Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 135

19-12-1984

Zoals het vroeger was (8)

Kerstmis was vroeger voor ons HET feest! Wij leefden daar al wekenlang naar toe. In vergelijking met vroeger wordt het kerstfeest tegenwoordig toch anders beleefd dan toen. Dat is ergens natuurlijk niet zo verwonderlijk, als wij de veranderde levensomstandigheden en de door de industrie kunstmatig aangekweekte behoeften in ogenschouw nemen.

Was het kerstfeest vroeger meer toegespitst op de inhoud van dat feest; namelijk de geboorte van het Kindje Jezus, tegenwoordig heeft het meer met andere dingen te maken. De pakjesavond van St. Nicolaas wordt vaak verschoven naar de avond voor Kerstmis, waardoor het feest een andere betekenis krijgt. Onder het uitpakken van de cadeaus staat dan vaak de televisie, de radio of de platenspeler aan waardoor kerstliedjes ten gehore worden gebracht. Geheel anders ging het in onze tijd eraan toe.

Dagen voor het kerstfeest vergaapten wij ons na schooltijd aan de prachtige etalages die door verschillende zakenmensen ingericht waren. In sommige etalages waren prachtige kerststallen neergezet met fraai beschilderde beelden of meters hoge kerstbomen met glinsterende ballen, sterren en pieken. Aan de voet van de boom lagen dan fleurige pakjes met onbekende inhoud uitgestald, waarbij onze fantasie op hol sloeg om te raden wat er wel in zou zitten. 

Wij waren geen kerstcadeautjes gewend want de winter was altijd een slechte tijd voor ons gezin. In 1930 - ik was toen elf jaar - waren wij met tien kinderen thuis, waarvan de oudste tweeŽntwintig jaar was en de jongste zes maanden. Mijn twee oudste broers waren schilder en dus 's winters haast altijd werkloos. Als vader dan ook geen werk had dan was schraal hans bij ons keukenmeester. Het gaf toen niet hoe oud of je was wanneer je bij je ouders woonde, ook al was je veertig of vijftig jaar, je kreeg geen aparte ondersteuning, zoals nu wel het geval is. Toch probeerden onze ouders met Kerstmis iets extra's te doen. Twee dagen voor dat feest werd er door een van ons een emmer naar de slager gebracht om deze met worstenat te laten vullen. Aan de hand van de inhoud moest je dan een kwartje of dertig cent betalen. 

De emmer werd dan 's avonds opgehaald om van het nat balkenbrij te maken. Daags voor Kerstmis werd het worstenat in een ijzeren pot op het fornuis aan de kook gebracht.
Terwijl vader met een houten pollepel door het kokende nat roerde, strooide moeder voorzichtig wat extra rommelkruid er doorheen en daarna het boekweitmeel. Omdat de brij door de meel steeds stijver werd moest een van mijn oudere broers de pot stevig vasthouden om te voorkomen dat deze van het fornuis zou glijden. Wanneer de brij dik genoeg was liet men die nog even op het vuur staan totdat er een paar plofgeluidjes uit op stegen, dan werd de pot van het vuur gehaald. De brij werd meteen in gereed staande schalen geschept en dan in de keuken gezet om af te koelen. Op kerstavond werd dan door ons allen gereedheid gebracht om het kerstfeest op onze wijze te vieren. Wanneer de tafel extra netjes gedekt was ging vader een prachtig kerstverhaal voorlezen dat wij met spanning volgden. Natuurlijk las vader ook het kerstevangelie van Lucas voor (11,1-14) wat verhaalt over de geboorte van Jezus. Daarna kwam de grammofoon op tafel - die vader van zijn oudste broer overgenomen had - en werden er platen met kerstliedjes gedraaid waarbij wij gezamenlijk meezongen. Dan was het smullen geblazen, want vader en moeder gingen dan balkenbrij bakken. Heerlijk was dat alles bij elkaar. Weken daarvoor hadden mijn twee jaar jonger zusje en ik (als het weer dat tenminste toeliet) voor de winkel van C Jamin aan de Lange Hezelstraat de kassabonnen aan de klanten gevraagd die daar inkopen hadden gedaan. Voor É 10,- aan kassabonnen kreeg je dan van C. Jamin een heerlijke peperkoek cadeau, deze werd dan op eerste kerstdag aangesneden.

Hierbij wil ik u allen een zalig en gelukkig kerstfeest toewensen. (dec 1984)

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1984 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactie 1:

Wim Segers, 25-10-08: Dit verhaal "balkenbrij" is voor mij een van de herkenbare dingen uit de (arme) tijd die wij thuis ook meegemaakt hebben. Ondanks alle sores, was het toch een gezellige tijd, vooral rond sinterklaas- en kersttijd.

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: