Herinneringen Bombardement

 Het hele bombardement duurde 20 à 30 seconden

Ingezonden op 26-03-09 door Nick Lambrechtsen

 

Verslag over het bombardement van Nijmegen, 22 februari 1944

ACHTERGROND: het gezin van Ir C.L.M. Lambrechtsen-van Ritthem woonde destijds in Kerkstraat 14, Hees bij Nijmegen [het huis staat er nog]. Zijn vrouw was Leny, en zijn kinderen die hier genoemd worden, waren Nikel en Huug, Anneliesje en Carleentje. Nikel en Huug waren bijna 9½ jaar oud; Anneliesje bijna 8, en Carleentje bijna 6½ ten tijde van het bombardement. Ir Lambrechtsen was een civiel ingenieur bij de Rijkswaterstaat te Nijmegen. Leny werd bekend als de schilderes Helena de Baat. Het volgende verslag is onttrokken aan het boek dat de ouders schreven over belevenissen in hun gezin. Diverse woorden zijn op de ‘ouderwetse’ manier van die tijd geschreven.

HET VERSLAG:
1944. 29 Februari. Vandaag is het precies 1 week geleden dat Nijmegen door 5 vliegtuigen werd gebombardeerd, overdag om half twee. Zij kwamen in duikvlucht uit het N.O. vlogen laag over de stad en lieten brandbommen, een soort zeer explosieve bommen van 20 Eng pond (9.0 kg) en iets zwaardere bommen, van naar schatting ongeveer 50 kg vallen. Van dit laatste type vielen er in Hees tusschen de spoorbaan en de landerijen recht tegenover ons huis ongeveer 30. Het meeste heeft de stad geleden door de brand en de bevolking door de explosieve bommen, die bij bosjes vielen. Zaterdag werden al 400 herkende en gevonden slachtoffers begraven, in de ziekenhuizen liggen 250 à 300 gewonden en het aantal vermisten kan misschien ook op 400 gesteld worden. Men spreekt van 1100 slachtoffers. Dit aantal is zoo groot, omdat het luchtalarm, dat daarvoor geweest was en een uur had geduurd van 12.15 tot 13.15 juist was afgeblazen en alle menschen en schoolkinderen dus op weg naar huis waren, toen de tweede keer luchtalarm geven werd, maar ditmaal tegelijk met het bombardement.
Nikel en Carleentje waren ook op weg naar huis en met de tram in de Krayenhofflaan. Nikel was bij de halte uitgestapt en op weg naar de stad, omdat hij bij het vorige luchtalarm zijn tasch had laten liggen, toen de vliegtuigen kwamen. Hij vluchtte een smederijtje binnen en was daar veilig, hoewel de bommen vlakbij insloegen. Carleentje en het dochtertje van de dominee werden door een meisje uit de tram mee de straat opgenomen en toen de bomen vielen door het meisje plat op de straat gedrukt. Dit was hun redding. Onder het puin en stof is ze toen naar huis gestapt, terwijl veel kinderen uit die tram, die een slagerswinkel binnen vluchtten onder het puin van de winkel bedolven werden en omkwamen. Er vielen namelijk 1 of 2 bommen in woonhuizen vlakbij de tramhalte.
Het hele bombardement duurde 20 à 30 seconden. Huug en Anneliesje hadden met de tram van 1 uur naar school gemoeten, maar meenden dat deze door het eerste luchtalarm er nog niet was en misten daardoor de tram. Ook vlak naast deze tram in de Oude Heesschelaan sloeg een bom in en veroorzaakte veel kapotte ruiten.
Leny werd pas ongerust toen er geen tram kwam en ze de rookwolken van de brand zag. Ze is toen de kinderen tegemoet gefietst, maar zag alleen Carleentje onder het stof. Zij wist natuurlijk niets van Nikel, dus je kunt begrijpen, dat Leny doorfietste om Nikel te zoeken. Maar hij was naar de stad gegaan om zijn tasch te halen en toen de Voorstadslaan teruggeloopen. Leny vond hem pas, toen hij vlak bij huis was. Goddank hebben de kinderen dus geen letsel gekregen, en ook voorzoover we nu kunnen nagaan geen zenuwschok.
Van Leny gingen 15 schilderstukken verloren door de brand bij Pollman in de Broerstraat, waaronder heel goede portretten, van de beeldhouwer Maris, de cellist Franke en van Betty, stillevens en dierbare stukken, als de vuurduvel, de visch (voor het gerecht) en anderen. Deze serie sloot een periode in haar schildersleven af en ook daarom is het heel jammer dat zij verbrandden. De dag tevoren haalde Leny nog twee stillevens voor een vriendin in Den Haag weg en nam toen in gedachten afscheid van die vele doeken. Zoo had ze ook een soort voorgevoel of innerlijke zekerheid, dat Nikel nog leefde, toen ze hem de volgende dag zocht. Ik was die dag op reis en kwam ’s middags terug, toen de stad volop brandde, o.a. was het station getroffen in de wachtkamer, een huisje op het stationsplein, twee hotels daarvoor en een trein op het station. Hier waren dan ook honderden slachtoffers.
’s Nachts om twee uur was de brand practisch uitgewoed. Wat er allemaal verbrand is of ingestort moet er maar uit de kranten van deze tijd, die de bijzondere gelegenheid met 4 bladzijden, dicht bedrukt mogen verschijnen 1 x per dag, maar naslaan. O.a. 4 kerken, en de winkel van Vroom en Dreesman op de Markt.

Intusschen duurt de oorlog voort. In Rusland trekken de Russen langzaam naar het Westen, in het verre Oosten veroveren de Amerikanen eilandjes op de Japanners en op andere fronten is stilstand of teruggang van Engelschen en Amerikanen (Italië en Birma) en de uitputting van het economisch leven wordt steeds meer voelbaar. Kleeren voor kinderen en volwassenen, alleen voor slachtoffers van bombardementen, en zoo practisch met alles behalve levensmiddelen. In dat opzicht hebben we het nog altijd veel beter dan Tante Annetje in Frankrijk, die ergens op 2 kamers buiten woont, alleen Zaterdag en Zondag haar man ziet en die in Januari niet meer dan 50 gram boter en vet samen per persoon kreeg. Wij nog altijd 20 gram voor de volwassenen en 25 gram voor de kinderen per dag.
De Duitschers en de Engelschen hebben de mond vol over de komende invasie, maar na de niet geslaagde landing in Italië is de animo er een beetje uit. Van ons land worden de Zuid Hollandsche en Zeeuwsche eilanden en Zeeuws Vlaanderen gedeeltelijk ontruimd en onder water gezet evenals de Westkust van Noord Brabant en een strook in Noord Holland.
Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: