Kappers16

Herman Stal, Digitale bewerking: Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Kappers in Nijmegen 16

Zaterdag 20 october 1725.

Een verslag van het barbier-chirurgijns gilde uit die tijd.

Met roeijmeester Derk Corneli, die gerechtigd was op te treden namens Burgemeester Piek en geassisteerd door meester barbier in die tijd Jan Zeger Vos en confrater Simon van Doorn, belanden we in de ons nu nog altijd bekende Bloemerstraat, waar het op dat moment druk was met bewoners, marktlui en buitenlui. Waar onder andere groenten, fruit en melk verkocht werd, de barbier begon met het inzepen van de eerste scheerklant, de kroegbaas het eerste borreltje inschonk en het water- en vuurwinkeltje geopend was waar men al vroeg in de morgen warm water kon kopen omdat het water uit de stadsput niet schoon genoeg was om het te gebruiken in de keuken.
De straat zelf bestond voornamelijk uit zand en klei, behalve het middengedeelte waar zwerfkeien lagen. Er was geen stoep en de kuilen in het wegdek gaven vooral bij regenweer, veel problemen.

Maar nu waar het echt om ging.

Het Barbiers- en Chirurgijnsgilde was ter oren gekomen dat op de hoek van de Bloemerstraat-Zeigelbaan twee onvrije (dus geen inwoners van de stad) bezig waren met het onbevoegd raseren (scheren) van inwoners. Samen met roeijmeester Derk Corneli gaan de barbiers Jan Zeger Vos en Simon van Doorn op stap en ja, op de hoek van de Bloemerstraat worden twee onvrije op heterdaad betrapt met het scheren van voorbijgangers voor 2 cent. Beide mannen moeten met de roeijmeester mee en wordt hun het scheergereedschap in beslag genomen als bewijs van hun clandestiene werkzaamheden.

Met de inbeslagname van het gereedschap krijgen we een goed beeld wat er zoal nodig was voor het scheren.

Jan ter Beek had: twee koperen scheerbekkens, een scheerdoek, twee scheermessen en een oliesteen.
Willem de Speulman: een koperen en een blikken scheerbekken, een scheermes, een scheertje, een tinnen waterfles en een oliesteen.

 

Twee koperen scheer/aderlaat bekkens.
Coll. Doeleman sr. Arnhem

 

 

 

 

 

 

Oliesteen en scheermes.
Coll. H. Stal

 

 

 

 

 

Dit gereedschap werd getoond aan Burgemeester Piek die, omdat het zaterdagavond was, pas op maandag 22 oktober uitspraak zou doen over dit vergrijp.
Omdat de tekst uit het verslag van het vergrijp zo prachtig is verwoord volgt hier een deel van de tekst.

"Op onze collegie kamer met groote moeijtenen veel woorden, geaccodeert (overeengekomen) over de boete voor Jan ter Beek en Willem de Speulman na voorgaande sommatie en citatie (dagvaarding). Zo hebben wij Boekhouders en Meesters in die tijt namens Joh. P. Smetius enz. enz.....".

De achterzijde van de kerkboog het torentje met de
wenteltrap. Boven de boog is de chirurgijnskamer vanaf 1607 tot de komst van Napoleon 1798.

Op maandag 22 october 1725 werd, in het gilde lokaal dat zich boven de kerkbogen bevond, recht gedaan.
Met grote moeite en veel woorden zijn wij overeen gekomen, door de boekhouder en meesters van het chirurgijns gilde, namens Joh. P. Smetius, dat de boete voor het vergrijp voor Jan ter Beek werd bepaald op een somme van drie gulden en voor het vergrijp van Willem de Speelman eene daalder of dertig Stuivers. Wanneer deze boete betaald werd kregen zij hun scheergereedschap terug en werden ze vrij gelaten.
De Roeijmeester Dirk Corneli kreeg voor zijn aanwezigheid een somme betaald van
een gld en 4 stuivers wegens de Rechergies met daarnaast geld voor vertering.

 

 

Met dank aan het Gemeente Archief Nijmegen.

De barbier van het in Nijmegen gelegen garnizoen werd regelmatig bij het chirurgijns/barbiers gilde op het matje geroepen omdat hij zijn inkomen vergrootte met het niet alleen scheren van de militairen maar ook van de gewone burgers.

Na verloop van tijd gingen de chirurgijn en de barbier gescheiden verder. De chirurgijn verdiepte zich meer in de problemen die te maken hadden met het menselijk lichaam en de barbier was tevreden met zijn inkomen voor het scheren en het aderlaten.

Voor meer info over de Kerkboog en Chirurgijnskamer, klikt u hier.

Herman Stal, Nijmegen, augustus 2008

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: