Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 14

1979

De Waal is van oudsher de toevoerader van Nijmegen en omstreken geweest. Vooral in vroeger tijden, toen de spoorwegen nog in hun kinderschoenen stonden en er van vervoer per auto nog geen sprake was.

Niet alleen dat er diverse soorten brandstoffen per schip aangevoerd werden, maar ook levensmiddelen, bouwmaterialen en andere bedrijfsprodukten, die de mensen het leven mogelijk maakte. Verschillende bootdiensten en beurtvaartmaatschappijen hadden Nijmegen in hun vaarroute opgenomen.
De voornaamste waren wel de volgende:
- ĄDe Vereniging", van Den Haag naar Nijmegen heen en terug. Deze boot bracht ook de jenever vanuit Schiedam naar Nijmegen.
- ĄDe Beurtman", met twee boten tweemaal in de week van en naar Amsterdam.
- ĄDe Concordia", tweemaal in de week van Nijmegen via Millingen - Lobith naar Arnhem en dan weer terug.
- ĄDe postiljon", van Tiel - Nijmegen - Lobith en weer retour.
- ĄDe Eendracht", Millingen -Nijmegen v.v.
- ĄDe Wilhelmien", Lobith -Nijmegen v.v.
- ĄDe Zeelandia", Zutphen.-Nijmegen v.v.
- ĄDe Doesburgsche Boot", Doesburg - Nijmegen v.v.
- ĄDe Nijmeegse Boot", de grootste en de voornaamste, die een verbinding onderhield tussen Nijmegen en Rotterdam met onderweg nog wat aanlegplaatsen. Deze boot deed driemaal per week Nijmegen aan en arriveerde zo tegen de avond omstreeks zes uur. Wanneer de boot de spoorbrug naderde, dan liet de kapitein enige malen de scheepshoorn loeien om te laten weten dat hij in aantocht was. De reden hiervoor was dat de boot nog dezelfde avond gelost moest worden omdat hij de volgende morgen geladen en al, weer naar Rotterdam moest
vertrekken. Op het teken van de scheepshoorn verzamelden de sjouwers, die geen werk hadden, zich bij de aanlegsteigers om te proberen een boterham te verdienen. Vaak waren er meer sjouwers dan er nodig waren om de boot te lossen en dan was het natuurlijk moeilijk uit te maken wie er wel of wie er niet mocht werken. Maar, zoals ik al reeds eerder geschreven heb, de sjouwers hadden bepaalde gedragsregels waar zij naar leefden. Om uit de moeilijkheid van de keuze te komen werd er om gedobbeld wie mee mocht helpen de boot te lossen. 

Verder ging het zo, dat, wanneer er tien sjouwers waren en er waren er maar acht nodig, de overblijvende sjouwers, die niet mee konden lossen, dan toch een bepaald deel van het gezamenlijk verdiende loon kregen, zodat zij toch ook wat hadden.

De boot had meestal een gecombineerde lading van zakken, kratten, vaten en kisten met levensmiddelen, fruit, olie, kachels, haarden, glaswerk enzovoort. Het was zwaar werk om balen suiker van honderd of kisten sinaasappelen van tachtig kilo en andere ongemakkelijke en zware lasten in de loodsen op te slaan of onder dekkleden te stouwen. Vaten en fusten rolde men naar de loodsen, terwijl men voor te zware voorwerpen steekwagentjes gebruikte. Het lossen duurde vaak tot twaalf of een uur 's nachts.
Naast deze opgesomde bootdiensten werden er nog andere boten gelost, o.a. boten met in hun ruimen losgestorte granen, zoals, mais, tarwe, rogge en haver voor de graanhandelaren. Balen tabak voor de turmacfabrieken. Pakken houtcellulose voor de papierfabrieken. Grind, zand, cement, straat- en metselstenen voor de bouwmaterialenhandel en de wegenbouw. Het is ondoenlijk om alles op te sommen wat er zoal aangevoerd werd en gelost moest worden.
Men zag er altijd een beetje tegenop om boten met cement of slakkenmeel te lossen, omdat deze produkten nogal stoffig waren. Naast de pijnlijke oogleden en slijmvliezen, die men opliep, ging het stof samen met het zweet in de lichaamsharen vastkoeken, wat zeer pijnlijk was. Vooral de sjouwers, die zwaar behaard waren, leden daar erg onder.
Er is mij door verschillende mensen gevraagd of ik geen bijnamen van sjouwers weet te vermelden. Dat kan ik wel, maar omdat veel namen gegeven werden vanwege bepaalde lichaamsgebreken, of op bepaalde misstappen sloegen, deins ik daarvoor terug omdat ik dat te pijnlijk vind voor de nabestaanden, die daarmee weer geconfronteerd kunnen worden. Op gewone bijnamen kom ik in de volgende stukjes wel eens terug.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1979 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: