Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 2

1979

De ouwe stad was zwaar overbevolkt terwijl maatschappelijke, sociale en milieuvriendelijke voorzieningen uiterst slecht waren. Aan woningonderhoud werd door de huisjesmelkers totaal niets gedaan. De sanitaire en hygiënische voorzieningen waren om te huilen zowel in de huizen als op de straten terwijl de straatgoten op kleine open riolen leken. De mensen leefden op elkaar als schapen in een kudde. De woningen verdienden die naam niet, het was een samenraapsel van krotten met een indeling die onvoorstelbaar is. Om daar een voorstelling van te geven wil ik een moderne woning als voorbeeld aanhalen.
De nieuwbouwwoningen hebben meestal een huiskamer van acht bij vier meter, drie tot vier ruime slaapkamers, een behoorlijke doucheruimte en vaak nog twee w.c.'s.

Ik zal nu het huis beschrijven waarin ik geboren ben. Ons gezin woonde in de Vleeschhouwerstraat nummer 40, tegenover de „Onze Lieve Vrouwetrappen" (in de volksmond „de blauwe trappen") De indeling was als volgt: Als men de voordeur opende stond men meteen in het z.g. voorhuis. Dat was een kamertje van twee bij drie meter, daar achter lag, gescheiden door een wand die half uit glas bestond, de huiskamer die drie bij drie meter was. In de huiskamer was een bedstee gebouwd die als slaapplaats voor onze ouders diende. Dan kreeg men een trapje van drie treden dat naar de opkamer voerde die ook drie bij drie meter groot was. In die opkamer was de waterkraan met een minimaal aanrechtje, en sliepen tevens vijf kinderen, drie jongens en twee meisjes. De op één na de jongste sliep bij onze ouders in de bedstee aan het voeteneind terwijl de jongste in een ijzeren wiegje naast de bedstee sliep. Omdat er in het huis geen kasten aanwezig waren werd het voorhuis als opbergruimte gebruikt. Hier stond een penandkastje met wat sinaasappelkisten waarin het schamele linnengoed opgeborgen was. Kunt u het zich voorstellen? Twee kamertjes van drie bij drie die dienst deden als eet-, zit- en slaapkamer. In de huiskamer, met bedstee, werden de kinderen verwekt en geboren, zieken verpleegd en overledenen opgebaard. De w.c., wij noemden dat „'t Huuske", was niet in huis aanwezig. 

Wanneer één van ons naar de w.c. wilde dan moest hij naar buiten, langs de gevel van het huis lopen, een houten hek openen en een lange gang van ongeveer tien meter door voordat hij bij die gelegenheid was. Aan het einde van die gang was een houten bank geplaatst met in het midden een rond gat. Daaronder stond een z.g. kiepelton waar de faecaliën in opgevangen werden. Deze ton, werd door gemeentearbeiders geleegd in een, in de volksmond genoemde, strontwagen.
Kunt u het zich voorstellen wanneer men 's nachts zo'n wandeling moest maken, natuurlijk ook midden in de winter of wanneer men buikloop had? Van deze gelegenheid moesten ook nog vier andere gezinnen gebruik maken. Gemiddeld zo'n 25 tot 30 personen. Moeilijk nietwaar?

Nu gaan wij de straat weer op. De Vleeschhouwerstraat liep nogal steil op. Bovenaan de straat woonden twee boeren, voor die tijd normaal, die daar hun bedrijf uitoefenden en onderaan was ook nog een slepersbedrijf. Omdat er toen nog geen, of zeer weinig auto's waren, gebeurde al het transport met paarden. De paarden van de boeren en de sleper bevuilden enige malen per dag onze straat met hun uitwerpselen en urine. Bovendien zetten de boeren 's winters hun melkvee op stal en was er nog het gebrekkige rioolstelsel, dus kwamen ratten en muizen veelvuldig voor. Zei u iets over hygiëne? Het is ook wel te begrijpen dat luizen en vlooien een dagelijkse plaag waren. Uitslag op hoofdhuid en andere plaatsen van het lichaam waar haar groeide waren schering en inslag. De wijkbewoners ontvingen veel hulp van de Franse zusters en de Zusters van Bethlehem. Deze zusters deden zoveel als maar mogelijk was om het lijden van de mensen te verzachten. Ik heb eens een explicateur op een diavertoning horen zeggen dat de vrouwen uit de Zwanegas (de tegenwoordige Piersonstraat) die onder dezelfde omstandigheden leefden, er niet zo zindelijk uitzagen! Moest dat nu gezegd worden en is dat na het hierboven vermelde nog wel zo verwonderlijk? In de volgende artikeltjes wil ik graag dieper ingaan op de in dit en het vorige artikel meer in het algemeen behandelde punten zoals hygiëne, opvoeding, liefdadigheid enz.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1979 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: