Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 9

1979

Hieronder volgt een korte schets van mijn ouders en ons gezin zoals ik in het vorige stukje beloofd heb. Dit stukje schrijf ik ook omdat de hoofdlijnen van toepassing zijn op een groot aantal andere gezinnen uit die tijd van oud-Nijmegen toen de armoede zo ontstellend was en er van sociale voorzieningen niets te bespeuren viel.

Mijn moeder is in 1889 geboren als vijfde kind in een arbeidersgezin. Toen zij amper 8 jaar was kwam haar moeder te overlijden en stond haar vader alleen voor de zorgen van zijn gezin. Zijn tweede vrouw blijkt de spreekwoordelijke sprookjesstiefmoeder te zijn, want zij is jaloers op mijn moeder en verlangt van grootvader dat hij zijn jongste dochter zijn huis uit doet. Moeder is nog geen 9 jaar als zij voor dag en nacht in betrekking komt bij een joodse familie op de Nieuwe Markt. Kinderarbeid was in die tijd de gewoonste zaak van de wereld, de leerplichtwet was er nog niet, die kwam pas veel later. Doordat zij geen school kon bezoeken heeft zij geen lezen en schrijven kunnen leren, ook in haar latere leven heeft zij daar geen kans voor gekregen. Het genoegen dat een goed boek kan geven heeft zij nooit gekend, ook heeft zij geen wijsheid op kunnen doen uit opvoedkundige of andere leerzame boeken. Op 17-jarige leeftijd leerde zij een losarbeider van 18 jaar kennen, die mijn vader is geworden, waarmee zij in dec. 1907 trouwt. Moeder is dan 18 en vader 19 jaar. In mei 1908 bevalt moeder van haar eerste zoon, in nov. 1909 gevolgd door een tweede zoon. Haar tweede zoontje mag moeder maar 5 weken houden, dan sterft het aan de kinkhoest. 

Vader pakt intussen van alles aan om voor zijn gezinnetje de kost te verdienen wat echter niet gemakkelijk is. In okt. 1910 wordt hun derde zoon geboren. Vader is inmiddels voerman geworden bij een brandstoffenhandel aan de Waalkade voor 6  gulden per week. Hij moet er wel ruim 60 uur per week voor werken. Na enige tijd wordt vader bevorderd tot pakhuisknecht en ontvangt n gulden meer, maar moet er ruim 80 uren voor werken, maar ja, vader heeft vast werk. Doch het geluk is niet van lange duur. Zijn baas is te weten gekomen dat vader lid is geworden van de R.K. Werkliedenbond en roept hem daarvoor ter verantwoording. De eis is kort en krachtig: De bond uit, of anders ontslag! Omdat vader het eerste weigert moet hij het tweede aanvaarden. Gelukkig wordt hij opgenomen in de vaste waal-ploeg om boten te lossen, want vader is inmiddels uitgegroeid tot een oersterke jonge kerel van 24 jaar. 

Terwijl vader op 31 dec. 1912 's avonds de Nijmeegse Boot aan het lossen is brengt moeder haar eerste dochter op de wereld. Zij hebben nu 2 zoons en een dochter en zijn beiden erg gelukkig. In sept. 1914 wordt de tweede dochter geboren die in feb. 1917 gevolgd wordt door weer een zoon, terwijl ik in sept. 1919 het eerste levenslicht aanschouwde. Vervolgens wordt er in april 1921 en in jan. 1923 weer een dochter geboren. Helaas, de wrede kinkhoest eist weer zijn tol. Mijn twee zusjes en ik worden er door besmet waardoor de jongste, net negen maanden oud, overlijdt. In nov. 1924 wordt er weer een zoon geboren. 

In feb. 1925 verhuizen wij naar de Kloosterstraat waar wij in een nieuwbouwwoning komen te wonen met 3 slaapkamers, een zolder, en een w.c. alleen voor ons zelf. Het is een groot verschil met ons oude huisje waar wij in totaal 3 kamertjes hadden, en een w.c. waar 8 gezinnen gebruik van moesten maken. In dec. 1926 komt er een dochter en in aug. 1928 weer een zoon bij. Twee jaar later in juni 1930 bevalt moeder weer van een zoon. Wr slaat de kinkhoest toe en ontrukt de laatstgeborene aan ons gezin, hij is net dertien maanden oud als hij in aug. 1931 aan deze hoest ten offer valt. Nadat er in juli 1932 weer een dochter bij gekomen is, vieren wij in dec. van het zelfde jaar de zilveren bruiloft van onze ouders.

Onze oudste zuster, die in 1933 is getrouwd, brengt in jan. 1934 een kind ter wereld terwijl moeder 5 maanden later het leven aan een dochter schenkt. Moeder is dan 45 jaar en heeft 15 bevallingen en twee miskramen gehad. Ondanks de vreugde en geluk die een goed huwelijk en een groot gezin hebben gegeven heeft zij ook veel verdriet ondervonden. Naast de 3 kinderen die zij vroeg heeft moeten missen verliest zij in feb. 1949 haar 22 jarige dochter aan hersenvliesontsteking gevolgd door het overlijden van vader in mei van het zelfde jaar. De laatste maanden van zijn leven was hij geheel op de hulp van moeder aangewezen die zij hem dan ook met grote liefde heeft gegeven.

In 1963 overlijdt haar oudste schoonzoon op 55-jarige leeftijd. In 1972 raakt zij haar dochter van 52 jaar plotseling kwijt. Haar oudste zoon gaat in 1974, na een smartelijk ziekbed, op 66-jarige leeftijd van haar heen. Een maand daarna bereikt haar de doodstijding van haar 52-jarige schoondochter. In november 1974 wordt moeder ernstig ziek, maar zij knapt na enkele maanden weer aardig op. Het mag echter niet baten. Op zaterdag 28 juni 1975 houdt haar hart op te kloppen en is moeder plotseling, in het bijzijn van een van haar dochters, overleden. Wij hebben dan een goede en zorgzame moeder verloren die ons altijd liefdevol bijgestaan en verzorgd heeft. Moeder is op 4 maanden na 86 jaar geworden. 

Als bijzonderheid kan ik nog vermelden dat moeder bij alle zwangerschappen en de beide miskramen bijgestaan is door de bekende vroedvrouw Mej. H. Valstar. 

Dit is in het kort onze gezinskroniek.

 

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron () 1979 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: