BerghseKronieken

© Mark van Loon, 02-09-2021 Stichting Noviomagus.nl

Het Berghse Kroniekenhandschrift

met de oudste afbeelding van het Valkhof?



In kasteel Huis Bergh is tot half november 2021 de expositie Kracht van kronieken te zien. Kernobject is het in 2017 verworven laat-middeleeuwse kroniekenhandschrift.
Dit geschiedenisboek is bijzonder want geschreven in de landstaal en fraai geillustreerd met paginagrote pentekeningen.
Voor Nijmegen is het nog specialer want het bevat de oudst bekende geschiedschrijving van Gelderland, en wellicht ook de oudste afbeelding van het Valkhof!


begin van de Cronijck van Gelre

Oudste geschiedschrijving van Gelderland
De twaalf kronieken – chronologische beschrijvingen van historische gebeurtenissen – behandelen achtereenvolgens de levens van pausen en van de bisschoppen van Keulen, Luik, Utrecht en Münster. Daarna volgen wereldlijke heersers: de Duitse keizers en de hertogen of graven van Gelre, Holland, Brabant, de Mark en Kleef. Tot slot is er een korte tekst over de erfopvolging in Frankrijk.
De teksten zijn te dateren tussen 1453 en 1461 en dat is net wat ouder dan de al langer bekende Gelderse kroniek van Willem van Berchen uit ca 1473 die bovendien in het Latijn geschreven is en daarmee veel ontoegankelijker is.

Oudste afbeelding van het Valkhof?
De tekening die voorafgaat aan de Cronijck van Gelre toon de hertog met zijn wapenschild en op de achtergrond twee gebouwen. Die zijn niet gedetailleerd maar in het linkergebouw is het karakteristieke dubbele dak van de Nicolaaskapel herkenbaar. De twee torens zijn dan de donjon en de hoge toegangspoort naar het burchtterrein.


de hertog van Gelre


details van de landkaarten van Thomas Witteroos uit 1570,
de tot dusver oudste afbeeldingen van Nijmegen


het Valkhof in de zestiende eeuw volgens een prentje uit 1870

Hoe betrouwbaar is deze identificatie?
Voor de hand liggende vragen:
Het kenmerkende hoge dak van de donjon ontbreekt, was dat nog niet gebouwd?
Op latere tekeningen is van de kapel alleen het dakpuntje te zien, is het schetsje niet perspectivisch correct of is de burchtmuur pas later verhoogd?

Uw opmerkingen zijn welkom!

Bronnen: expositie berghapedia.nl

terug

Reactie 0:

Redactie, 02-09-2021: Het Berghse Kroniekenhandscrift
Reactie 1:

W.J. Pantus, 30-11-2021: Je moet dit soort afbeeldinkjes op de achtergrond meestal niet al te letterlijk nemen. Het was voldoende als je een karakteristiek afbeeldde, zoals bijvoorbeeld de typische vorm van de Sint-Nicolaaskapel.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: