WolferenCat.html

© copyright Jacques Wolferen, Digitale bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Oom Wim op de St. Stevenstoren

In de jaren 1950-1960 werkten er veel Nijmegenaren aan de opbouw van de St Stevenstoren. De architect was de heer Van der Linden, die woonde toen aan het einde van de Muntweg in Nijmegen. In de tuin van hem stonden 2 witte beelden van een leeuw. Opzichter Uitvoerder was de heer Lentjes, waarvan ik mij herinner dat hij viool speelde.
Ook mijn familie werkte op de St Stevenstoren, zoals mijn vader Jo van Wolferen als metselaar, ome Theo van Wolferen als metselaar en ome Wim van Wolferen als timmerman.

Zoals de foto's laten zien, bijvoorbeeld de opbouw van de torenspits met het haantje, mijn ome Wim was er altijd bij als het iets aparts was, Hij heeft toen ook deze foto's gemaakt, dat was zijn hobby.
De arbo en veiligheidsinspektiewet bestonden toen nog niet en dat is wel te zien.
Op het grote dak van de St. Stevenstoren staat een groot kruis op de punt. Dat kruis heeft mijn vader er op gezet. Het woog 110 kg en dan lopend, een leidekkersladder op, naar boven, als Christus met het kruis op de schouder.

Verschillende namen die ik mij herinner zijn; Henny Westrik metselaar, Wimke ?? timmervakman, Theo Leenders opperman.
In de laatste jaren dat mijn vader er werkte deed hij beeldhouwwerk. Onder andere de bogen van de ramen op de laatste foto's heeft hij daar gebeeldhouwd.

Ik hoop dat ik iedereen een plezier doe met deze foto's.

Jacques van Wolferen

Herkent u mensen op de foto, of weet u er wat meer over te vertellen? REAGEER!


01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

terug

Reactie 1:

Hans Nas, 30-05-2009: Naast mijn reacties bij de foto's heb ik tevens onderstaande foto's ingevoegd die gemaakt zijn van het feest ter gelegenheid van het bereiken van het hoogste punt bij hotel Erica in Berg en Dal.

Reactie 2:

Shirley Leenders 07-06-2009: Hoi, Jaques
Ik heb je foto's van de kerk gezien ze zijn hartstikke leuk ook omdat mijn vader erop staat natuurlijk. Ik heb ze ook aan mijn moeder laten zien (momenteel ligt ze ziek op bed ) maar zodra ze weer op de been is zal ik haar nog eens om namen vragen ze wist er nog wel een paar. Misschien dat je ons nog kent van de verhalen van vroeger. Jouw vader en mijn vader zijn samen heel veel op karwei gegaan daar heeft mijn vader het vaak over gehad als het over vroeger ging. Wij zijn regelmatig bij jullie thuis geweest. Wat ik je wilde vragen ik heb ook nog foto's van de kerk ik weet alleen geen namen erbij jammer genoeg kan ik het mijn vader niet meer vragen hij is 30 dec. 2007 overleden. Als je het leuk vind mail ik ze wel naar jou.
groetjes Shirley ( sil ) Leenders ( jongste dochter van Theo en Hetty Leenders )

(Red: deze reactie is doorgestuurd naar Jacques van Wolferen)

Reactie 3:

Hans Nas, 22-06-2009: Bij deze nog twee foto's uit ons foto-album:

Reactie 4:

Wout Lentjes, 29-12-2013: Met genoegen en waardering heb ik de foto’s bekeken. Een feest der herkenning!
Mijn vader Geert Lentjes werkte destijds als uitvoerder (niet als opzichter) bij de firma Huurman uit Delft jaren aan de toren en later de kerk. Ik ben menigmaal met hem de ladders op geklommen naar boven de toren in. Ik moest altijd voorop lopen, dan kon hij me opvangen als ik zou vallen. Op foto nr 5 staat in het midden mijn vader en niet Co van der Sloot. Van der Sloot had inderdaad een loodgietersbedrijf in Elst en heeft het loodgieterswerk van de toren gedaan. Onze families kwamen regelmatig bij elkaar over de vloer. Ik heb het idee dat de hele bouwploeg een redelijk hechte club was.

Ik herinner me nog dat ik met mijn kleinere broertjes in de vakantie van Huissen (waar wij woonden) over de dijk langs de Rijn naar Pannerden en daarna over de Waaldijk naar Nijmegen liepen (ca 6 uur lopen). Aangekomen in het kantoor van mijn vader verwelkomde hij ons met de woorden: Drink maar gauw een glas karnemelk en loop dan maar weer naar huis. Zo gezegd zo gedaan, en dat terwijl wij hoopten met hem s’avonds met de bus (we hadden geen auto) mee naar huis te mogen gaan.

Ik herinner me ook nog Wim van Wolferen, een flamboyante enthousiaste man die wel eens bij ons thuis kwam en in Mook woonde. Hij stond in ons gezin bekend als Wim uit Mook.

Ik herinnen me ook nog de steenhouwerij waar een flink aantal steenhouwers aan het werk waren. Een van hen was Gradus van Gisteren die later nog met mijn vader aan de restauratie van de Grote Kerktoren in Dordrecht heeft gewerkt evenals de markante Poolse beeldhouwer Miller.
Miller heeft in Nijmegen ook heel mooi beeldhouwwerk in de Kerk gemaak. het was altijd een feest om met hem in zijn gebrekkig Nederlands te praten. Hij had veel zinvolle dingen te vertellen en had een interessante kijk op het leven.
Met vriendelijke groet, Drs. Wout Lentjes

Reactie 5:

Jan Kleppe, 26-01-2014:
Het maken van spanten en andere eiken interieur in de St. Stevens 1955-60.
In aansluiting van bovenstaand verhaal van Oom Wim op de St. Stevenstoren het volgende. Ondergetekende heeft Oom Wim niet meer in gedachten. Als leerling-timmerman heb ik in die jaren 55-60 direct en indirect gewerkt aan de St. Stevens.
Ik werkte toender tijd bij de Gebr. Fleury timmerfabriek aan de Handelsweg. Daan en Cor Fleury, waarvan Daan de drijvende veer was in een fabriek die speciaal gericht was op restauratie van eiken interieur, in dit geval de spanten van de St. Stevenskerk. Tevens waren 2 timmerlieden van de Fa. Huurman uit Delft, Jos Willems en Wim Zwartjes bezig deze spanten te maken. Deze spanten die dus de vorm van het dak weergaven waar tussen de spantbenen de vorm van het plafond van de kerk (ronding) werd gemaakt was een gigantische klus.

Vooral door de afmetingen van het eiken hout 40x60 20x40 cm, aangevoerd door de Fa. Malba uit Apeldoorn. Deze leverde ook het eikenhout voor de beschieting van het plafond, deze speciaal gefreesde schrootjes werden in de machinale gemaakt.

Ik denk dat de meeste mensen niet wisten hoe zwaar dat eikenhout was. De lengte zal iets meer geweest zijn dan 6 meter, was drijfnat, en moest ook nog geschaafd worden. Dat gebeurde door de balken met een gemaakte houten bok, met een kettingtakel waar de balk in hing, vervolgens werd de balk op de vlaktebank gelegd, door middel van een lier achter de machine, vastgemaakt aan de muur, over de vlaktebank getrokken. Bij het op breedte en dikte schaven het zelfde verhaal.
De spanten werden in elkaar gelegd in de werkplaats, en met een speciale handgemaakte frees bewerkt. Deze spanten waar je nu tegen aankijkt hebben van onder een ronde kant met daarin een groef waar de beschieting (schrootjes) in zijn verwerkt.

Ook een heel mooi stukje vakwerk was het maken van de ring 1.20 hoog van 40x60 20x40 cm hout waar de 4 spanten tegenaan geconstrueerd werden: het zgn vierlingsspant, te zien in het kruis van de kerk van onderaf.

De schrootjes in het plafond, zijn gemaakt van eikenhout wat overbleef van een fineer schillerij, was prachtig droog hout, voorzien van wat kenners weten spiegels rif gezaagd.
Behalve het maken van de spanten werden door Daan Fleury alle deuren van eiken waar de panelen allemaal werden voorzien van verschillende beeltenissen met de hand bewerkt, ook de trapleuning van de toren opgang was het werk van hem.

Toen later de kerk onder dak was heb ik samen met Jos Willems het orgelbalkon geplaatst in de Noordkapel, gemaakt in de werkplaats, ook van Slavonische eiken. Dit balkon had in de onderkant de vorm van een kwart ojief, ook aan de zijkanten een mooi stukje werk, waar ook ettelijke uurtjes mee gemoeid waren, jammer was alleen dat het gehele mooie blanke eiken, op last van de zelfde Hr.v.d.Linden, de opzichter, ...grijs werd geverfd, wat bij verschillende mensen niet in dank werd afgenomen. Terugdenkend aan die tijd ben ik nog steeds blij dat ik daaraan heb mogen meewerken, een schitterend stuk werk met eeuwigheidswaarde!


het vierlingsspant; detail van bovenstaande foto, bron: Wikipedia

REAGEER

Reactiepagina
Reactie 6:

Jan Kleppe, 22-02-2014: Na zorgvuldig onderzoek, ook via monumentenzorg, zijn de maten van het hout (eiken geleverd door Malba) 40x60 niet correct, dit moet zijn 20x40 cm (bij benadering, details worden digitaal niet verwerkt op de bouwtekeningen).
Volgens de bouwtekening die ik heb, zal de schuinte van het dak ongeveer 69 graden zijn. Dan varieert de hoogte van de ring waar het vierlingspant tegenaan komt ongeveer 90 a 100 cm.

Zoals je ziet ben ik bezig mij een heleboel dingen over de kerk terug te halen uit mijn herinnering, vooral uit de reacties van andere schrijvers.
Zo het verhaal van de trappen oplopen die naar boven in de kerk stonden. Van onderen af flinke houten trappen gemaakt van stevig balkhout met op iedere zelfde hoogtes een bordes, en dan weer een trap, verschillende trappen, waar geen leuningen aanzaten, en waar je langs deze trappen, zo naar beneden keek. Je moest dat dus niet te vaak doen!
Bovenaan de trap, bij het begin van de welving van het plafond van de kerk, lag op de steiger gebouwd in de kerk, vanaf beneden, de werkvloer van balken van 60x160 mm (baddings) over de hele oppervlakte van de kerk, daar vanaf werd er aan het dak gewerkt op een hoogte van wat je kunt schatten op de bijgevoegde illustraties, dat was dezelfde hoogte als waar aan de buitenkant goten van de kerk bevestigd zijn, een flinke hoogte!
Op de rand van die werkvloer heeft de genoemde Pool Miller dag in dag uit ornamenten gebeeldhouwd die onder het begin van die gewelven, naar ik mij herinner, zo'n 60 cm hoog waren, rondom de kerk bewerkt werden, onder het hele dak naar ik meen met Bijbelse voorstellingen.
Ik heb er vaak naar staan te kijken, helaas kun je het van beneden niet goed herkennen, een heel groot karwei wat zo ongeveer 20 jaar geduurd heeft!

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: