Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 101

08-06-1983

De Nijmeegse politie (5)

Op dezelfde dag dat Van Aperen overgeplaatst wordt, neemt zijn opvolger, A. C. Versloot, als nieuwe commissaris de leeggekomen plaats van hem over. Versloot komt van de Rotterdamse staatspolitie en is net zo'n fanatiekeling als Van Dijk. Brallend en brullend probeert hij op een brutale manier het politiekorps en de burgerij naar zijn hand en de nieuwe orde te zetten, om te redden wat er te redden valt.

De invasie op 6 juni 1944 op de kust van Normandië verloopt - door de vele tegenslagen - niet zo vlot als de bevrijders, en zij die op de bevrijding wachten, hopen en wensen. Eindelijk weten de geallieerden een opening in het front te forceren en komt de verlossende doorstoot. Via een smalle doorgang - die hier en daar niet meer dan de breedte van een weg heeft - weten onze bevrijders vanuit België naar onze stad door te stoten. Op zondag 17 september komen de eerste Amerikaanse parachutisten in de omgeving van Nijmegen uit de lucht vallen. Samen met de andere grondtroepen weten zij door het voeren van keiharde gevechten, die vele menselijke offers vergen, na vier dagen de tirannieke bezetters uit onze stad te verdrijven. Op de avond van woensdag 20 september kunnen wij als Nijmegenaren eindelijk zeggen: GODDANK, WE ZIJN VRIJ!!!

Maar ondanks dat Nijmegen bevrijd is, blijft de stad nog ruim zeven maanden frontstad, die dag en nacht door de Duitsers met granaten bestookt wordt. De Nijmeegse bevolking zoekt daarvoor bescherming in kelders, souterrains en de kolenbunkers van de elektriciteitscentrale. Versloot zoekt het nog véél en véél verder.... De Duitsers hebben onze stad deerlijk gehavend achtergelaten. Wat niet door het oorlogsgeweld vernietigd is, wordt eigenhandig door de SS elitetroepen op een aan krankzinnigheid grenzende, sadistische wijze verwoest Zij gooien handgranaten in woningen, winkels en andere gebouwen, of deze nu bewoond zijn of niet. Mensen die naar buiten komen vluchten om hun leven te redden worden door de SS-ers met de kolven van hun geweren weer naar binnen geslagen en krijgen er nog een handgranaat bij achterna gegooid. 

Nijmegen krijgt het zeer moeilijk. De stad wordt uitgekozen om afgeloste frontsoldaten op verhaal te laten komen van hun vreselijke ervaringen aan het front. Tevens mogen verlofgangers hun vrije dagen hier doorbrengen. Deze frontsoldaten zijn uiteraard geen lieverdjes, daarvoor zijn zij teveel en te vaak aan het oorlogsgeweld blootgesteld. De meeste behoeften hebben zij aan drank en vrouwen. Bij sommigen prostituees staan zij in de rij om aan hun gerief te komen. Ook de Nijmeegse politie heeft het bijzonder moeilijk in die tijd met al die militairen in de stad. Zij hebben bij relletjes met soldaten wel goede hulp van de geallieerde militaire politie, die met straffe hand de soldaten tot orde roept. De zwarte handel tussen militairen, van hoog tot laag, en de burgerbevolking loopt de spuigaten uit, terwijl de criminaliteit alle perken te buiten gaat. 

Doordat het hoofdbureau van politie door oorlogshandelingen verloren is gegaan komt men met de huisvesting van het korps in de knoei te zitten. Het gebrek aan materiaal belemmerd in hoge mate het functioneren van de korpsleiding en het korps zelf. Het is ook hard nodig dat het korps gezuiverd wordt van ongewenste figuren. Zij die openlijk met de Duitsers hebben samengewerkt laten zich vanzelfsprekend niet meer zien en lopen met een grote boog om al wat politie is heen. Het grootste probleem is: hoe te handelen met hen waarvan men niet zeker weet of zij wel of niet in stilte met de bezetters hebben geheuld. Om de zaak weer goed op poten te krijgen, krijgt commissaris Veltman van het Militair Gezag - de nieuwe machthebbers - opdracht zijn werk in Nijmegen te hervatten. Zijn eerste taak en opdracht is om het korps te zuiveren. In deze gespannen en opgewonden tijd worden er veel oplossingen uit nood geboren. De invloed van de heersende ketterjacht is er niet vreemd aan dat men het zekere voor het onzekere neemt. Veel politiemannen worden uit de dienst gezet. Dat er ook onschuldigen het slachtoffer worden van deze zuivering is wel te begrijpen, maar voor de betrokkenen zeer triest. U zult wel begrijpen dat er een onnoemelijk aantal problemen door de leiding van het korps opgelost moest worden. Maar als u denkt dat het M.G (het Militair Gezag werd ingesteld door de Nederlandse regering in Londense ballingschap) daar open oog voor heeft, dan hebt u het wel erg mis. De leiders van het politiekorps worden als stukken op een schaakbord heen en weer geschoven. Commissaris Veltman moet reeds na enkele weken zijn werkzaamheden hier staken en wordt door het M.G. tot commissaris van Tilburg benoemd. Ook mr. F. Prick, die in de oorlog hoofd is geweest van de saboterende recherche, (maar in 1943 met hulp van de voornoemde vrouwenarts dr. Daniël van Vugt onderdook) neemt in november 1944 weer de leiding van deze dienst op zich. Maar reeds na enkele maanden wordt hij benoemd tot hoofd van het Militair Gezag in Nederland om een jaar later tot commissaris van de rijkspolitie benoemd te worden. Als waarnemend commissaris in Nijmegen wordt hoofdinspecteur A. I. Oerlemans benoemd. Het is een zeer kundig politieman die in de oorlog een zeer belangrijke rol heeft gespeeld bij de luchtbeschermingsdienst. In 1943 is hij door de bezetter bij de staatspolitie benoemd. Doch deze benoeming kan hem niet weerhouden om geheel vrijwillig mede leiding te geven aan de hulpverleningswerkzaamheden na het bombardement van 22 februari 1944.

(wordt vervolgd)

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1983 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: