Bad

© copyright Cees de Vos, Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Het Sportfondsenbad


Kijkend naar de capriolen van Mr. Bean in het zwembad bracht mij terug naar het badderen en duiken in ‘t Sportfondsenbad aan de Beethovenstraat 6 in Nijmegen.

 



Foto 1973 – Het Badhuis aan de Tulpstraat nr. 2 (Bouwjaar 1920 – in 2013 een kantoor)

Als de meeste arbeiderskinderen gingen ook de prille vossenkindjes op zaterdagmiddag in onze kleine keuken aan de Haterscheveldweg 504 in de wastobbe. Vaak twee aan twee in de teil; een kwestie van een beetje inschikken. Bij het groeien van het kinderlijfje werd de wasteil al snel te klein. De oplossing: eens in de week een bezoek brengen aan het badhuis aan de Tulpstraat nr.2. Ik herinner mij een grote ruimte gevuld met waterdamp. Door het intensief gebruik oogde de doucheruimte op zich niet al te fris, wat je als kind geenszins deerde. Op commando werd het warme water aangeleverd en na een minuut of tien volgde het tweede commando “Aankleden..!” en ging de warmwaterkraan dicht. Het was dan donders snel aankleden en weg wezen. De volgende klant wachtte. Vooraf diende je te betalen. Hoeveel; 25 cent, 50 cent per keer…? Er waren meer Badhuizen in Nijmegen. Aan de Daalseweg nr.262 was de meest luxe. Ook was er een aan het Maasplein nr. 9.


Foto 1977 – Het Badhuis aan de Daalseweg nr. 262


Foto 1975 – Het Badhuis aan Maasplein nr. 9

Het Sportfondsenbad, gebouwd uit metselsteen/staalconstructie aan de Beethovenstraat nr. 6, gaat definitief dicht en wordt gesloopt. Weer een stukje geschiedenis dat verdwijnt uit de Keizer Karelstad Nijmegen.
Bij binnenkomst sloeg de chloordamp je tegemoet. Best aangenaam, het voelde als voorpret tot het spartelen en duiken in het zwembassin. De douches ook van staal bevonden zich links en rechts van een middenpad. Vanuit de doucheruimte liep je via een voetenbad het zwembad binnen. De hoge duikplank, eveneens een staalconstructie, was bij binnenkomst je eerste aanblik. Het water zag altijd blauw van ’t chloor. Er was zoals gebruikelijk een ondiep en diep gedeelte. De eerste zwemoefeningen deed je in het ondiepe gedeelte met behulp van een plankje van kurk. Als je voorzichtigjes aan toe was aan de eerste baantjes trekken in het diepe, kreeg je “aan de haak geslagen” zwemles van een behulpzame badmeester(es).


Foto 1938 – Het Sportfondsenbad aan de Beethovenstraat nr.6 met opengeschoven dak


Foto 1950 - De entree van het Sportfondsenbad.

Op de Sint Jansschool aan de Groenestraat 227 gaf het lesrooster aan: eens in de maand “Schoolzwemmen”. Lopend en zingend, altijd een feest, gingen we onder begeleiding van de meester op weg naar het Sportfondsenbad aan de Beethovenstraat. Dat was best nog een knap eindje tippelen voor de leerlingen. Het schoolzwemmen voor de hoogste klassen werd door de Gemeente van Nijmegen betaald. Het was zeker drie kwartier lopen naar het Sportfondsenbad, wat zingend in marstempo gedaan werd.


Foto 1952 – Diploma- Schoolzwemmen. Het onderdeel Watertrappelen.

Na het behalen van voldoende vaardigheid in ‘het hoofd boven water houden’ mocht je het diepe water opzoeken. Een waardevast zwemdiploma heb ik nooit gehaald. Ik vraag me af of dat in onze tijd de jaren ’40-‘50 überhaupt wel te behalen was? Wie daar kennis van heeft mag dat melden.


Foto 1953 - Diploma schoolzwemmen.

Vanaf het begin was ik onder de indruk van de ‘hoge Duik/springplank’. Zou ik daar ooit vanaf durven springen of nog spannender, duiken? Met ontzag en respect bekeek ik als jonggezel de verrichtingen van de grote jongens en meisjes op de hoge duikplank. Enkel de hoogte boezemde mij al angst in. Trouwens Mr. Bean ook..! Het advies was om eerst te oefenen op de lage duikplank, dat was veiliger en makkelijker.


Foto 1953 – De hoge Duik/springplank
Alle foto’s: Regionaal Archief Nijmegen

Een bommetje
Er zijn voor een amateurduiker verschillende manieren van te water gaan; klassiek duiken, zweefduiken, schroefduiken, domweg springen en…, bommen. Ik was best goed in het maken van een zweefduik. Ook de schroefduik was ik aardig meester.
Er was een jongen die regelmatig een demonstratie bommetjesduiken gaf. Een echte patser was het. Na vooreerst aan het eind van de springplank ritmisch een aantal sprongen makend om meer hoogte te genereren, raakte hij los van de plank, zweefde met gespreide handen en voeten een seconde hoog door de lucht, om vervolgens in een foetushouding in het water te belanden. Dat veroorzaakte een plons en een enorme waterverplaatsing. Echt wat je noemt spectaculair. Het gaf dan ook veel bekijks.

Ik heb het bommetje maken nooit aangedurfd. Wel een keer de moed verzameld om een ‘achterwaartse duik’ te maken! Staande op het uiterste gedeelte van de plank liet ik me langzaam achterover zakken met de intentie: als een mes in het water te glijden. (…) Dat liep totaal verkeerd af. Als een dikke houten plank belande ik volmaakt horizontaal op het wateroppervlak. Mijn hele rug stond in de brand. Alles zag roodgloeiend. Dagenlang heb ik er last van gehad. Nooit meer geprobeerd. Ceesje was voor immer genezen.

Los van zwemoefeningen in het Sportfondsenbad, deden we dat ook in het Maas-Waalkanaal. Zie mijn verhaal onder Noviomagus/Gastredactie/mijmeringen: “Het Maas-Waalkanaal


Maas-Waalkanaal (foto Pierino Smaniotto)


Het nieuwe Sportfondsenbad Nijmegen-West aan de Planetenstraat nr.65


Mij kwam ter ore dat er plannen liggen om het fraaie Goffertbad per 2014 te sluiten

>>> NOODKREET <<<

Wat een slecht besluit “Geachte Gemeenteraadsleden van het Rijke Leven”. Bezuinigen, bezuinigen en nog eens bezuinigen. Tja.., Gij, leden van de Raad, u neemt hier zwem/zonplezier weg van vele jongeren en ouderen die óók vanwege bezuinigen niet met vakantie gaan en thuis blijven. Zij verheugen zich met: “We kunnen altijd nog naar ons Goffertbad..!” Neem dáár notie van Waarde Dames en Heren van het Rijke Leven in het Gemeentehuis van Nijmegen en Omstreken.


Het Goffertbad tijdens de opening in 1952, met de Swift Schoenenfabriek op de achtergrond. Foto: Regionaal Archief Nijmegen


Het mooie zonnige Goffertbad in 2012. Foto: Erik van 't Hullenaar

Cees de Vos – januari 2013 (Met bijdrage van de heer Rob Essers)

Redactie: lees ook Jaap Mooi's artikel over 75 jaar Sportfondsenbad Nijmegen-Oost.

terug

Reactie 1:

Con Clavant, 30-01-2013: Dag Cees, Jammer dat het Sportfondsenbad sluit. Ik kan me nog goed herinneren dat wij (Vader en zijn zoons Kees en Wim) ieder zaterdagmorgen naar het zwembad gingen. Eerst douchen en dan mochten wij zwemmen voor een half uur of zo. Voordat je in het zwembad dook moest je door het voetenbad lopen. Ik denk niet dat wij naar het zwembad gingen tijdens de oorlogsjaren! Ik heb daar geleerd om te zwemmen, het kwam goed te pas in Australia “on the beaches". Wij woonden in Nijmegen in de Diepenbrockstraat en het was een kort stukje lopen naar het Sportfondsenbad. Ik woon in Australia sinds 26 Januari 1950. Ik heb tussen de papieren mijn schoolzwemdiploma A gevonden, gehaald in 1949 in het Sportfondsenbad. Con Clavant zat op school in de Kol. Beynenstaart 16 in Nijmegen.




Kees (Con) Clavant geboren 20 oktober 1937 behaalde het Zwemdiploma A in het
Sportfondsenbad in de Beethovenstraat Nijmegen op 13 april 1949.

Ook nog een photo gevonden van November 5th 1959. Ik werkte in de plaats Horsham, 400 km van huis. Ik was 21 jaar en het bad werd voor het nieuwe seizoen 1959 op die dag heropend. Ik mocht als eerste het zwembad inwijden. Een fotograaf van de plaatselijke krant in Horsham maakte deze photo voor zijn krant.
Con Clavant - Australië

Reactie 2:

Mary Poorts-Hacken, 17-02-2013: Hallo Cees, Ik weet nog wel een paar dingen van schoolzwemmen, bv dat er drie “baden “waren, ondiep, tweede bad, waar je nog net kon staan en dan nog het diepe. Als je zwemmen kon, mocht je proefzwemmen in het diepe en de badjuffrouw liep dan met z’n grote haak boven je, voor het geval dat... Maar ik ben nog steeds aan het denken, hoe we daar kwamen... ouders met auto’s had je nog bijna niet, dus vraag ik me dat al de hele tijd af. Gingen we misschien met de stadsbus? Of hadden we een speciale bus ?
Mary Poorts-Hacken – Uden

Reactie 3:

Mia Reijers, 17-02-2013: Hoi Cees, Op jouw verzoek ben ik de oude albums ingedoken met resultaat! Een leuke foto voor het onderwerp het Sportfondsenbad. “De tweeling Dia & Mia Rijers met de hele klas van de Johanna de Lestonac-school aan de Dobbelmannweg in het Sportfondsenbad. De schooljuffen Sterk met zwarte jurk en juf Winkel met bloempjesjurk staan aan de kant. Mia rechts voor en Dia tweede meisje naar links (beiden met X op badmuts).

Foto Bad-Rx03a Ga met de muis over de foto voor meer detail. Herkent u mensen? REAGEER!
1: 2: Gerda van Doren-van Dalen3: 4: juf Winkel5: juf Sterk
6: 7: 8: 9: 10:
11: Dia Rijers12: 13: 14: 15:
16: 17: Mia Rijers18: 19: 20:
21: 22: 23: 24: 25:
26: 27: 28: 29: 30:
31:     

 
Johanna de Lestonac - meisjesschool aan de Dobbelmannweg

Door het Sportfondsenbad is zwemmen mijn grote hobby geworden; ik zwem nog regelmatig, nu met mijn kleinkinderen en dat 50 jaar later! Gelukkig kwam in 1952 het mooie Goffertbad erbij, dat was dichter bij ons huis aan de Hatertscheveldweg 426. In de (warme) zomervakantie brachten wij in het Goffertbad hele dagen door. Ik kan me niet herinneren dat mijn moeder of vader ook maar een keer zijn komen kijken! Dat zou voor mij nu ondenkbaar zijn. Met een door een lieve tante gebreid zwempak gingen we te water. Moet je je voorstellen hoe dat eruit zag als mijn zus Dia en ik het water uit kwamen.
Mia Reijers - Harderwijk

Reactie 4:

Coosje de Vos, 17-02-2013: Hai Cees, Bedankt voor de leuke belevenissen. Erg leuk die herinneringen, dat bracht mij op het idee om jou de mooie foto te sturen van ons viertal in de speeltuin bij de Goffertboerderij. Wat waren we er gelukkig mee! Je ziet de zandbak op de achtergrond, waar ik met mijn jongere broertjes en zusjes in de jaren ’40 speelden (zelf was ik een jaar of 12), met als proviand: boterhammetjes belegd met bruine suiker en pindakaas + een paar flessen dropwater, wat heerlijk smaakte. Jullie groeven daar grote kuilen en maakten bergen. Speelgoed hadden we niet, maar genoeg fantasie. We konden daar uren lang spelen. “Mama had zo fijn even rust, maar keek ook wel weer naar ons uit!” Later is bij de Goffertboerderij het Pierenbadje gekomen met een Speeltuin, het is daar waar wij ook met onze vier kinderen heen gingen na een bezoek aan Papa en Mama aan de Haterscheveldweg 504. Het werd bij Goffertboerderij steeds moderner en gezelliger, zie de parasols rechts. De foto met onze vier kinderen op de glijbaan in de Speeltuin is door een echte fotograaf genomen. Ben ik zo trots op!

Het was ook in die tijd dat ik met onze kleine Renault iedere woensdag vanaf Uden waar wij woonden i.v.m. het vliegen van Wim op de Vliegbasis Volkel, naar Mama ging om bij haar thee te drinken en dat vond Mama fijn. Om vervolgens met ons kinderen naar het Sportfondsbad te rijden, daar kreeg het viertal les, nou ja, dat was me even les geven zeg, inderdaad met een haak en streng, ik had gewoon met ze te doen, maar ze leerden het zwemmen wel heel snel! De kinderen waren dol op water. “Ach, waar blijft de tijd, ze waren en zijn nog steeds erg lief!”

Over het Badhuis op de Daalseweg het volgende: In het jaar 1955 zijn wij getrouwd en hadden een leuk huisje in de Jozef Israëlsstraat 49. Van daaruit gingen we iedere zaterdag naar het Badhuis. Moest je eerst op een bank wachten tot je lekker kon douchen. En schoon dat je was.


Friese doorlopers boven en Botjes onder

Om nog even terug te komen over het Pierenbadje: daar hebben we veel plezier gehad als het ging vriezen. We hadden thuis enkel een stel botjes die altijd bezet waren. De botjes hadden oranje linten met een blauw streepje. Ik vond niet dat ik ooit een ster ben geweest op het ijs, het was meer vallen en  opstaan. Gedurig raakten die verrekte lintjes los. Dan moest je aan de kant met blote knieën en koude handen die krengen vast maken, om zo weer verder te kunnen schaatsen. Het mooiste vond ik het als het donker werd. Volgens mij stond daar een tent waar je chocolademelk kon krijgen. Helaas hadden we daar het geld niet voor, wat jammer was, maar ondanks dat smaakten de boterhammen belegd met smout en een beetje zout opperbest. Mama was soms een beetje boos op mij als ik er weer vandoor ging, ze had mij nodig in het huishouden. Ja, we waren we nu eenmaal gezonde teenagers; “Je bent jong en je wilt wat!”  Mama was nooit lang kwaad en veel te blij als we weer thuis waren.
Coosje de Vos - Enschede

Reactie 5:

Olga de Vos, 17-02-2013: Wat het Sportfondsenbad aangaat: daar gingen wij donderdag avonds zwemmen, ik was lid van "De Watervrienden". Wij hadden ook schoolzwemmen, ik moest van de hoge duikplank springen maar ik heb hoogtevrees. Ik heb menige keren staan te bibberen van angst. Als ik nu naar de foto kijk van die hoge duikplank, valt de hoogte best wel mee. Als ik het goed heb ging in de zomer het dak open en kon je in de zon liggen.
Olga de Vos - Australië

Reactie 6:

Peter van den Braak, 10-08-2013: Ik heb in de jaren 50 in het sportfondsenbad gewerkt (badjongen, stoker, machinist en eerste instructeur) met als chefs Van de Pol en Kellendonk onder directie van P.H.J. Dogger.
De stoker was het hulpje van de machinist (toen Okko Aaltje Luidens). De machinist droeg de verantwoording voor de verwarming-, luchtverversing- en filterinstallatie (open filters), niets was toen geautomatiseerd. De temperatuur en de chemische samenstelling van het zwemwater was zijn belangrijkste verantwoordelijkheid.
Samen met de timmerman Vonk heb ik in begin jaren 50 oorlogsschade gerepareerd en tot mijn vertrek in 1961 het openen van het dak mogelijk gehouden.
De mevrouw in het zwart, tweede van links [op de foto bij Reactie 3] is Gerda van Doren van Dalen.
Groetjes, Peter van den Braak

 

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: