleef zo tot aan de sloop van de poort.

De Molenpoort aan de binnenkant, waarbij meteen het oog valt op de fraaie gevelsteen uit 1533, voorstellende het stadswapen. Boven de poort woonde omstreeks deze tijd de poortwachter A. Vlam. Deze werd in de volksmond Vlammetje genoemd. Hij lustte wel een versnapering en had daardoor een glanzende roodpurperen neus. Verder had hij een grijs krullend ringbaardje, waardoor hij op een Friese schipper leek.

Een wat bredere blik op de Molenpoort. Links het toegangspad naar de wallen, dan het houten 'commiezenhuisje' en de doorgang onder de poort. Onder de poort staat een vrouw, die heel goed het appelvrouwtje kan zijn, zij had hier haar standplaats. Bij een ieder was zij bekend onder de naam 'de Kromme Leen'. In 1877 werd haar vijftigjarig jubileum gevierd. In een vijgenmand kon toen een ieder een bijdrage storten, welke bestemd was voor haar voor een kiosk, daar de Molenpoort gesloopt zou worden. Helemaal rechts op de foto de stalling voor de paarden.

terug

Reactie 1:

Marco Miedema, 17-03-2012: Op deze pagina staat helemaal onderaan een foto met een klein gebouwtje met puntdak. Helemaal links op de foto is te zien dat er een soort trapje is met een leuning. Mijn vermoeden is dat dit de enige bestaande foto is van het allereerste station van Nijmegen. Kunt u dit bevestigen danwel ontkennen?

Reactie 2:

Mark van Loon, 18-03-2012: interessante vraag. Ik woon er vlak bij en het was me altijd een raadsel waar dat eerste station precies stond. De omgeving nu oogt totaal anders dan in de vestingtijd en dat maakt het interpreteren van de schaarse foto's lastig.
Ik heb een poging gewaagd en denk je te moeten teleurstellen. Zie bijgaande foto's.

De foto met het gebouwtje sluit vrijwel naadloos aan bij die met het stationnetje de locomotievenloods, en dan wordt meteen duidelijk dat het gebouwtje BINNEN de grachten van het vestingterrein stond, een onhandige plek voor een station.
Preciezer: het gebouwtje stond tussen de twee houten bruggen die van het station naar de Molenpoort voerden. Helemaal rechts op de dubbelfoto zie je een lantaarnpaal en nog net het begin van de andere brug waarover je de stad inloopt. Op de vage Korfmacher-foto is links de nok van het gebouwtje zichtbaar boven de aarden wal:

Er moeten wel betere plattegronden zijn dan deze, maar die kan ik zo gauw niet vinden.

Helaas dus, maar wel mooi dat we nu een panoramafoto hebben. Dat geeft meer overzicht: ik zie als het ware mijn huis al gebouwd worden, daar in het weiland.

Reactie 3:

Marco Miedema, 18-03-2012: Dank voor je moeite! Jammer, ik dacht echt even dat we een raadsel hadden opgelost.
Wellicht is de volgende informatie al bekend bij ja, maar voor de volledigheid: het NSM station schijnt ongeveer op de plek van de Vereeniging gestaan te hebben. Ongeveer ter hoogte van de huidige spoorkruising met de d'Almarasweg liep het spoor vroeger noordelijker door. In de achtertuinen van de Van Haapsstraat liggen nog resten van de oude spoordijk. Het tracé liep verder achter Hoogeveldt langs om zich vervolgens bij de Groesbeekseweg te voegen.

Reactie 4:

Peter Houwen, 18-03-2012: Ik heb in het Rijksarchief in Utrecht op 23 maart 2006 bijgaande foto's van de bouwtekeningen van de locomotiefloods gemaakt. Ik heb ook tekeningen van andere stationsgebouwen die bij de Vereeniging hebben gestaan.

Op de topografische kaart van 1866 staan de losse gebouwen van het Nijmeegse station van de lijn Nijmegen-Cleef in rood aangegeven. Volgens mij is het bovenste rode blokje de locomotiefloods. Ik zie hier geen stationsgebouwen aangegeven die binnen de grachten liggen.


REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: