Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 58

22-09-1982

Religieuzen in de oude stad 3

De zusters van Bethlehem 1

Onder die naam zijn deze zusters meer bekend dan onder hun eigenlijke naam „Dominicanessen van Het Allerheiligst Sacrament". Dat kwam ook hoofdzakelijk door de naam die boven de ingang van hun huis op de St. Antoniusplaats nr. 10 is aangebracht; „Bethlehem". Deze naam stond - en staat nog - gegrifd in de hoofden van de jonge of aanstaande moeders die bij hen om hulp kwamen vragen.

Maar nog meer raakten de zusters bekend door het vele en goede werk dat zij deden in de kraamverpleging. Daardoor kwamen zij ongewild in de openbaarheid terecht en werden zij bekende verschijningen in de oude stad. En alhoewel zij er niet op zitten te wachten, kunnen zij niet genoeg bedankt worden voor de inzet van hun menslievendheid waarmee zij de moeders en de pasgeborenen omringden. Hoe en waarom de orde gesticht werd wil ik voor u in het kort op mijn manier uiteenzetten, al moet ik daarvoor wel 'n hele mensenleeftijd terug gaan in het verleden. Al eerder heb ik geschreven over de erbarmelijke omstandigheden waaronder de arbeidersgezinnen (speciaal in de oude stad) moesten leven. Vooral met de kraamzorg en de kraamverpleging was het in die tijd treurig gesteld. De kruisverenigingen die we nu kennen bestonden er toen nog niet. De kraamvrouwen waren voor hun verzorging aangewezen op vrouwelijke kennissen, familieleden en buurvrouwen die het op hun manier dan ook voorbeeldig deden, tenminste, gezien in het licht van die tijd. Van overheidswege werd er als het ware geen hand of vinger naar die vrouwen uitgestoken. Wel konden zij zich via de gemeente onder behandeling van een vroedvrouw stellen, maar dat was dan óók alles. Eerlijkheidshalve moet ik bevestigen dat er toen al 'n paar diaconessen van de diaconie hun eerste stappen op dit moeilijke terrein gezet hadden, maar daar wil ik apart over schrijven want dat komt hen wel toe! 

Het ontstaan

Pater Koolen - kapelaan van de St. Dominicuskerk in de Broerstraat - was zo zeer met het lot van deze vrouwen begaan dat hij alles ging zetten om daar verbetering in te brengen. Dat kon hij natuurlijk niet van de ene op de andere dag voor elkaar krijgen. Hij begon dan ook met contacten te leggen tussen de kerkelijke en de gemeentelijk overheden, maar vooral ook met Nijmeegse burgers en burgeressen. Het gelukte hem om voorlopig vier dames - waaronder 'n weduwvrouw - bijeen te krijgen die zich voor deze moeilijke taak in zouden gaan zetten. De stichting startte het werk op maandag 2 juni 1919 in het eerste onderkomen in de Burchtstraat naast hotel „Boggia" daar waar nu de speelgoedwinkel van „Berko" gevestigd is. Daardoor werd pater Koolen dé man die Nijmegen de orde van de Dominicanessen schonk. 

Nu moet u niet denken dat deze dames - die uit de derde orde kwamen - meteen religieuzen waren. Na 'n vluchtige vormingscursus legde zij de eerste gelofte af. Daarnaast werden zij door Dr. Banning onderwezen in de kraamverpleegkunde met een praktische opleiding in het voormalige Canisiusziekenhuis dat toen in de Houtstraat gevestigd was en waar de zusters uit Tilburg de zorg voor de zieken op zich genomen hadden. Zij hebben daar ook als zodanig gewerkt. Hun opdracht was de kraamverzorging op zich te nemen onder de min- en onvermogenden ongeacht het geloof, overtuiging of ras van de betreffende mensen. Zij verzorgde de kraamvrouw tweemaal per dag 's morgens en 's middags negen dagen aan een stuk, maar indien het nodig was kwamen zij vaker op een dag en langer dan de vastgestelde negen dagen. Daarnaast hielden zij zich ook nog 'n jaar lang bezig met de nazorg van moeder en kind, vooral wat de voeding van het kind betrof. Huishoudelijk werk was niet in hun taak opgenomen, maar indien nodig staken zij zonder aarzelen hun handen uit de mouwen en pakten óók dat aan. Toen er meer zusters bij kwamen om het vele werk mee op te helpen vangen werd het onderkomen op de Burchtstraat te klein en moest men wel naar iets anders om gaan zien. Dat werd uiteindelijk gevonden in een herenhuis op de St. Antoniusplaats nr. 10. Na een grondige renovatie en verbouwing konden de zusters hun nieuwe behuizing in 1929 betrekken. Het werd „Huize Bethlehem" genoemd, waar de zusters nu nog wonen en wat tevens als moederhuis voor de vertakkingen van hun orde in Roermond en Leiden dient. Hier kregen de zusters de kans om hun hulp aan de behoeftige kraamvrouwen uit te breiden en meer taken op zich te nemen die wel met het moederschap te maken hadden. Niet alleen dat zij begonnen waren met het samenstellen, van modeldozen zodat de aanstaande moedertjes konden zien wat zij zoal nodig hadden voor de luieruitzet, maar schonken hele uitzetten weg aan hen die er zo hard om verlegen zaten. Ook werden wiegjes uitgedeeld, want het was geen uitzondering dat het pasgeboren kindje tussen de ouders in moest slapen in bedstee of alkoof. Geld om wiegjes te kopen hadden de mensen niet, maar uit nood werd vindingrijkheid geboren. De man scharrelde dan bij Jane Nas of Naadje Kampschreur 'n sinaasappelkistje op en maakte dan daar 'n wiegje van wat dan door de vrouw bekleed en versierd werd. (wordt vervolgd)

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1982 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: