Nieuwe pagina 1

© copyright Cees de Vos, Digitale bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Don Bosco - Nijmegen 

Na de moeilijke oorlogsjaren ’40 -’45 die binnen ons gezin ook diepe sporen naliet, kwam voor een ieder de zo innig verlangende “Bevrijding”. Veel scholen waren nog niet vrij gegeven om er weer les te geven, deze gebouwen - in de oorlogsjaren geannexeerd door de Duitsers - werden ná de oorlogshandelingen voor een aantal maanden ingenomen door achtergebleven Geallieerde troepen. Het lesgeven gedurende de oorlogsjaren en kort erna gebeurden her en der op verschillende locaties. De heer Chris de Reus geeft als 4de reactie op mijn verhaal “St. Jansschool – Meester van Steen” een aardige opsomming hoe een en ander destijds was geregeld.

Chris de Reus: Omdat ons schoolgebouw voor dat doel een mooi object was - prachtig gelegen met een groot schoolplein - nam de Duitse bezetter het al vlug in beslag. Ik denk als een van de eerste scholen in de stad. Het gevolg was dat we moesten uitwijken naar andere nog vrije scholen. Dat waren er in de loop der jaren nogal wat: zo moesten we uitwijken naar de St. Antoniusschool aan de Verlengde Groenestraat (nu Groenewoudseweg), de Koninginnelaan waar nog grote kolengestookte potkachels in de klassen stonden, (bij de St.Jansschool in de oorlogsjaren ook…..!), de Reestraat, de Akkerlaan en in het zo geheten “E.K.-zaaltje”, gekoppeld aan de linkerflank van de Groenestraatskerk. We deden dat in ploegendienst: de ene week in de ochtend de andere week in de middag, we hebben daarbij heel wat wandelkilometertjes moeten afleggen. 

Ik, Cees de Vos, croste direct na de oorlog als tienjarig knaapje de buurt af op een oude knots verroeste fiets die ik ‘georganiseerd’ had op de grote vuilnisstortplaats, voor ons “Het Stort”, aan de Weg door het Jonkerbos. Daar raast nu het verkeer heen en weer en staat de Philips fabriek. Mijn bejaarde tweewieler had weliswaar nog een zadel, maar dan zonder opdek: ik zat zogezegd met mijn jonge billekens pontificaal op een bos gespannen roestige veren waarvan er enkele tijdens de rit regelmatig in mijn billen prikte en om dit euvel zo veel mogelijk te voorkomen fietste ik staande. De trappers waren eraf, wat restte waren twee ijzeren pinnen waaraan je, als je wat té enthousiast vooruit wilde, pijnlijk je onderbeen kon bezeren. De ketting was ook een en al roest, wat het doortrappen niet al te soepel maakte. Aan het voorwiel ontbrak de band zodat ik op een naakte velg reed en om het achterwiel zat een strak omspannen massieve slang. Men kan zich voorstellen hoe zo’n ritje verliep: hobbelend, piepend en knarsend. Een en ander deerde mij geenszins, grote lol had ik er mee: “Ik had mijn eigen eerste fiets…!”

Als vrij naaste buur van bakker Bossmann aan de Graafseweg 386 huisde in een der villa’s de Verkennerij. Het was een vereniging voor jongens van min of meer elite mensen. Ik weet nog heel goed dat ik daar stinkend jaloers op was: “Zo graag wilde ik daar bij zijn en ook zo’n mooie vierzijdig ingedeukte hoed op mijn kop hebben, een super sportief overhemd dragen met om mijn achterste een korte ribfluwelen broek op zijn plaats gehouden door een leren broekriem met gesp waarop gegraveerd stond: *” Een Franse Lelie, omcirkeld door een geknoopt touw.” 

Foto: Scoutpedia.nl - De Verkennershoed

Aan de broekriem hing een echte dolkje, om van te kwijlen als jongen van tien jaar…! Verder als attribuut een stevige ruwhouten gesneden stok. De stok was bedoeld voor allerlei praktische zaken, zoals een noodbrancard, afzetten van een terrein, uitslaan van een heidebrand, het maken van een noodbrug of om elkaar over een muur of sloot te helpen. 

* “De Franse Lelie” is tijdens monarchistische tijd van Frankrijk gebruikt alsmede ná de Franse Revolutie.

De legendarische zanger en entertainer Frans Halsema met zijn maatje Gerard Cox hebben over de Verkenners eens een prachtige persiflage gemaakt compleet met: de ‘vierdeukenhoed, de bonte halsdoek, kniekousen met swingende kwastjes, de groet met drie vingers rechts aan het hoofd en het bekende padvindersfluitje. Via YouTube te bekijken…!

WikipediA: Cox & Halsema in “De Verkenners”

Met de Salesianen wordt de religieuze congregatie Salesianen van Don Bosco bedoeld; stichter van de orde was Johannes Melchior Bosco. De man wilde een alternatief bieden en tegenwicht vormen ten aanzien van de invloed van het liberalisme op de publieke en individuele moraal welke aan het eind van de 19e eeuw steeds meer werd geproblematiseerd door de Kerk. 

‘Don Bosco’ 
Foto/tekst: WikipediA, de vrije encyclopedie.

Nadat het leven aan het eind van de Tweede wereldoorlog weer een beetje zijn loopje kreeg, de scholen weer gevuld met gemotiveerde onderwijzers en leerlingen en de ‘Wederopbouw van de stad’ een aanvang nam kregen de twee belhamels van de Hatertscheveldweg 504, de broertjes Henkie en Ceeske, als afleiding en opvoeding van onze ouders gelegenheid om lid te worden van de “Scouting Don Bosco”. 

Ons clubgebouw was gevestigd aan de Groenestraat nr. 30, een ‘twee onder één kap woning’ nabij de St. Annastraat, waar een paar jaar later bovenmeester van W.A. van Steen van de St. Jansschool met zijn gezin introk. 

Mogelijk bestond er een link tussen de parochie van de Groenestraatskerk, de St. Jansschool en Don Bosco…..? Alle jongens van Don Bosco waren naar ik mij herinner leerlingen van de St. Jansschool en gingen ter kerke in de Groenestraatkerk .

Foto: Scouting ‘Don Bosco - Soest’. Helaas heb ik geen foto van ‘Don Bosco - Nijmegen’
Van harte aanbevolen: foto’s van ‘ Don Bosco – Nijmegen’…..! …?
Stuur ze s.v.p. naar www.noviomagus.nl met evt. een leuke anekdote over “Don Bosco – Nijmegen”.

De scoutinggroep ‘Don Bosco – Nijmegen’ bestond uit:

1) Vaandrig, de heer Knuist, een sympathieke slanke dertiger die vol overgave de leiding voerde over de jongensgroep.
2) Zijn assistent Frans Fleuren, hij was het contact tussen de vaandrig en drie groepsleiders.
3) In groep nr. 2 waren mijn broer en ik ondergebracht, met als groepsleider Sjaak Degen.

Op zaterdagmiddag kwamen wij bij elkaar en deden spelletjes. Ook gingen we naar het bos voor het spoorzoeken en knopen leggen waaronder de platte knoop, de schuifknoop en de paalsteek. Verder samen wat gezellig slap ouwehoeren. Vaandrig Knuist genoot altijd als hij ‘ziene jungkes’ weer bij elkaar had.

Broer Henk herinnert zich nog een aardige anekdote. 
Vaandrig Knuist liet zich als spelvorm door ons in het bos terug vinden. Het leek op verstoppertje spelen. De vaandrig zette de dag ervoor een route uit in het bos en gaf ons aanwijzingen op papier mee om via speciale bomen, tuinen of stenen het doel te vinden, in dit geval was Vaandrig Knuist het doel. Nadat wij hem ontdekt hadden liet hij zich tussen vier liggende boomstammen met touwen vast binden; zijn linkerarm aan de ene en zijn rechterarm aan de andere boomstam. Het zelfde gebeurde met zijn benen. Terwijl hij daar gekruisigd op de grond lag zat één van de jongens boven op hem en de andere hielden hem vast zodat een spartelende vaandrig gebonden kon worden. “Zichtbaar genoot onze vaandrig Knuist van het spelletje en wij met hem….!”

Ons “aangemeten Don Bosco-uniform” was beduidend minder lux in vergelijking met het stoere verkenners uniform van de jongens aan de Graafseweg: Een jacket en korte broek in rijtuigengroen met een evenzo groen kordaat petje en een kleurig sjaaltje om de hals, op de plaats gehouden door een kokertje. “Alles bij elkaar genomen een fluitje van een cent”, zou je kunnen zeggen, maar….!, een en al trots straalde wij uit in ons uniform van Don Bosco.

Met groot enthousiasme gingen mijn broer Henk en Ceeske elke zaterdagmiddag in ons “Don Bosco pekske” richting ons “Clubgebouw Groenestraat 30” voor weer een genoeglijke samenkomst bij de “Scouting Don Bosco”. 

* Het zou leuk zijn als “mede Don Bosco adepten” in Nijmegen uit de jaren 1945 tot 1948 herinneringen + foto’s weten op te graven. Daar zie ik echt naar uit…! Verras me s.v.p.…!

Cees de Vos

Soest, mei 2010

terug

Reactiepagina
Reactie 1:

Carla Westerbeek, 21-10-2014: Geachte Cees, na het lezen van uw stuk, zijn wij eigenlijk heel erg benieuwd naar de afkorting: E.K. Zaaltje wat aan de Groenestraatse kerk grenst!
Reactie 2:

Cees de Vos, 24-10-2014: Dag Carla, Tja.., wat het precies betekent weet ik ook niet.
Het is een "klein zaaltje" waar wij als jongens in de oorlogsjaren tijdelijk les kregen van meester Courbois van de vierde klas. De St. Jansschool was in die jaren genaast door MOFFEN.
Ik heb op www.hazenweb.nl iets gevonden dat je mogelijk verder brengt…
Reactie 3:

Henny Fransen, 08-08-2018: De afkorting EK komt van Eucharistische Kruistocht. Een emancipatie-beweging voor katholieke jonge meisjes en vrouwen met als doel godsdienstige en culturele vorming en voorbereiding op huwelijk en gezin.
In 1928 startte de EK met een paar meisjes in een woonhuis aan de Groenestraat nr. 30. Na uitbreiding vond de EK onderdak in het parochiezaaltje ter linkerzijde van de Groenestraatkerk, dat vervolgens EK-zaaltje werd genoemd.
Reactie 4:

Frans van Laanen, 09-08-2018: Tussen de St. Jansschool en het Aloysiusgebouw heeft een barak gestaan van de scouting, dat was in de jaren eind "40/50. Volgens mij is het toen afgebrand ?
Reactie 5:

Henny Fransen, 10-08-2018: In mijn herinnering stond in het bosje achter het Aloysiusgebouw een z.g. nissenhut, een halfronde met zinken golfplaten overdekte barak, maar of die van de Verkennerij was weet ik niet.
In de jaren vijftig was die hut met raampjes aan de zijkanten al aardig aan het vervallen. Mijn vriendjes en ik hebben aan dit verval (maar dit blijft onder ons) nog een bijdrage geleverd door op onze vrije woensdagmiddag met een katapult op de raampjes te schieten. Of die barak later afgebrand is, is mij niet bekend. Tegenwoordig is dit bosje een prachtig buurtparkje met houten speelwerktuigen voor de kinderen dat toegankelijk is vanaf de Hindestraat.
Henny Fransen Nijmegen
Reactie 6:

Frans van Laanen, 11-08-2018: Inderdaad stond aan de kant van de Hindestraat een nissenhut, met een lichtgroen dak. Maar tussen de St. Janschool en het Aloysius gebouw stond een houten gebouw. Ik weet nog dat binnen in elke hoek een hol was gebouwd.
De scouting had de naam Sint Joris groep.
Reactie 7:

Joop Janssen, 08-11-2018: Indien U meer van de St. Jorisgroep wil weten: ik heb persoonlijke logboeken bijgehouden vanaf 1952 tot 1964. Had daar een geweldig mooie en leerzame tijd, dankzij de inzet van veel leiders (vaak studenten, die er hun vrije tijd voor opofferden).
Reactie 8:

Joop Janssen, 07-12-2018: Het "hordehol" van de welpen stond inderdaad tussen de St. Jansschool en het Aloisiusgebouw. Ik meen dat daar de welpen van St. Joris 1 in zaten (kinderen uit de Hazenkamp). Wij van St. Joris 2 (kinderen uit het Willemskwartier) zaten bij de bakkerij Erica (in de hoek, vlakbij de drogisterij op de Willemsweg - het rook daar altijd heerlijk! Achter het Aloisiusgebouw stond een houten blokhut en later zaten wij -de verkenners- in de nissenhut ernaast. Het spel van "verkennen" werd door de welpen en verkenners in het Jurgensbos (Radboudterrein) gespeeld. leiders waren o.a. Hopman Nuy, De Moor, Vaandrig Vaessen, Verhoeven, Kinkels en aalmoezenier kapelaan Eras.
Reactie 9:

Paul van Dinteren, 08-12-2018: Ik bezit een groot koperen hangbord waarop het portret van Joh. Don Bosco in reliëf te zien is. Er staat een niet te achterhalen signatuur onder in het koper dat vrijwel zeker de oorspronkelijke maker was van de afbeelding. Diameter 47cm, diepte ca 5½ cm.
Ik wil het verkopen en zou het fijn vinden dat het bij een Don Bosco vereniging-verzameling-gebouw-school of anderszins terecht komt.
Ik heb hem ooit gekregen als blijk van waardering voor geboden hulp en omdat mijn vader kort na de WO II in het schoolbestuur heeft gezeten van de plaatselijke Don Bosco School (Ulo/Mulo) te Druten. Sommige van mijn broers, zussen en ook ik zijn er leerling geweest.
Waar deze inmiddels gesloopte school stond, is nu een straat naar Don Bosco vernoemd.



Reactie 10:

Henk Termeer, 13-12-2018: Misschien iets voor het Katholiek Documentatiecentrum of het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven in St Agatha? Op catawiki.nl staat dit bord ook aangeboden. Drie borden samen verkocht voor €11.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: