Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 148

27-03-1985

Jeugdherinneringen (11)

Naast het geven van gewoon schoolonderwijs, gaf meneer Hamer ook nog een middag in de week les in handenarbeid. Het zesde lokaal in de school was ingericht als een ambachtelijke timmermanswerkplaats. Er stonden twaalf werkbanken opgesteld waar twee jongens per bank aan konden werken.

Deze werkbanken waren hoofdzakelijk bestemd voor het maken van werkstukken die mooi geschaafd moesten zijn. Allerhande schaven, beitels, zagen, hamers en schroevendraaiers in allerlei maten en vormen waren aanwezig. In de schappen van een grote kast waren sleuven gemaakt, waarin de schroevendraaiers, beitels, houtraspen en nog meer gereedschappen hingen. In het begin kregen wij kleine werkstukjes te maken. Om te beginnen kregen wij twee ruwe latjes van vijftien centimeter lang en twee centimeter dik en breed. Deze latjes moesten heel glad en zuiver haaks geschaafd worden. Meneer Hamer was daar zeer streng in. Veel jongens hadden daar in het begin geweldig veel moeite mee en schaafden soms net zo lang dat er van de latjes haast niets meer overbleef. Zij die het wel tot een goed einde brachten mochten dan de twee latjes precies in het midden op elkaar spijkeren (ook weer heel secuur) en dan hadden zij iets gemaakt om touw, wol of garen op te winden. Wanneer dat klaar was kregen wij vier van die latjes die dezelfde schaafbewerking moesten ondergaan. Deze latjes moesten dan in het vierkant een centimeter van de uiteinden op elkaar gespijkerd worden wat dan resulteerde in een onderzetter voor pannen. Later mocht je dan kiezen of je een voetenbankje, een bloementafeltje of een boekenkastje wilde maken. Er was ook gelegenheid voor figuurzagen en houtsnijwerk.

Kunt u zich de trots voorstellen waarmee wij het eenvoudige werkstukje mee naar huis brachten en dan de lof in ontvangst namen van onze ouders en andere gezinsleden die het bewonderend gekeurd hadden?

Onder de handenarbeidles kreeg meneer Hamer tevens de kans een jongen die straf verdiend had, deze op een doelmatige wijze te laten ondergaan. 

De steek-, hak- en schaafbeitels hadden door ons onvakkundig gebruik natuurlijk veel te lijden. Dus moesten deze beitels regelmatig geslepen worden. Dat gebeurde op een heel grote, zachte zandsteen die door middel van een slinger aan de as van de steen verbonden was. Met de slinger draaide de steen in een halfcirkelvormige bak met water rond. U raadt het misschien al wel! Hij die straf verdiend had moest dan 's middags de slijpsteen draaiende houden, waarop meneer Hamer onder behoorlijke druk die diverse beitels sleep. Iedere jongen was beducht voor deze straf, want na een half uur deed iedere spier in je lichaam ontzettend pijn. Laat staan als je een heel uur lang moest draaien. De resterende tijd van de les gebruikte meneer Hamer om de beitels op een andere steen te wetten.

Zoals u weet kregen wij de door ons zelf gemaakte keine werkstukje gratis mee naar huis. Maar voor de grotere werkstukken moesten wij een gering bedrag voor het materiaal betalen. Nu gebeurde het ook wel, dat jongens hun werkstukken niet mee naar huis namen omdat zij er zelf niets om gaven, of omdat hun ouders geen prijs stelden op de zelfgemaakte werkstukken. Ook kwam het voor, dat de prijs - die varieerde van een paar stuivers tot een paar dubbeltjes of kwartjes - een te groot bezwaar was. Ik moet u er nog eens op wijzen dat men deze prijzen moet zien in de toenmalige omstandigheden. Er heerste een ontzettende werkloosheid, terwijl de steunbedragen heel vaak niet eens voldoende waren om in het noodzakelijkste levensonderhoud te voorzien. Als voorbeelden: een pakje steunmargarine kostte bijvoorbeeld elf cent, een pakje shag een dubbeltje, terwijl men voor een brood van één dag oud, ook een dubbeltje betaalde. Om toch van zijn voorraad werkstukken af te komen, liet meneer Hamer deze dan door ons bij kennissen, familieleden en buren van ons uitventen.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1985 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: