Theaters

© Cees de Vos, digitale bewerking 27-10-2013 Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Theaters in de jaren ’40 en ’50

In onze wilde jaren ’40 en ‘50 maakten mijn een jaar jongere broer en ondergetekende in het weekend de bioscooptour. Om zo veel mogelijk films te zien kozen we in de Theaters voor nekkrampstoelen; “veur ‘n peur kwertjes op de irste rij”. Je nam voor lief dat je de beelden op het doek enigszins vertekend zag en er een verkrampte nek aan overhield. Voor weinig geld zag je wel de nieuwste films en kon er over meepraten. Vooral dat laatste was belangrijk.
Nijmegen kende vóór de Tweede Wereldoorlog vier bioscopen: naast het Olympia Theater was er het Luxor Theater op Mariënburg, het Chicago Theater in de Broerstraat en het City Theater in de Houtstraat. Deze bioscopen gingen tijdens bombardementen in 1944 verloren. Het “Concertgebouw de Vereeniging”, waar naast concerten en toneelvoorstellingen ook films werden vertoond, overleefde de oorlog.
Halverwege de jaren vijftig kwamen er drie bioscopen bij: het Carolus Theater (1955), het Luxor Theater (1955-1986) en het Scala Theater (1958-1999). In 1960 werden er nog twee bioscopen geopend; het Studio Theater en in de Houtstraat het Centrum Theater. Het Luxor Theater kreeg er een tweede zaal bij.


De Theaters Carolus en Luxor op Plein '44. Gebouwd ná de Tweede Wereldoorlog. (foto: J. van Lith)

Verder had je het Aloysiusgebouw, links van de St. Jansschool waar onder de naam Corso Theater B-films werden gedraaid. Dat waren veelal knokfilms en westerns met o.a. de twee zingende cowboys Roy Rogers (voor ons Rooie Roggers…) met zijn beroemde blonde paard Trigger en de knappe Gene Autry. Bijzonderheid aan dat gebouw; op zondagochtend werd er de Heilige Mis opgedragen en in de avond maaide good Old Shatterhand (alter ego voor Karl May) een zooitje indianen naar de eeuwige jachtvelden.
Lachen, gieren, brullen en vooral genieten in voor ons gelukkige jaren..!


Het Aloysiusgebouw en de St.Jansschool, eens broederlijk naast elkaar, beide ter ziele.
(bron: Regionaal Archief Nijmegen)


Roy Rogers Gene Autry Karl May
(bron: Google/Wikipedia)


Eigen foto’s

De indianenverhalen van Karl May, als jongen verslond ik ze. Ik leende de boeken bij Bibliotheek Hendricx aan de Groenestraat. Een dertiental pocketuitgaven waaronder “De schat in het Zilvermeer” met het Apachen-opperhoofd Winnetou in een hoofdrol heb ik in bezit. Ga ze mogelijk nog eens lezen…!
Gene Autry bezong het Wilde Westen o.a. in: “Back in the saddle again” (Youtube..!)

“Te laat, te laat, sprak Winnetou,
het zaad is al naar binnen toe!”

Grapje…, las ik op Internet…

Mijn broer werkte als slagersleerling bij ‘slagerij Etman’ aan de Willemsweg 21 en Cees de Vos als leerlingmonteur bij de ‘Technische Dienst van het eens Staatsbedrijf der PTT ’ gevestigd op de eerste etage van het Hoofdkantoor aan de Schevickhavenstraat. (Post-Telegraaf-Telefoon)


Anno 1935 - Het PTT-Hoofdkantoor aan de Schevichavenstraat.
Wat een prachtig architectonisch bouwwerk is dat toch. Koester het...!


Willemsweg 21, in de jaren ’40 – ’50 en ’60 was er slagerij Etman gevestigd met Halal-vrij vlees.
In 2013 huist er slagerij ASYA.

In de verte torent, “met de moed der wanhoop”, stoer ten Hemel de Groenestraatskerk.
Zie de unieke straatverlichting, nog hangend boven de weg.
Zoals in onze tijd in de meeste gezinnen gebruikelijk was; je droeg het complete verdiende loon aan het eind van de week/maand af aan je ouders. Enig zakgeld kreeg je om uit te gaan. (Met drieëntwintig jaar, bij het verlaten van mijn ouderlijk huis kwam daar een eind aan, Ceesje ging op eigen benen staan.) Dat zakgeld was bepaald geen vetpot! Zuinigjes aan moest je alles indelen voor; bioscoop bezoek, een rokertje, een ‘patatje met’, een marsje, een rolletje drop of een ijsje. Je had snel een tekort of erger, je was blut. Kleding en schoeisel werd door de ouders betaald.


Het Centrum Theater in de Houtstraat 10. Sloot tot leedwezen van velen in 2005 haar deuren.
Enkel de naam “Centrum” boven herinnert nog aan het Theater.

Ons wekelijks “rondje bioscoop” startten we op zaterdagavond steevast met een bezoek aan het “Corso-Theater” aan de Groenestraat. Het voorspel was al spannend; achter glazen vitrines in het voorportaal van het Aloysiusgebouw waren een aantal foto’s geplakt van acteurs in de film van de avond. De ene keer was dat “Roy Rogers and the Sons of the Pioneers” , de week erop kreeg je een film te zien waarvan je geen weet had en maar moest afwachten wat je voorgespeeld kreeg. Tussen krakkemikkige bruine houten stoelen in rijen van tien met een middenpad zocht je je een weg naar een gunstige zitplaats. De plaatsbewijzen kenden slechts een prijs: “Wie het eerst komt, heeft de beste plek.” De wat slonzig aandoende ouvreuse wees je zo nodig de weg. Als de film begonnen was wees de dame in kwestie m.b.v. een lantaarntje de laatkomers een nog vrije plaats aan. De vloer van de zaal was niet oplopend zoals gebruikelijk in een filmtheater, wat inhield dat voor diegene die achteraan zat het zicht op het beeldscherm niet gunstig was. “Had je maar vroeger motte komme”, was het motto.
In de pauze kreeg je reclame over van alles en nog wat voorgeschoteld, ook de sigarettenmerken kwamen langs. De merken Chief Whip en Miss Blanche waren populair. Daarvoor reclame maken mocht en kon in die jaren nog. Wisten zij en wij veel…!


(bron: Google)

Het reclametekenfilmpje met de Raaf over Vakantiekolonies in Nederland werd met regelmaat in de pauze getoond. Dat vond ik steeds weer leuk; hoe vaak ik dát heb gezien…! Na vertoning van dit filmpje ging de collectebus rond van stoel naar stoel. Je deed er altijd wat in.
De Raaf in de film:

Hé.., hé ..!, wat moet dat?
dat gaat zo maar niet…
eerst betalen,
dat kost duiten om hier binnen te komen!”


Zie de film bij YouTube onder: “Vakantieoord”.
(Met dank aan: “Beeld en Geluid”)


Anno 1958. Het Scala Theater aan de Burchtstraat 76
(bron: Regionaal Archief Nijmegen)

De benjamin in onze familie zag menigmaal met lichte afgunst zijn twee aanmerkelijk oudere broers in het weekend op weg gaan naar de bioscoop. “Benjamin wilde zo graag een keer mee..!” Gezien zijn nog zéér jeugdige leeftijd diende hij zich nog een aantal jaren onder moeders vleugels te vermaken. De filmkeuring was in die jaren aanmerkelijk strenger dan in 2013.
Mijn ruim drie jaar oudere broer deed mij eens laat in de avond verslag van een film die hij die avond in de stad had gezien. Het betrof de film “EBB TIDE uit 1937 met Ray Milland en Frances Farmer”. Een dramatische film met als filmmuziek “Ebb tide” van David Rose. (zie Youtube) Sluimerend in mijn bed, met mijn hoofd diep in het kussen, luisterde ik als twaalfjarige met rode oortjes het droevige verhaal aan dat mijn broer liggend in zijn bed voor het slapen gaan vertelde.
Het blijft merkwaardig de menselijke geest; dat je een op zichzelf vrij onbelangrijke gebeurtenis een leven lang met je mee draagt, het na 65 jaar opgraaft om het op schrift vast te leggen.

      
De film EBB TIDE (1937) David Rose (1910-1990)
(bron:Google & WikipediA)


De Katholieke Gezellen Vereniging aan de Smetiusstraat in 1930 – Wat een zee van rust..! Midden op de weg een gezellig onderonsje houden zie ik vandaag de Nijmegenaren op die plek niet meer doen…!
(bron: Regionaal Archief Nijmegen)

Onze bioscooptour vervolgden we de dag erop; de zondagmiddag. Dat werd een lange wandeling richting de stad met als doel de Katholieke Gezellen Vereniging aan de Smetiusstraat. In dat imposante gebouw werden in mijn herinnering jeugdfilms gedraaid. We beleefden er, ondanks dat de filmpjes niet bijster spannend voor ons opgeschoten jongens waren, veel plezier aan en helemaal als het beroemde duo Stan Laurel en Oliver Hardy hun grapjes en streken vertoonden. Het was voor wat de financiën aangaat in de Katholieke Gezellen Vereniging geen rib uit je lijf, voor twee kwartjes zat je, als je op tijd was, prinsheerlijk op de meest gunstige rang.


Stan Laurel & Oliver Hardy (bron: Google)

Na ons bezoek aan de Katholieke Gezellen Vereeniging liepen we snel langs de anderen bioscopen in de stad voor onze keuze t.a.v. de avondvoorstelling. Om vervolgens als de wiedeweerga naar huis te rennen voor een boterham met bruine basterd suiker, appelstroop of heel gewoontjes een “bammetje met tevredenheid” (boterham met margarine zonder beleg).
Na ons snelle huisbezoek was het met de billenwagen in ras tempo weer hollend richting stad, wat een knap eindje tippelen was. Als we vlug waren haalden we de film van 19.00 uur, zo niet, dan werd het met wat geduld de film van 21.15 uur.
Een greep uit onze favoriete filmacteurs:

Robert Taylor
John Wayne
James Stewart
Jeff Chandler
Richard Widmark
George Forby
Tony Curtis
Burt Lancaster
Ray Milland
Johnny Weismuller (Tarzan)
Doris Day..!
Esther Williams
Rita Hayworth
Elizabeth Taylor
Brigitte Bardot (“Die heeft ze niet zo maar zó”…, zongen we)
Audrey Hepburn
Marilyn Monroe
Grace Kelly
Joan Fontaine
Sophia Loren
En nog veel meer….!


Het vooroorlogse Luxor Theater op Mariënburg. Gebombardeerd in 1944. Wat een trieste aanblik.
(bron: Regionaal Archief Nijmegen)

Gezien als ‘jongens van Jan de Witt’ in een van deze theaters de film “Broken Arrow met James Stewart, en Jeff Chandler als Winnetou, het opperhoofd der Apachen.” Prachtige film uit 1950. Indianen vechtend met pijl en boog en tomahawk (strijdbijl) tegen het leger van de President van Amerika. Wilde achtervolgingen, met schietpartijen over en weer. Reuze spannend..! Je voelde je na de film in trance en berensterk: “Kom maar op, ik lust je rauw!”
Niets mooier dan een stoere western.


(bron: Google)

De zestiger jaren in de Huisbioscoop: Clint Eastwood als de veedrijver Rowdy Yates in de bekende tv serie Rawhide. Wie herinnert zich dát niet. Stoere cowboys op bepakte paarden het vee bijeen drijvend voor een strenge veebaas.

♪♪ Keep rollin, rollin, rollin - keep them doggies rollin, Rawhide….! ♪♪ ♪♪


Anno 1946. Het Asta Theater aan de Krayenhofflaan 154.
In 1969 verbouwd tot Metro Theater ( foto uit 1973)
In 1980 gedegradeerd tot “Tapijtenleverancier”.
Wat een teloorgang…!


Voorheen Asta Theater en later Metro Theater aan de Krayenhofflaan 154.
Het eens zo statige gebouw oogt hier uit het lood geslagen. Ik treur met haar mee..!
(bron: Regionaal Archief Nijmegen)


foto uit de Haagse Beeldbank: Vertoning in het Asta Theater van de UFAfilm 'Sieg im Westen' in 1941


Het Concertgebouw De Vereeniging in 1930 - Regionaal Archief Nijmegen.

Mogelijk door het wegvallen van een aantal Theaters door bombardementen in de Tweede Wereldoorlog werden in het Concertgebouw De Vereeniging ook speelfilms gedraaid.
Daarover tot slot een aardige anekdote.
“Als de dag van toen”, herinner ik me dat ik samen met mijn broertje in De Vereeniging een liefdesfilm in zwartwit zag. Liefdesfilms, daar hielden we niet zo van, maar bij gebrek aan beter, namen we er die dag genoegen mee. Welke film het was, is mij ontschoten. Doet er weinig toe. De film startte welgemoed, we gingen er voor en…, er echt voor zitten. Na een stief kwartierke werd het mij enkel zwartwit voor de ogen. De acteur die de rol van charmeur speelde stelde zich vreselijk aan. Ik vond het een kwal. Ik stootte mijn broer naast me aan met: “Hoe vind jij de film, ik vind het drie keer niks, zullen we opstappen?” Aangezien we er voor betaald hadden middels onze spaarzame zakcentjes, bleven we toch maar kijken. De verveling kreeg echter de overhand, wat bij het stuntelig bezig zien van de besnorde kruizenduiker op het doek resulteerde in een door mij luid kreunende zucht: “Wat een slijmbal..!” Sttt, werd er om mij heen gescandeerd, sssttt…! Vijf, mogelijk tien minuten was ik onder de indruk van de reacties. Weer was de ladykiller op het beeldscherm aan het woord met een overdreven slijmslijm-opmerking richting zijn geliefde. Ik kon me niet langer inhouden. “Kwijlebal…!”, riep ik nu luid. Sttt, sttt, klonk het weer, maar ook hoorde ik achter me een licht gegniffel, dat gaf me moed, ik kreeg zowaar bijval..! Mijn broer naast me voelde zich aanvankelijk licht opgelaten, maar weldra ging ook hij volop mee met ergernissen uitbraken richting de geile snorremans op het witte doek. Mensen voor ons begonnen ook stiekempjes te lachen. Wat gebeurde; steeds als de kuitschieter in beeld kwam werd er gegrinnikt in de zaal. Kortom, de aanvankelijk serieus gestarte liefdesfilm werd geleidelijk aan voor het aanwezige publiek een daverende lachfilm. Het verloop van de film verliep verder chaotisch en wel zodanig dat de ouvreuse op hoge poten naar “de bron tot deze chaos” kwam met het vriendelijke verzoek om s.v.p. de zaal te verlaten. Dat deden we mooi niet; we hadden er immers voor betaald…! Bij het zien van “The End” en de lichten werden ontstoken, waren er veel ogen op ons gericht. De bezoekers wilden nu zichtbaar kennismaken met de vlegels die het presteerden om van een serieuze liefdesfilm een komischefilm te maken.

Cees de Vos – Soest augustus 2013
Met dank aan heer Rob Essers.

“Theaters in de jaren ’40 en ’50” krijgt naar ik wens nog een staartje, correcties of aanvullingen? Zie maar…

Reactie 1:

Redactie, 28-10-2013: de website www.cinemacontext.nl noemt 27 bioscopen in Nijmegen:

  • Kinematophoon, Nijmeegsch Bioscooptheater • Grootestraat 26 • opening 28-11-1908 • sluiting 05-1909 | opening 25-09-1909 • sluiting 11-1909
  • Nieuw Nijmeegsch Bioscooptheater • Grootestraat 8 • opening 26-11-1909 • sluiting 31-12-1911
  • Familie Bioscoop (Grootestraat) • Grootestraat 8 • opening 01-01-1912 • sluiting 1913
  • Hotel Du Soleil • Graafscheweg 35 • opening 05-06-1911 • sluiting 1911
  • Cinophoon • Keizer Karelplein • opening 1911 • sluiting 1912
  • Chicago • Broerstraat 40 • opening 11-05-1912 • sluiting 22-02-1944
  • Bio Theater • Walstraat, hoek Molenstraat • opening 18-08-1912 • sluiting 12-1914
  • De Vereeniging • Keizer Karelplein • opening 1913 • sluiting 1955
  • Familie Bioscoop (Lange Burchtstraat) • Lange Burchtstraat 8 • opening 1913 • sluiting 1918
  • Olympia • Lange Burchtstraat 8 • opening 1919 • sluiting 1944
  • Luxor (Brugmanstraat) • Pater Brugmanstraat 35 • opening 1929 • sluiting 1934
  • Luxor (Mariënburg) • Mariënburg 25 • opening 1935 • sluiting 1944
  • City • Houtstraat 77 • opening 11-1935 • sluiting 22-02-1944
  • Asta • Krayenhofflaan 154 • opening 1946 • sluiting 1968
  • Metro Bio • Krayenhofflaan 154 • opening 1969 • sluiting 1972
  • Aloysius • Groenestraat • opening 1946 • sluiting 12-1948
  • Corso • Groenestraat 221 • opening 1948 • sluiting 1968
  • Centrum (Veemarkt) • Veemarkt • opening 1948 • sluiting 1954
  • Scala (Eiermarkt) • Eiermarkt • opening 1946 • sluiting 1957
  • Scala (Burchtstraat) • Burchtstraat 76 • opening 1958 • sluiting 02-1999
  • Carolus • Plein '44 28 • opening 1955
  • Luxor (Bloemerstraat) • Bloemerstraat 113 / Plein '44 • opening 1955 • sluiting 1985
  • Studio • Bloemerstraat 113 / Plein '44 • opening 1960 • sluiting 1985
  • Centrum (Houtstraat) • Houtstraat 10 • opening 1960 • sluiting 10-2005
  • Calypso • Tweede Walstraat 16 • opening 1985
  • CineMariënburg • Mariënburg 59 • opening 1985 • sluiting 11-2000
  • Lux • Mariënburg 38-39 • opening 12-2000

Reactie 2:

Dick Bertens, 30-10-2013: Mooi stukje geschiedenis waarin ik me helemaal kan vinden.
Ik mis bij het rijtje bioscopen en/of filmzalen de Burghardt van den Berghstraat. Google Earth bekijkende vermoed ik dat het thans Wijkcentrum Burghardt is. Elke zondagmiddag kreeg ik van thuis een kwartje om daar een film van Rin Tin Tin te gaan zien. Ik denk dat het destijds al een soort wijkgebouw was waar meerdere activiteiten, zoals o.a. amateur-toneelvoorstellingen van Vriendenkring, plaats vonden. Ongetwijfeld zullen er nog mensen zijn die er iets meer over kunnen vertellen. Maar dan moet je wel snel zijn, want de spoeling wordt dun: ik was destijds 7 en daar mag je nu een nul achter plaatsen.

Reactie 3:

Ton Leenders, 05-11-2013: Buurthuis de Ark in Nijmegen oost; daar werden ieder weekeinde films als RinTinTin, DikTrom enz. gedraaid. In ieder geval in de jaren zestig. Daarna heb ik het zicht op de Ark verloren, mede in verband met verhuizing naar Neerbosch-Oost.

Reactie 4:

Marije van Erp, 02-01-2014: In de jaren 40 na de 2e wereldoorlog, ik zal 8 of 9 jaar zijn geweest, mocht ik met mijn drie jaar jongere broertje op zondag naar de film in het Parochiehuis aan de Akkerlaan. Het waren vaak slapsticks: de Dikke en de Dunne.
Entree een dubbeltje of zoiets. Toch veel geld in die tijd.
Mijn eerste bioscoopfilm was The man who knew too much, met Doris Day en James Stewart, de regisseur was Hitchcock uit 1956. Deze film, het boek, stond in die tijd als feuilleton in de Gelderlander en dat was een goede katholieke krant. (volgens onze ouders, dus dat zat wel goed) Mijn 3 jaar jongere broer en ik mochten toen naar een echte bioscoop... Wauuuw. Ik meen me te herinneren dat het was op Plein '44 in Carolus. Een kaartje vooraan kostte 0,75 cent. Ik was toen 16 jaar.. Niet te geloven in deze tijd.

terug

Reactiepagina
Reactie 5:

Anthony Livius, 10-02-2015: Geachte lezer,

Mijn naam is Anthony Livius. Als student Geschiedenis aan de Radboud Universiteit doe ik, in het kader van mijn afstudeerscriptie, onderzoek naar bioscoopbeleving in Nijmegen in de jaren dertig (1930-1940). Door middel van interviews met ‘tieners’ uit die tijd hoop ik een beeld te kunnen schetsen van welke rol de film en bioscoop speelde in de samenleving van toen.

Bent u iemand óf kent u iemand die de respectabele leeftijd van 85 jaar of ouder heeft bereikt; zijn/haar jeugd heeft doorgebracht in Nijmegen; geregeld een bezoek bracht aan een van de vijf bioscopen (Olympia, Luxor, Chicago, City en De Vereeniging); beschikt over een goed geheugen; en graag medewerking zou willen verlenen aan een historisch onderzoek? Schroom dan alstublieft niet om contact met mij op te nemen. Uw medewerking stel ik zeer op prijs.

Alvast ontzettend bedankt. Met vriendelijke groet,

Anthony Livius
Student Geschiedenis
Radboud Universiteit Nijmegen
Reactie 6:

Willem van Doorn, 06-04-2015: Mijn bioscoop bezoek is zeer beperkt, geboren 1928, ik wilde wel graag naar films van schietgrage cowboys kijken, maar die films waren voor 14 jaar en ouder. Voor bezoek aan de City bios in de Houtstraat had ik een biefje van mijn vader met zijn toestemming, maar ik mag er niet in. Mijn vier jaar oudere broer is in de bezettings jaren in de Luxor bios geweest, die stond op het Marienburg, daar werd een film gedraaid waarin sex bedreven werd, nog nooit eerder vertoont. Ja dat moesten zij zien. Hij vertelde mij dat er niet veel te zien was, een paar lichamen in het donker zag je ritmisch bewegen, meer niet. Wat ik mij nog herinner dat voor de Chicago bios in de Broerstraat een in potsierlijk uniform gekleed portier stond.
In het concertgebouw de Vereeniging is pas film vertoont na 1945, dat was even de beste bioscoopzaal, er waren ook filmvertoningen parochiezaaltjes zonder hellende vloer. Maar dat valt buiten uw onderzoek.
Reactie 7:

Wim Peters, 07-04-2015: Anthony Livius, jouw vraag kan ik alleen beantwoorden met:
we mochten Zondagmiddag naar de bioscoop in de gezellenvereniging Kolping aan de Smetiusstraat. De Zondagavonden waren er voor familiebijeenkomsten bij de grootouders in de Parkdwarsstraat.
Veel Charlie Chaplin films en de dikke en de dunne waren in de mode en betaalbaar. Pas op 12-jarige leeftijd mochten wij erin voor 12 cent en beklommen we de toren, waar de films werden gedraaid door naar ik meen Lodie Rosenboom. Vergeet niet dat veel mensen in die tijd het niet rijk hadden dus veel uitjes waren er niet bij.
Anthony veel succes met je onderzoek en groet dhr. Willems als je daar contact mee hebt voor jouw studie, groeten w.g. W. Peters (geboren 1925)
Reactie 8:

Anthony Livius, 08-04-2015: Geachte heer Van Doorn en heer Peters,

Dank voor uw interessante inbreng. Deze heb ik met plezier gelezen. Inmiddels ben ik al een heel end gevorderd met het afnemen van interviews bij 90+ers. Momenteel ben ik nog op zoek naar minstens een extra persoon om te interviewen (het liefst een man). Dan komt het totaal op acht.

Aan dhr. Van Doorn: Het verhaal over de leeftijdscontrole is erg herkenbaar. Zoals ik het begrijp werd alleen op basis van uiterlijkheid de leeftijd ingeschat. Zo kwam het wel eens voor dat de een jonger iemand die er ouder uitzag toch werd toegelaten tot een bepaalde film en vice versa. Een dame vertelde mij dat haar vader meeging naar 'Sneeuwwitje' omdat het bioscooppersoneel niet wilde geloven dat zij al 17 jaar was. Uw verhaal over de vertoning in Luxor is ook erg interessant. Dat de stedelijke filmkeuring een dergelijke film heeft toegelaten verbaast mij zeer. Dat mensen (zoals uw broer) een dergelijke 'pikante' film juist wilden zien krijg ik vaker te horen. Wanneer over een film veel te doen was prikkelde dat juist de nieuwsgierigheid, tot grote frustratie van ouders, leraren en de pastoor. Overigens werden er ook ruim voor de oorlog al films vertoond in de Vereeniging. Filmprogramma's uit de Gelderlander en bewaarde posters en foldertjes vormen hier het bewijs van. Vaker dan in de andere bioscopen werden hier ook films van een zeker stichtelijk karakter getoond. Nogmaals dank voor uw reactie.

Aan dhr. Peters: Dat er ook films in de kath. gezellenvereniging werden vertoond werd mij laatst in een interview verteld. Dat was nieuwe informatie voor mij. Een dame vertelde dat zij daar een van haar eerste films had gezien. De jongens zaten boven en de meiden beneden, onder toeziend oog van de praeses. Hoewel de bioscoop indertijd relatief goedkoop was ging lang niet iedereen heel regelmatig. Dat heeft mij ook enigszins verbaasd. Vaak lees je over deze tijd terug dat veel mensen wekelijks of tweewekelijks naar de bioscoop gingen. Hoewel dat ongetwijfeld in de praktijk ook wel zal zijn voorgekomen gold dat zeker niet voor de mensen die ik reeds heb geïnterviewd. Ook aan u nogmaals dank voor uw inbreng. Overigens heb ik geen contact met dhr. Willems. Ik moet ook bekennen dat ik niet weet wie deze persoon is.

Vriendelijke groeten,

Anthony Livius
Reactie 9:

Ton Giesen, 27-05-2015: Wim Peters meent in Reactie 7 dat de films in de Gezellenvereniging werden gedraaid door Lodie Rosenboom.
De films werden ook gedraaid door Berry van Dongen. Soms mocht ik mee naar de toren (in de jaren 50). Berry was een broer van mijn zwager Jo.
Reactie 10:

Anthony Livius, 25-08-2015: Voor mijn onderzoek naar de Nijmeegse filmkeuring stuitte ik niet lang geleden toevallig op een (vergeten) artikel over het toentertijd recent geopende Scala in Nijmegen. Het artikel stond in 1958 in het blad van de Nederlandse Bioscoopbond met een aantal mooie foto's van het interieur van de bioscoop.
Reactie 11:

Paul Broekman, 18-03-2016: In de jaren vijftig kwam ik vaak in de Gezellenvereniging. Ik meen dat er in het weekend films werden gedraaid om de jeugd te vermaken. Er was toen nog niet veel vertier voor de jongelui.
Ik ging er lopend naar toe, wat in die tijd gebruikelijk was. Beneden stond altijd in mijn ogen een lange slanke man die lette opdat alles goed verliep. Ook in de grote zaal boven in de "toren" werd er gelet dat er geen lawaai o.i.d. ontstond. Ik vond het erg spannend allemaal als kleine jongen.
Films als Rin TinTin, de "Witte Mannen", cowboyfilms/indianenfilms. Zulke films spraken je aan op die leeftijd. Thuis las ik boeken over Arendsoog en Witte Veder: echte avontuurlijke jongensboeken.

Ik kwam soms ook in de toenmalige bioscoop "Corso" aan de Groenestraat tegenover Willem Smit. Hier was er weinig orde herinner ik mij. Ik voelde mij daar niet op mijn gemak. Er werden daar inderdaad de wat mindere films gedraaid: sciencefiction-achtige. Ik vond die wel spannend; we waren toen nog niet verwend!

Ook in de Krayenhofflaan had je zo'n bios "Asta" geheten. Maar hier ben ik nooit geweest.
Toen ik 14 jaar was, bezocht ik de meer volwassen bioscopen in Nijmegen: Scala, Centrum, Luxor en Carolus, waarvan de laatste nog bestaat op Plein '44.
Reactie 12:

Dick Jacobs, 04-05-2016: HERINNERINGEN AAN HET SCALATHEATER
Als fervent filmliefhebber kwam ik vaak in de Asta-bioscoop (zie: Herinneringen aan de Daalseweg), maar ook in het Scala-theater aan de Eiermarkt.

Als kind ging ik nogal eens met mijn ouders er naartoe. Tussen hen in gezeten volgde ik geboeid de film. Ik leefde vaak erg mee met het gebeuren op het witte doek.
Op een keer reikte de hoofdrolspeler (de Zwarte Ruiter??) naar een zakje goud, hangend aan een kroonluchter. Ook ik probeerde het kostbare zakje te pakken te krijgen door van mijn stoel omhoog te komen. Mijn ouders trokken me steeds terug op m'n stoel.
Natuurlijk zat er, een paar stoelen achter ons, een buurjongen in de zaal. Ik ben lange tijd door hem met mijn actie geplaagd!

Eén keer ging ik alleen naar Scala; ik ben toen door de controle geweigerd omdat ik nog geen 18 jaar was. Je werd dan weggestuurd zonder dat je je geld terugkreeg.

In 1948 werd, onder regie van Victor Fleming, een film over het leven van Jeanne D' Arc gemaakt. Het was waarschijnlijk de eerste widescreen- film.
Het doek was aanmerkelijk groter, dus de kijker had meer tijd nodig om het hele beeld in zich op te nemen. Daarom vond men in de filmwereld dat een dergelijke film langer moest duren. Zelfs in Amerika vond men echter de lengte van deze film toch te gortig. Daarom werd hij in 1950 ingekort met 45 minuten en opnieuw uitgebracht. Er bleven toch nog bijna 2 ½ uur over!

De film draaide in Scala. Het was een hele zit omdat voor elke scene ruim de tijd werd genomen. Op een gegeven moment liep Jeanne D'Arc, gespeeld door Ingrid Bergman, over een slagveld. Overal lagen tussen de doden en gewonden in de strijd verloren borstkurassen, maliënkolders en andere bezittingen van de strijdenden.
Jeanne liep gedurende een zeer lange scene tussen al dat ijzerwerk rond. Verveeld riep iemand uit de zaal: "wà zuukt ze toch?". Al vlot kwam er antwoord: "'n bruukbeur steelpenneke!".
Reactie 13:

Gerard Centen, 10-10-2016: in mijn geheugen staat mij iets bij dat de Chicago bioscoop in de Broerstraat een andere naam kreeg in de oorlog, ik dacht 'centraal Theator'.
Als jongetje ben ik met mijn oudere broer daar wel us films wezen kijken op zondagmiddag. Films voor elke leeftijd, oa de Brokkenpiloot (met Heinz Rhurman), Stukaas vallen aan, Circus bloed, Achtoeng alkazar. Sterren waren Hans Mozer, Theo Linge, Rica Rock, Zara Leander en Adolf zelf!!
Na het bombardement 22 februari 1944 was de bioscoop Chicago in de Broerstraat verdwenen, net als City, Luxor en Olympia.
Reactie 14:

Anneke Jorritsma Maass, 10-10-2016: In 1959 leerde ik Henk Jorritsma kennen. Hij studeerde Duits aan de Universiteit. Iedere week gingen we naar een film. In Luxor, Scala, Vereeniging.. voor 75 cent.
In de Vereeniging hebben we vaak gedanst. Er was een kleine bioscoop, waar bijzondere films gedraaid werden o.a. van Ingmar Bergman.
Het Asta theater werd in 1950 gehuurd voor het feest van juffrouw Michielsen van klas 5. Ze was toen 25 jaar aan school. Er werd een musical opgevoerd. Luci van Son kreeg de hoofdrol. Ik was ziek. De klas vond dat ik het ook moest zingen. Luci zong beter, maar ze vonden mij meer toneel erbij spelen. Toen kreeg ik die rol.
Reactie 15:

Diesje Janssen-Holla, 05-01-2017: kent of heeft iemand 'n afbeelding van de golfplaten nood bioscoop op de Burchtstraat van na het bombardement?
Reactie 16:

Johnny Meuleman, 05-01-2017: Diesje, ik heb zelf 5 foto's van die bewuste bioscoop, die stond tot ca. 1960 op de Eiermarkt.
Deze foto's komen van RAN, helaas door hernummering van m'n eigen collectie ben ik de orginele nummers kwijt.
Tip : zoek bij RAN op 1960, en dan Eiermarkt, Platenmakersstraat en Snijderstraat.
Succes !
Reactie 17:

Redactie, 05-01-2017: Van die gebouwen aan de Eiermarkt zijn bij het RAN oa deze foto's te vinden:
Reactie 18:

Ton Leenders, 05-03-2017: Van 1958 tot 1960 is daar de noodkerk van de H. Petrus Canisius parochie geweest. De gebruikte naam was "Scala Santa".
Vanaf mei 1960 was de kerk aan de Molenstraat weer in gebruik.
Reactie 19:

Diesje Janssen-Holla, 05-03-2017: Mijn herinnering is, dat na het bombardement er gekerkt werd in 'n zaal van de Bonte Os, de ingang was in de Vlaamse Gas..
Reactie 20:

Dick Jacobs, 20-01-2018: Het LUXORTHEATER op het Mariënburg gaf van veel films die ze gingen draaien, vooraf een briefkaart uit. Zo vond ik in het filmsterrenalbum van mijn moeder (Wilhelmina Jacobs-Jacobs) onderstaande briefkaart van Luxor. De film "Bleeke Bet", naar een toneelstuk van Herman Bouber, draaide in 1934 in die bioscoop.


Soms werd op de kaart, in plaats van een filmscene, een deel van het decor afgebeeld.

De kaarten werden vaak onderling geruild maar ook naar geliefden en bekenden gezonden.
Hieronder twee fragmenten van de adreszijde van een in hetzelfde album gevonden kaart. Hij is op 24 augustus 1930 door mijn moeder gezonden naar mijn toekomstige vader.


Links de afzendster en de aantekening 'z.o.p'. oftewel 'zie onder postzegel'.
Rechts de verwijderde postzegel met, na 88 jaar nog vaag zichtbaar, 'een zoen'.

Reactie 21:

Dick Jacobs, 23-01-2018: Door mijn ouders- en speciaal door mijn vader- ben ik groot geworden met film en toneel. Ook werd mij vaak verteld dat ik vooral niet álles moest geloven wat me in een toneelstuk of vooral in films werd voorgeschoteld. Speciaal werd mijn aandacht gevestigd op allerlei 'neppers' in films. Ik weet nog goed dat ik naast mijn ouders naar een (toen nog zeldzame) kleurenfilm zat te kijken. In de rolprent vloeide af en toe bloed. Bij zo'n gelegenheid boog mijn vader zich naar me toe: "daar gebruiken ze volgens mij jam voor. Ik denk kersenjam". Toen na enkele dagen de film per ongeluk weer eens ter sprake kwam, keek mijn vader nadenkend en zei: "dat bloed in de film was erg licht, ik denk toch dat ze dít keer aardbeienjam gebruikten".
Voor het zoenen in films hadden volgens hem regisseurs een handleiding: U legt de gesloten lippen op de te behandelen plaats, opent de lippen en trekt een vacuüm....enz.
Het gevolg is wel dat ik nu, bijna 82 jaar oud, bij het bekijken van films steeds denk hóe iets geflikt is.
Reactie 22:

Rudolf Bruil, 13-08-2018: In Carolus (Plein '44) zagen we de eerste film van Caterina Valente, "Ein einfaches Mädchen". In het Luxor (Bloemerstraat - Plein '44) zagen we "The Diary of Anne Frank" (Millie Perkins en Josef Schildkraut), uitgebracht in Nederland in 1962. En er draaide "Pourquoi viens-tu si tard?" (Michèle Morgan, Henri Vidal). Dan "The Young Lions" met Marlon Brando (verwarde nazi-officier), Montgomery Clift en Dean Martin (VS soldaten), en met boven je hoofd overvliegende gevechtsvliegtuigen. Het geluid was namelijk opgenomen in 4 kanaals stereo of het 5.1 systeem, daarover zijn geen definitieve gegevens beschikbaar, noch op het web noch in Halliwell's Film Guide. Aan de zijwanden van de zaal hingen speakers en dan waren er de stereo-luidsprekers achter het doek en één of twee luidsprekers achterin de zaal. Het was een wide-screen zwart-wit film.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: