Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 11

29-08-1979

In onderstaand stukje vertelt Johan van Meteren nog meer over het leven van vroeger in de oude stad. Hij beschrijft de onhygiënische toestanden bij het slachten van vee en hoe hij als slagersleerling begon en nu als vleesgrossier mede-eigenaar van het Nijmeegs slachthuis is.

Tot 1900 slachtte het grootste gedeelte van de slagers het vee aan huis. En wel; in de winkel! Het te slachten dier werd met een touw aan een ring in de winkel vastgebonden en dan dood geschoten. Indien men het bloed nodig had om bloedworst te maken dan werd het bloed opgevangen, had men het echter niet nodig dan liet men het gewoon vanuit de winkel de straat op lopen. Als jongen heeft hij vaak gezien dat bij een slager die op de Smitstraat woonde, het bloed de winkel uit vloeide de hardstenen stoeptreden af zo de straatgoot in. Wanneer die slager bij vriezend weer slachtte dan strooide hij bakken huisvuil over het bloed om zo het uitglijden op de steile Smitstraat te voorkomen. Men kan wel nagaan wat voor een vieze bende dat was, vooral als het weer ging dooien. Er waren enkele slagers die niet in hun winkels slachtten o.a. slager Teeuwissen die op de Grote Markt nr. 19 woonde. De heer Teeuwissen slachtte zijn vee in een pakhuis in het Beynumgasje. Dit gasje liep van de Scheidemakersgas naar de Broerstraat. Deze slager moest dan wel de bouten vlees van het gasje naar zijn winkel op de Grote Markt sjouwen. Het slachtvee kocht men voornamelijk op bij de vele boeren die in die tijd midden in de stad woonden of op de veemarkten van Nijmegen, Elst, Cuyk of Wijchen.
Er waren ook slagers die hun vee door beroepsslachters lieten slachten. Voor een kwartje slachtten deze mensen een varken waar zij gauw een uur aan kwijt waren. Tegenwoordig kost het ƒ 40,- en wordt aan de lopende band geslacht. Maar zo ik al eerder geschreven heb; men keek in vroeger tijd niet naar uren. Op l april 1900 werd het Nijmeegs slachthuis geopend en mocht er thuis niet meer geslacht worden. Dat moest nu allemaal in het slachthuis gebeuren. Wel mochten de slagers het zelf met hun knecht(s) doen. Het vlees werd dan met handkarren of hondewagens naar de winkel gebracht.
Op 13 februari 1911 trad Johan als slagersleerling in dienst bij slager Kropman in de Grotestraat. Om het slagersvak te leren moest hij 'n heel jaar voor niets werken, hij kreeg alleen de kost. In datzelfde jaar is de zomer lang, heet en droog. De hele veehandel stort in elkaar waardoor Kropman zijn volwassen knecht moet ontslaan. Johan moet na vier maanden het werk van de knecht overnemen en ontvangt daarvoor 50 cent per week, maar moet daar honderd uur per week voor werken. Dat is zegge en schrijven 'n halve cent per uur. Een van zijn vaste werkzaamheden is vrijdags de pas gemaakte worst bij alle water en vuur winkeltjes bezorgen. Met zijn hondewagen reed hij dan door de gehele oude stad, vanaf de Strikstraat tot de Bottelstraat toe.

In die tijd woonden er in de ouwe stad veel neringdoenden die in alle soorten handeltjes en diensten probeeren hun brood te verdienen. Zo woonde er in de Nonnenstraat en barbier, Bram Roukens, die, naast het haar knippen ook nog konijnenhandelaar was.
Deze Bram Roukens kocht vaak zo'n zes- tot zevenhonderd konijnen op om ze te slachten voor de export. Wanneer Johan 's avonds om tien uur met zijn werk bij Kropman klaar was, ging hij op een holletje naar de Rozengas waar hij Roukens ging helpen met het slachten van de konijnen. Daarvoor kreeg hij een dubbeltje per stuk. Omdat Johan in het doden en slachten erg bedreven was, verdiende hij een aardig zakcentje. In 1915 moet Johan onder dienst, maar dat duurde maar vier maanden, toen was hij weer thuis. Dan begint hij bij slager Van Oppenraay in de Lange Hezelstraat tot in 1918 de vleesloze dagen komen. De slagers weer de grote klap krijgen en Johan zonder werk komt. Wanneer het tij keert kan hij weer bij Van Oppenraay terugkomen, maar dat doet hij niet. Dat kwam zo: Van Swelm was de eerste vleesgrossier in Nijmegen die al voor de opening van het slachthuis delen van geslacht vee aan diverse slagers verkocht. Om wat prijzen te noemen, omstreeks 1915 kochten de slagers het vlees voor 27 á 28 cent per pond schoon geslacht. Zelf verkochten ze vette spek voor 30 cent, mager spek voor 35 cent, nekkarbonaden voor 45 cent, hamlappen en haaskarbonaden voor 55 cent, alles per pond. Johan heeft het slagersvak niet doorgezet maar is evenals Van Swelm vleesgrossier geworden. Hij is nu één van de zes vleesgrossiers die het slachthuis voor enkele jaren terug van de gemeente Nijmegen gekocht hebben, met de vernieuwde lopende band, voldoende personeel en aanvoer van varkens, kan men nu wel 200 varkens per uur slachten en als men alles op alles zet 240 stuks per uur.
Johan van Meteren heeft mij persoonlijk op het slachthuis rondgeleid. Ik vond het zeer interessant en wil daar in de komende tijd wel een stukje over schrijven. Onder het schrijven van dit stukje hoorde ik op donderdag 23 augustus dat Johan in een ziekenhuis opgenomen is. Ik wens hem spoedige beterschap toe en hoop dat Johan volgend jaar in goede gezondheid zijn vijfentachtigste verjaardag mag vieren.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1979 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactie 1:

N. van Santen: Eerst even voorstellen: ik ben N. van Santen, de zoon van Dr. R. van Santen die directeur was van het slachthuis in Nijmegen van 1929-1969. Met van Meeteren en van Swelm die in het stukje worden genoemd, heeft vader nauw samengewerkt, want deze namen keerden regelmatig terug in de gesprekken thuis aan tafel. Mijn vader is allang overleden (1984), maar als er belangstelling voor is, heb ik wel wat verhalen van vader over het slachthuis en foto's, die de ingewijden zeker zullen interesseren. 
Maar het stuk in noviomagus dateert alweer van 1979, zodat er sindsdien veel veranderd kan zijn. En het valt me ook opndat zijn naam niet voorkomt in het stukje

Reactiepagina
Reactie 2:

Willy Janssen, 08-04-2018:
Leuk verhaal!
Willy Janssen, derde generatie slager

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: