Kappers01

© Herman Stal & Sjaak Rutten, Digitale bewerking: Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Kappers in Nijmegen 1

De eerste (?) kapper in Nijmegen:
Monsieur Donkerwolke, 1839.


(een eerste historische bijdrage, door Herman Stal, oud-kapper in de Van Peltlaan te Nijmegen)

Ergens in de loop van de 19e eeuw verdween, door een verandering van de mode, het oude vak van barbier, om plaats te maken voor de kapper, of “coiffeur”. Niet alleen het scheren van baarden van een week of langer door een barbier, maar ook de verzorging van het kapsel van de vrouw werd door die nieuwe mode mogelijk gemaakt.
Wanneer zou in Nijmegen de eerste kapper zich aandienen?
Op zoek naar de eerste adverterende kapper in Nijmegen heb ik, zelf voormalig kapper aan de Nijmeegse Van Peltlaan, in het Nijmeegs Archief stelselmatig alle oude jaargangen van de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant (PGNC) doorgenomen. De oudste kappersadvertentie die ik aantrof dateert van 13 november 1839. Hieronder een scan van die in het Frans gestelde advertentie:

Vrij vertaald in het Nederlands presenteert deze Parijzenaar zich dus als volgt aan het Nijmeegse publiek: “De heer Donkerwolke, coiffeur uit Parijs, Broederstraat, Lett. A, No. 380. Heeft de eer om de Heren en Dames te laten weten dat hij zojuist heeft geopend een winkel voor parfumerieën, borstelwerk, kammen, bretels, dames- en herenpruiken, haarstukjes. Hij heeft een salon voor haarknippen en voor de coiffure van dames. Hij neemt ook vaste klanten aan, binnen- en buitenshuis. Hij beveelt zich aan in de welwillendheid van het publiek en verzekert een netheid en een snelheid, die niets te wensen over zullen laten”.

De plek van vestiging “Broederstraat” is uiteraard de huidige Broerstraat. Voor het eerst konden de Nijmeegse vrouwen daar dus terecht voor het afknippen van hun lange haar. Er kwamen ongekende mogelijkheden zoals het dragen in een middenscheiding en pijpenkrullen aan de zijkanten. Met de term “tour” in de Franse tekst wordt een soort kleine damespruik aangeduid (in die tijd in het Nederlands “toer” genoemd, maar dat woord is allang uit onze woordenboeken verdwenen).
Over deze mysterieuze Fransman wist ik vervolgens nog meer informatie te achterhalen. Donkerwolke blijkt 1812 in Frankrijk te zijn geboren. Dertig jaar lang, van 1839 tot 1869, dreef hij zijn kapperszaak in Nijmegen. Op 10 oktober 1869 schrijft Donkerwolke “d’avoir l’honneur de faire part sa nombreuse clientelle son retour á Paris” (de eer te hebben om aan zijn talrijke klantenkring zijn terugkeer naar Parijs te melden). Hij vertrekt echter zonder zijn zoon Etiënne, want die zet de zaak in Nijmegen voort, nu op de (Lange) Burchtstraat.

Hieronder een paar latere advertenties van Donckerwolcke. Opvallend hierbij is de veranderde spelling, op zichzelf geen ongewoon verschijnsel in die tijd, maar misschien ook een teken dat zijn zoon de zaken nog iets sjieker wilde aanpakken dan zijn vader.

Vrij vertaald staat hier: “Salon voor het knippen van haren en baard. Shampooing. Et. Donckerwolcke, coiffeur, haarwerker (pruikenmaker) en parfumeur”.

 

Bovenstaande advertentie dateert van 1869. De zaak was inmiddels gevestigd in de Burchtstraat. Hij adverteert als enige depothouder van een haarlotion om aan grijs geworden haren en baarden de oorspronkelijke kleur terug te geven. Dus niet!

Bovenstaande advertentie uit 1878 zegt ons, vertaald, het volgende:
“Maison de Confiance. Et. Donckerwolcke, coiffeur, parfumeur. Winkel van fijne parfumerie, Frans en Engels; borstels, kammen en alle soorten zeep. Geweldige nieuwtjes in kragen en dassen. Pruikenmakerij (naturel en kunsttule), volgens geheel nieuwe uitvinding, en alles wat met de kunst van de coiffure te maken heeft. Speciale salon voor haarknippen. Kappen van bruidsparen. Algemeen depot voor de verkoop van haarlotion en van haarpommades, groothandel en detailhandel. Teneinde iedere namaak te voorkomen zal iedere flacon voorzien zijn van mijn naam en handtekening. Nijmegen, Burgstraat A 18.”

De kapper was kennelijk ook wel eens ziek. Dan zette hij een advertentie in de krant (deze is van 14 januari 1888) om te melden dat hij zijn buitenklanten even niet kon bedienen.

Etiënne komt spoedig daarna toch te overlijden. Zijn huwelijk was kinderloos gebleven, vandaar dat er problemen waren met zijn opvolging. Toch ging zijn weduwe in eerste instantie verder, samen met de eerste bediende de heer D. Poll. Zie onderstaande advertentie (12 februari 1888):

Daarna is van de zaak (althans in de PGNC) niets meer vernomen.

© Herman Stal i.s.m. Sjaak Rutten, Nijmegen, februari 2007

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: