Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 107

20-07-1983

De Nijmeegse politie (11)

Ondanks dat men van Nederlandse kant alles geprobeerd heeft om de doodvonnissen in vrijheidsstraffen om te zetten, zijn de Duitsers op hun standpunt blijven staan; zij zullen geëxecuteerd worden! Wanneer na de bevrijding van Nijmegen de onderduikers terugkeren en met blijdschap begroet worden, valt er een domper op die vreugde wanneer men verneemt wanneer, waar en hoe de verzetsmensen om het leven zijn gebracht.

De laatste akte

Pas wanneer de rest van Nederland in 1945 bevrijd is kan men de noodzakelijke maatregelen treffen om het laatste gedeelte van het drama af te wikkelen. Rechercheur Schouten krijgt daardoor een zware en droeve taak op zijn schouders geschoven. Het opgraven van de slachtoffers wordt gedaan door de ambtenaren van de Nationale Veiligheidsdienst. Daar in de duinen liggen 22 mensen begraven. Schouten is erbij aanwezig wanneer de kisten van zijn collega's geopend worden.... Doordat zij een jaar lang in het droge duinzand hebben gelegen zijn de lichamen als het ware gemummificeerd en daardoor betrekkelijk goed herkenbaar. De voorwerpen die men alsnog op de stoffelijke overschotten vindt worden in papieren zakken gedaan en in een Amsterdams politiebureau opgeslagen. Schouten moet nu de vrouwen van de slachtoffers naar Amsterdam vergezellen om hen daar de gevonden voorwerpen te laten zien om met zekerheid de identiteit van hun mannen vast te stellen. Alleen van Bert Hendriks zijn er niet voldoende herkenningsstukken aanwezig om met 100% vast te kunnen stellen dat hij het werkelijk is. Dus moet rechercheur Schouten een degelijk onderzoek in gaan stellen.

Familieleden van Bart vertellen aan Schouten dat Bart eens zijn linkerpols heeft gebroken, wat een aanknopingspunt kan zijn. De röntgenfoto's zijn nog in het St. Canisiusziekenhuis aanwezig en worden direct door Schouten opgevraagd. Met de foto's en een broer van Bart gaat Schouten in gezelschap van de bekende patholoog-anatoom Dr. Hulst uit Leiden weer naar de duinen in Overveen. Bij het onderzoeken van de pols constateert Dr. Hulst dat het overschot NIET van Bart Hendriks is, maar van een Wageningse bioscoopdirecteur. Er zit nu niets anders op dan ook de andere kisten op te graven. Toevallig zijn er in de duinen soldaten - met volle bepakking - aan het oefenen, die ook pionierschopjes bij zich hebben. Op verzoek van Schouten gaan de soldaten de kisten blootleggen. Na enig zoeken vinden zij tenslotte het stoffelijk overschot van Bart Hendriks. 

Ten tijde dat de leden van de verzetsgroep in het kamp van Vught gevangen zitten mogen zijn geen briefwisseling met hun familieleden voeren. Voor zijn terechtstelling schrijft rechercheur Marcusse een afscheidsbrief aan zijn vrouw en kinderen. 

Verzenden kan hij de brief echter niet en daarom verstopt hij de brief achter een reclameschilderijtje dat in de barak aan de muur hangt, in de hoop dat de brief toch nog bij zijn gezin gerecht zal komen. Een Amerikaanse bevrijder neemt het schilderijtje echter mee naar Amerika. Na een jaar vertelt de Amerikaan aan zijn vrienden over het schilderijtje en de gevonden brief. Omdat zij geen Nederlands kunnen lezen wordt hij aangeraden de brief naar het op de enveloppe geschreven adres te sturen. Zodoende komt de brief alsnog in handen van mevr. Marcusse in de Van Peltlaan, die daar enorm blij mee is. 

In de brief schrijft hij dat zijn dood voor hem een zware opgave is, maar dat hij zijn offer brengt voor God en vaderland. Hij legt de opvoeding van zijn kinderen in de handen van zijn vrouw en wanneer zij daarbij hulp nodig heeft, moet zij zich maar tot zijn collega's wenden. Zijn kinderen vraagt hij hun moeder goed te gehoorzamen en trouw hun plichten te blijven vervulden. Verder vraagt hij voor hem te blijven bidden en zijn groeten aan alle collega's en
superieuren over te brengen. Het einde van zijn brief is: Uw Man en Vader. Adieu. 

De omgebrachte politiemannen: Albertus Henricus Marcusse, Hermanus Oolbekkink, Wilhelmus Adrianus Beerman en Bartholomeüs Theodorus Hendriks zijn allen met korpseer begraven op de H. Landstichting (Bart Hendriks een week later dan de anderen) achter het speciaal voor de vrouwenarts Dr. Daniel van Vught gebouwde kapelletje. Verzetstrijder Cornelis de Jong is bijgezet op de erebegraafplaats „Anneke Schaft" te Overveen. 

Zo is toen het doek gevallen na een realistisch maar o zo'n groot, en intens menselijk drama. In het hoofdbureau van politie zijn hier en daar op de wanden de namen bevestigd van de omgebrachte politiemensen. Op de eerste verdieping naast de kamer van de privé-secretaresse is tevens een plaquette bevestigd, die ook de herinnering aan hen levendig houdt. Het kunstwerk is gemaakt door de bekende beeldende kunstenaar Pieter d'Hondt uit Utrecht en is aangeboden toen A. I. Oerlemans waarnemend commissaris was in 1944. 

Tenslotte wil ik nog mijn dank betuigen aan de heer A. C. Schouten gep. adjudant-rechercheur en de de heer Bussemaker public relationman van de Nijmeegse politie voor hun informaties.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1983 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactie 1:

Hennie van Wees, 02-05-09: Op begraaf- en gedenkplaats de Heilig Landstichting, viel mijn oog op 
deze steen. Heb op noviomagus het verhaal erbij opgezocht,maar weet niet of de politiemensen ook
daadwerkelijk op deze plaats begraven zijn?

Reactie 2:

Rob Essers, 05-05-09: Wim Beerman en Albert Marcusse zijn op 17 oktober 1945 op de R.K.
Begraafplaats Heilig Landstichting herbegraven. Dezelfde dag werd Herman Oolbekkink herbegraven op de begraafplaats Rustoord in Nijmegen (zie: De Gelderlander, 18 oktober 1945, p. 2).

(Bron: Archief Dagblad De Gelderlander)

Het stoffelijk overschot van Bart Hendriks kon pas later worden geïdentificeerd worden. Ook hij is herbegraven op de op de R.K. Begraafplaats Heilig Landstichting.

Cees de Jongstraat die lid was van dezelfde verzetsgroep en samen met de vier politiemensen op 6 juni 1944 in de duinen bij Overveen werd gefusilleerd, is begraven op de Erebegraafplaats Bloemendaal te Overveen.

Herman Oolbekkink is in of omstreeks 1970 herbegraven op het gedeelte van Vredehof, Weg door Jonkerbos 80, dat is ingericht als erebegraafplaats.

zie ook www.oorlogsdodennijmegen.nl

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: