Priemstraat57

Priemstraat 57

Herdenkingssteen hoogwater

                           
1 8  
23 1 
  2 0




1 8  
 1  2 
  6 1
                           


Deze hoogwatersteen memoreert 2 overstromingen, met een bereikt peil op 23 januari 1820 en 1 februari 1861. Hij bevindt zich in het pand dat ook bekend staat als 'De Olifant', nu in gebruik bij Galerie 'Het Eerste Uur'. Het is vreemd waarom deze steen in een binnenmuur zit. Mogelijk betreft het een voormalige buitenmuur van het bouwblok, maar dan nog was de steen niet zichtbaar vanaf de straat.

In van Schevichaven's Tweede vervolg der Kroniek van Nijmegen valt te lezen:

1861 30 en 31 Januari. Zware ijsgang met hoog water. Het logement het Roode Hert, aan de Waal, naast de Galerij, werd door de ijsschollen geheel vernield. Het water steeg tot 14 M. 72 c.M. +A.P., zoodat de met zorg daargestelde dammen langs de oude haven en over de Lage Markt bezweken, waardoor de geheele benedenstad onderliep en het water over den dam heen in de Hezelstraat stroomde. Met schuiten voer men door de Boddelstraat. In de Luthersche kerk stond het water tot boven de zitbanken. Toen de rivier in haar bedding terugtrok, bleef een groote ijsschol in de Hezelstraat, vóór de Pikkegas, liggen. De meeste schollen, die in de straten lagen, hadden een dikte van 32 tot 37 duim. Op de kade lag het ijs tot manshoogte opgestapeld, en moest het bij aanneming weggeruimd worden.


De vloed van 1820 is uitgebreid opgetekend in Beschrijving van den Nederlandschen Watersnood, in Louwmaand van 1820. Een klein fragment:

Op 23 Januarij teekende de Whaal, op de hoogte der stad, 24 vt. 6 dui­men. Nu stroomde het gestadig wassend water met alle geweld over de Ooijsche Dijken henen. Het ijs, in beweging rakende, oefende hier al zijne kracht, zoo dat te Ubbergen eene schuur, te Beek vier huizen in een gedrukt werden, en te Persingen twee huizen gansch en al wegspoelden. Reeds in de stad zelve was de opgeworpene dam van onder de Meij­poort doorgebroken. Het water stroomde met geweld naar binnen. Een soortgelijke dam aan de Botterstraat brak even zoo door, en het lage gedeelte der stad raakte geheel onder wa­ter.

Inzender: Mark van Loon (toegevoegd 17-01-2015)

terug

Reactiepagina
Reactie 0:

Mark van Loon, 17-01-2015: Hoogwatersteen Priemstraat 57
Op de gevel van het aangrenzende bouwdeel bevindt zich een jaartalsteen(tje).
Reactie 1:

Jan Buisman, 14-06-2016: Wel bedankt!!
Ik ben bezig met een catalogus van vloedmerken (stormvloeden) en hoogwatermerken (rivieren).
Die van de vloedmerken is vrijwel compleet (alleen uit 1953 heb ik ze nog niet allemaal, dat zijn er tientallen).
De hoogwatermerken heb ik nog niet allemaal en 1820 en 1861 zijn voor mij nieuw! Dus dat is een mooie aanwinst. Zelf kom ik uit Culemborg en daar zitten er heel wat bij elkaar.

Redactie: Ik neem aan dat je de andere hoogwaterstenen (1799, 1861, 1861) gezien hebt in onze gevelstenenrubriek. Er zaten er ooit veel op de zogeheten 'Kraan' aan de Waalkade, maar die is eind 19e eeuw gesloopt. Enkele merkstenen (1651, 1740, 1784, 1799, 1820) werden toen verplaatst naar de Gedeputeerdenplaats naast het stadhuis.
Als je nog Nijmeegse merken weet die nog niet op onze site staan, laat maar weten!
Reactie 2:

Bas van der Meulen, 24-09-2019: Erg gaaf! Het lijkt erop alsof de steen nog op zijn originele hoogte hangt ook. Klopt dit?
Hoe hoog zitten de groeven ten opzichte van NAP en/of het straatniveau?
Ik doe aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de grootte van vroegere overstromingen van de Rijn, vandaar mijn interesse.
Alvast bedankt voor de informatie!

Redactie (ML): Beste Bas van der Meulen, ja, dat was een mooie toevalsvondst. 
Naar mijn idee zit de steen nog op de plek die hij in 1861 gekregen zal hebben. De gang oogt 19e eeuws.  Maar omdat de steen 2 peilen aangeeft, zal de oudste minder accuraat zijn.
Ik stuur je de foto's die ik toen maakte (had helaas geen goede camera bij me).
Er zijn tekeningen in het digitale Bouwarchief waaruit je -in combinatie met de foto's- de hoogte ten opzichte van het straatniveau kunt afleiden, maar ter plekke meten is allicht preciezer.
Ken je het de boeken 'Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen' van Jan Buisman? De schrijver verzamelt daarin onder andere ook de overstromingen.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: