Levitus

© Dick Jacobs; Digitale bewerking 31-10-2022 Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

De ‘American Lunchroom’ van Jacob en Leentje Levitus

door Dick Jacobs


Vooraf

Rond 1950 vertelde mijn moeder mij het verhaal over Jacob en Leentje Levitus, die in 1944 bij ons wilden onderduiken omdat hun onderduikadres was verraden.
In mei 2020 vulde ik mijn artikel over Ons huis op de Daalseweg aan met dit verhaal.
Tot mijn grote verrassing kwam er in 2021 een reactie uit Nieuw Zeeland van Liesbeth Blauw-Wijnbelt, iemand die zeer nauw bij de familie Levitus betrokken is. Haar vraag was of ik wellicht meer kon vertellen over die gebeurtenis.
Naar aanleiding hiervan ontstond er contact met Lennie de Lange, een in ons land wonend kleinkind van Jacob en Leentje. Er werd besloten alle gegevens nog eens na te gaan, ook al omdat ik op deze site een artikel aan de lunchroom wilde weiden.
Er is over de familie Levitus al veel geschreven. Na lezing van verschillende publicaties blijkt dat niet alle gegevens kloppen. Zo luidt het geboortejaar van mevrouw Levitus soms 1888, maar ook 1889. (1888 is juist).
Alle moeite is gedaan de juiste gegevens te vermelden, maar helaas is dat niet overal gelukt. De loop van de geschiedenis blijft echter even triest.

Het begin

Op 31 juli 1894 wordt in Groningen Jacob Levitus geboren, kind van Levie Levitus en Jetje Goudsmid. Zijn vader geeft hem aan bij de Burgerlijke Stand.


De geboorteakte van Jacob Levitus
Bron: Alle Groningers boek, Deel 131-134

Op 14 juni 1918 trouwt hij met de op 4 oktober 1888 in Zutphen geboren Leentje Cohen.


De geboorte van Leentje Cohen in het Geboorteregister van Zutphen
Bron: RA Zutphen, boek, deel 019

In de trouwakte is te lezen:
      Bruidegom Jacob Levitus, 23 jaar oud, banketbakker van beroep
      Bruid Leentje Cohen, 29 jaar oud, zonder beroep
      Vader van de bruidegom Levie Levitusbroodbakker van beroep
      Moeder van de bruidegom Jetje Goudsmit, zonder beroep
      Vader van de bruid Leendert Cohenkoopman van beroep
      Moeder van de bruid Mietje Gobezbs
Bron: Gelders Archief

NB: Zoals eerder aangegeven wordt in verschillende teksten als geboortejaar van Leentje 1889 genoemd.
De oorzaak is waarschijnlijk doordat In 1939 in ons land begonnen is het aanleggen van z.g. persoonskaarten. Bij het kopiëren van gegevens zijn veel fouten ontstaan.


Jacob en Leentje Levitus-Cohen, zoals veel Nijmegenaren hen kenden.
Bron: Familiearchief

Het jonge paar vestigt zich aan de Grote Markt 38, waar zij in juli 1918 een zaak in fruit en ijs beginnen onder de naam: ‘De Eerste Nijmeegse Fruit en IJssalon’.

Uit hun huwelijk worden twee kinderen geboren:
· Henriëtte op 16 juni 1920 (overleden op 2 december 2009).
· Ivonne op 3 september 1928 (overleden op 1 oktober 2000).

Verhuizing

De zaken gaan goed, er wordt dan ook naar een grotere ruimte gezocht. In 1921 verkast de zaak naar Grote Markt 37.
Voor de nodige aanpassingen aan het gebouw wordt van het Nijmeegse Architecten-bureau Veugelers de tweede zoon, M.E. Veugelers, benaderd.

Wat er precies met Grote Markt 38 is gebeurd weet ik niet. Ik heb de kadastrale gegevens uit die tijd bekeken en krijg de indruk dat slechts een deel van dit pand is afgestoten en dat een deel aan de achterzijde is toegevoegd aan Grote Markt 37.

Opening lunchroom

Op 2 juli 1921 worden de banketbakkerij en ‘De American Lunchroom’ geopend. De opzet van de lunchroom is ruim, er is zelfs plaats voor zo’n 60 personen. Ondanks hun jood-zijn is de zaak ook op zaterdag geopend.


De Grote Markt, zoals die er in die jaren uitzag. De pijl wijst naar het pand van Levitus.
Bron: RAN


Zo zag de zaak er in de twintiger jaren uit.
In het openstaande raam op de verdieping zijn twee figuren zichtbaar. Waarschijnlijk is dit Leentje Levitus met Ivonne op de arm. Bij uitvergroten van de foto blijken er niet twee maar vijf figuren op te staan. Eén in de linker benedenhoek en twee uiterst rechts, grotendeels achter het overgordijn. Het figuurtje linksonder is mogelijk Henriëtte, de oudste dochter van het echtpaar.

Bron: RAN

Veel uit het Noorden komende bezoekers van de stad gebruiken in die tijd de pont en bereiken het centrum dan via de Grotestraat. De benedenstad is dan al ernstig in verval. Dit wordt na de opening van de Waalbrug in 1936 alleen maar erger. Bezoekers van de stad komen dan namelijk niet meer via de Grotestraat, maar op een andere plek de stad binnen.

Voor de zaak van Levitus heeft dit niet veel gevolgen. Voor de winkels in de Grotestraat betekent dit de doodsteek. De straat verpaupert snel.

Kees Moerbeek heeft van het verval van deze straat enkele mooie animaties gemaakt, die ik jullie niet wil onthouden. Zie zijn bijdrage op het Prikbord.

De actieve Levitus

Jacob was bijzonder actief en initiatiefrijk; ik noem enkele voorbeelden:

· Nijmegen kreeg in 1230 stadsrechten. In 1930 was dat dus 700 jaar geleden. Reden voor een feest. Van 25 tot 30 augustus 1930 wordt er een feestweek georganiseerd. Levitus neemt het voortouw en animeert zijn collega-winkeliers om aan de festiviteiten deel te nemen door bijvoorbeeld hun winkel te versieren en feestverlichting aan te brengen.

· In “Het Algemeen Adresboek van de stad Nijmegen en omliggende dorpen” van 1934 lezen we dat de Vereniging van City-bewoners/Winkeliers der gemeente Nijmegenals Penningmeester had: J. Levitus, Groote Markt 37.

· In 1933 plaatst Levitus aan de voorgevel van zijn winkel een behoorlijk grote automatiek, die hij in 1935 laat aanpassen. Er kunnen dan niet alleen koude, maar ook warme producten verkocht worden. Ik las ergens dat er sprake was van 66 vakjes; vermoedelijk is de automatiek bij de aanpassing ook vergroot.

· Te koop zijn dan niet alleen allerlei soorten gebak maar ook gehaktballen, kip en kroketten. De automaat is 24 uur per dag in bedrijf.


Vermoedelijk de oorspronkelijke automatiek
Bron: RAN

Het is de eerste automatiek in Nijmegen. De goegemeente moet dus nog aan dat apparaat wennen. Daarom laat Levitus er aanwijzingen op aanbrengen:
      Linksboven: Het geheele vak leeg te maken 
      Rechtsboven: Koopt uit de automaat
      Beneden: Dezelfde prijzen als in den winkel - Bediening dag en nacht
Wat het leegmaken van de vakjes betreft is er dus weinig veranderd; soms hebben we tegenwoordig ook de neiging om bij het kopen van een warme hap een servetje of kartonnetje in de automaat achter te laten.
De automaat van Levitus is vooral bij jonge stellen heel gewild; waar kun je je verkering trakteren voor een kwartje?

· De Waalbrug wordt op 16 juni 1936 geopend Die brug is uniek vanwege zijn grote overspanning waarin heel veel, goed zichtbare, klinknagels zijn verwerkt. Levitus verkoopt dus rond die opening eetbare “klinknagels”; een soort extra versierde mergpijpjes.

· Door hem is heel vaak in het plaatselijke dagblad geadverteerd; het Regionaal Archief Nijmegen heeft er tientallen voorbeelden van.


Reclame in de Gelderlander van 26 september 1924
Bron: RAN


Reclame in de Gelderlander van 24 november 1939
Bron: RAN

Brand !!

In de vroege ochtend van 7 november 1926 ontstaat in de bakkerij een hevige uitslaande brand door problemen met schoorstenen.
De brand wordt door een buurvrouw rond 3 uur ontdekt. Zij waarschuwt de brandweer.
Jacob knoopt lakens aan elkaar, waarlangs Leentje zich, samen met kleuter Hanny naar beneden laat zakken. De inmiddels gearriveerde brandweer plaatst een ladder, zodat ook Jacob zich in veiligheid kan brengen.
Het dienstmeisje brengt het er minder goed af. In paniek vlucht zij naar boven.
Op straat staan helpers klaar om haar in een dekkleed op te vangen. In paniek laat ze zich echter naar beneden vallen in plaats van te springen. Ze raakt hierdoor een naar voren uitstekende lijst in de gevel. Na een verblijf van enkele dagen in het ziekenhuis, kost haar volledige herstel toch nog enige tijd.

De bakkerij is volledig uitgebrand; de rest van het gebouw loopt veel water- en rookschade op.
De zaak gaat na slechts enkele dagen weer open; er moet nog wel veel geïmproviseerd worden.
Architect Veugelers krijgt opdracht om het gebouw te restaureren.
Bij die gelegenheid wordt het pand meteen gemoderniseerd en van cv voorzien. Ook wordt de kolen-gestookte oven vervangen door een elektrische.
De zaak wordt na de rigoureuze verbouwing op 17 juni 1927 heropend.

Vluchtelingen

In de dertiger jaren vluchten veel joden uit Duitsland o.m. naar Nijmegen. Zij proberen via Nederland Engeland te bereiken. Jacob en Leentje vangen vanaf ongeveer 1938 veel van deze mensen in hun huis op. Hierdoor dringt goed tot hen door dat ze zelf ook gevaar lopen.

Toegangsverbod voor joden

In 1941 komt er voor joden een toegangsverbod voor veel zaken. Ook de zaak van Jacob en Leentje mag, heel wonderlijk, niet meer door joden bezocht worden. Klachten hierover zorgen ervoor dat het verbod voor hun zaak wordt ingetrokken.

Onteigening

Medio 1941 wordt hun zaak en huis door de bezetter onteigend. Ze komen dus op straat te staan en moeten elders een huis huren. Ze komen terecht op Vossenlaan 28.
In augustus van datzelfde jaar worden huis en zaak, nota bene buiten medeweten van de familie, verkocht.


Leentje in de tuin voor achter het huis in de Vossenlaan
Bron: Familiearchief

In de tuin van het huis aan de Vossenlaan worden groenten gekweekt. Niet alleen voor het plezier, maar het is ook noodzakelijk omdat Jacob en Leentje, net als alle andere joden, geen bonkaarten krijgen. In het land worden door verzetsmensen veel distributiekantoren overvallen om toch aan de nodige bonkaarten te komen. Bekend is dat in Nijmegen Gerard Bantjes veel mensen aan die kaarten heeft geholpen.
Aanvankelijk woont het gezin prettig in dit huis, maar door allerlei gebeurtenissen gaat de familie zich bedreigd voelen. Er wordt aan vluchten gedacht. Vooral Leentje is hier vaak mee bezig.

Huwelijk

Jacob en Leentje staan erop dat dochter Hanny en verloofde Jaap vóór de vlucht richting Frankrijk trouwen. Op 31 juli 1942 wordt hun huwelijk voltrokken.

De vluchtpoging

De familie is waarschijnlijk al op de trouwdag van Hanny en Jaap richting Frankrijk gevlucht.
De vlucht gaat niet alleen met openbaar of particulier vervoer, maar zelfs lopend. De grens naar België steken ze bijvoorbeeld lopend over.
Met name Jacob heeft veel baar geld bij zich voor het betalen van passeurs (mensensmokkelaars), valse identiteitspapieren en paspoorten. Maar ook voor distributiebonnen, vervoer, maaltijden, enzovoorts.
Bij een aanhouding onderweg mag dat geld niet allemaal bij hem aangetroffen worden. Hij ziet zich dus genoodzaakt het onder de anderen, ook de passeurs en degenen die hen behulpzaam zijn, te verdelen.
Letterlijk alles, maar dan ook alles, moet zwart betaald worden. Kosten de paspoorten bijvoorbeeld normaal 400 Bfr., nu wordt er 4000 Bfr. voor gevraagd.

Intussen wordt er op 7/8 augustus 1942 door 7 personen ingebroken in het huis aan de Vossenlaan. Ze maken veel geld en eigendommen buit.

Bij hun vlucht ondervinden ze veel problemen. De tocht is bijzonder zwaar. Buitendien raakt nagenoeg al het geld op, vaak gestolen door helpers.
Half september, na bijna zes weken (ze zijn dan ergens in Frankrijk) zien ze zich genoodzaakt terug te keren naar Nederland. Alleen Hanny en Jaap, de jong-gehuwden, bereiken veilig Zwitserland.
Berooid en beroofd keren Jacob, Leentje en Ivonne terug naar Nijmegen.

Politiebericht

In het Algemeen Politieblad van 20 augustus 1942 staat een oproep tot aanhouding van de familie Levitus omdat ze sinds 6 augustus 1942 onwettig uit Nijmegen afwezig is.

Ontruiming Vossenlaan

Op 3 en 4 september 1942 wordt, in opdracht van de bezetter, het huis aan de Vossenlaan ontruimd.

Onderduiken

Terug in Nijmegen duiken Jacob, Leentje en Ivonne onder bij de prediker Van Gaalen, Bijleveldsingel 44. Vrij vlot verhuist Ivonne naar de oudste dochter van Van Gaalen: Dien en haar man Jan Wijnbelt, wonend in Terwindselen.
Als puber vindt Ivonne de situatie bij het onderduikgezin heel moeilijk, ze mist haar ouders en is angstig omdat ze steeds het risico loopt ontdekt te worden. Dat wordt beter wanneer baby Liesbeth wordt geboren. Het is een goede afleiding voor Ivonne en Bep en zij krijgen een hechte band. Met Liesbeth, oftewel Bep, blijft er, ondanks dat ze in Nieuw Zeeland woont, tot op de dag van vandaag een goed contact bestaan. Bep was ook degene die mijn artikel las en contact zocht.


Het onderduikadres Bijleveldsingel 44
Bron: Familiearchief

De fatale nacht

In 2020 schreef ik een aanvulling op het artikel over Ons huis op de Daalseweg: Inmiddels weet ik dat Jacob op de late avond van zaterdag 12 februari 1944 bij mijn ouders aanbelde met de vraag of hij en zijn vrouw Leentje bij ons konden onderduiken. Het onderduikadres, waar hij samen met zijn vrouw verbleef, was verraden. De kinderen waren gelukkig elders ondergedoken.
Mijn ouders waren erg huiverig om op het verzoek in te gaan, ze hadden immers zelf twee jonge kinderen. Uiteindelijk werd afgesproken dat Jacob en Leentje voor één nacht onderdak bij ons kregen. Jacob ging weg om zijn echtgenote op te halen. Daarna hebben mijn ouders niets meer van hen gehoord of gezien.
Na ongeveer 75 jaar weet ik waar hun onderduikadres is geweest. Het was maar enkele minuten lopen van ons huis aan de Daalseweg verwijderd.
Waarschijnlijk is hij al kort na aankomst op de Bijleveldsingel gearresteerd. Officieel is vastgelegd dat de arrestatie heeft plaatsgevonden in de nacht van zaterdag op zondag 12/13 februari 1944.
Toen de 3 politieagenten arriveerden konden ze zich nog tijdig in veiligheid brengen. Maar één van de agenten constateerde dat de bedden nog warm waren en zag toen op het dak voetstappen in de sneeuw.
Van Gaalen werd samen met het echtpaar Levitus, onder bedreiging met een revolver, gearresteerd. Wonderlijk genoeg werd hij kort daarna vrijgelaten. Jacob en Leentje Levitus werden overgebracht naar kamp Westerbork.

Het einde

In februari 1943 werd in opdracht van de Duitse bezetter “De Joodsche Raad voor Amsterdam” opgericht.
Die raad kreeg echter al spoedig bevoegdheden over alle joden in Nederland en moest een cartotheek bijhouden. Die organisatie moest dus de joodse gemeenschap in heel ons land besturen.
De Duitsers gaven via de Joodsche Raad bevelen door aan alle joden in Nederland. Hierdoor werd deze organisatie feitelijk een doorgeefluik van alle anti-joodse maatregelen en was daarmee dus een verlengstuk van de bezetter.


De systeemkaart van Jacob en Leentje Levitus bij de Joodsche Raad.
Bron: RAN

Alle joden in ons land werden opgenomen in het kaartsysteem van de Raad. Zo ook Jacob Levitus en zijn vrouw.
Op de kaart in rood potlood de aantekening dat ze op 3 maart 1944 vanuit Westerbork op transport naar Polen zijn gesteld. Ze gingen naar Auschwitz met transport 89 of 92.
In hun trein zaten 681 personen; 655 joden, 23 mensen uit het verzet en 3 personen, waarover weinig of niets bekend is.
De reis naar Auschwitz duurde drie dagen; Jacob en Leentje zijn op 6 maart 1944 allebei (dus zeer waarschijnlijk direct na aankomst) om het leven gebracht.


De ingang van kamp Auschwitz
Eigen opname

Herinneringen / Gedenksteen

Zoals voor het merendeel van alle omgebrachte joden, bestaat er voor Jacob en Leentje geen graf; geen plaats waar je hen persoonlijk kunt gedenken. Op het graf van hun in 2000 overleden dochter Ivonne is daarom een aparte gedenksteen neergelegd.


De gedenksteen op het graf in Hoofddorp
Bron: online-begraafplaatsen.nl

Herinneringen / Schindler’s List

In 1993 kwam de film ‘Schindlers List’ uit, onder regie van Steven Spielberg.
De film handelt over Oscar Schindler (1908-1974), directeur van een fabriek van emaille-waren (wasbekkens e.d.) in Krakau. Hij weet honderden joden van de dood te redden door ze in zijn fabriek tewerk te stellen.
De film was een groot succes en bracht veel geld op. Spielberg richtte in 1994 de Shoah Visual History Foundation op. Deze foundation werd in 2006 een onderdeel van de Universiteit van Zuid Californië en de naam werd veranderd in USC Shoah Foundation, The Institute for Visual History and Education.
Het doel was om verhalen van overlevenden van de Shoah vast te leggen en voor het publiek toegankelijk te maken.
Ook in Nederland zijn meer dan 1000 verhalen volgens een vast stramien op video vastgelegd. Elk interview duurt gemiddeld twee uur; Ivonne is ook geïnterviewd. Belangstelling? Dan kun je bij de Shoah foundation een aanvraag indienen.

Herinneringen / Namenmonument

Op 19 september 2021 is in Amsterdam het Holocaust Namenmonument Nederland “LEZECHER” (“Ter herinnering aan”) onthuld.
Op deze namenlijst worden Jacob en Leentje uiteraard ook vermeld.


Bovenste steen: Jacob Levitus, 31.7.1894 – 49 jaar
Bron: Familiearchief


Derde steen: Leentje Levitus-Cohen, 4.10.1888 – 55 jaar
Bron: Familiearchief

De dochter van Ivonne, Lennie de Lange, en ik vreesden dat ook hier een fout geboortejaar van Leentje vermeld zou zijn, maar nog diezelfde middag konden we gelukkig constateren dat de gegevens op het Namenmonument juist zijn.

Lennie de Lange, kleindochter van Jacob en Leentje, wil ik bij deze hartelijk danken voor het meedenken.

-o-o-o-o-o-

terug naar Gastredactie-overzicht

Reactie 0:

Dick Jacobs, 31-10-2022: artikel De ‘American Lunchroom’ van Jacob en Leentje Levitus
Reactie 1:

Fred van Breukelen, 07-11-2022: Compliment voor het bovenstaand bericht. Met aandacht gelezen. Ik heb alleen een vraag (opmerking) waar ik niet helemaal uitkom. De woning aan de Vossenlaan is mij bekend (ik ben op nr 18 geboren en opgegroeid). De foto die zou zijn genomen in de achtertuin komt mij niet helemaal juist over. Kan het zijn, dat betreffende Leentje bij het voormalige theehuis en de tennisbanen zit, die indertijd bij de Quickvelden lagen tussen de woningen van de Vossenlaan en de Hazenkampseweg?
In mijn jeugd heb ik nog weleens in onze achtertuin gegraven, waar ik het voormalige "gravel" tegen kwam. Waarschijnlijk is dit pand afgebroken voordat de huidige bungalow is gebouwd.
Reactie 2:

Bart Janssen, 02-12-2022: Op het verbergen van joden stonden zeer zware straffen. Voornoemde broeder van Gaalen, die het echtpaar Levitus in zijn Centraal Gebouw voor Christelijke Belangen aan de Bijleveldsingel 58 verborgen had gehouden, werd op 13 februari 1944 tegelijk met het echtpaar opgepakt en gearresteerd. Jarenlang was onduidelijk waarom hij al na enkele dagen werd vrijgelaten.

In de jaren zeventig of tachtig interviewde ik in Haarlem de zus van de nogal excentrieke Trijntje Plet, die in 1908 met haar moeder, broer en zussen vanuit Haarlem naar Nijmegen was verhuisd. Jarenlang was zij een trouwe bezoeker van de kerkdiensten van broeder Van Gaalen en ook toen zij naar Heumen verhuisde, bleef zij bevriend met het echtpaar Van Gaalen. In de oorlog weigerde ze gezag te erkennen. Haar devies was: ”Ik ken geen vijand, ik dien alleen God”. Toen haar op 13 februari 1944 ter ore kwam, dat Van Gaalen was gearresteerd, fietste zij met haar transportfiets direct naar de Ordnungspolizei in de Molenstraat in Nijmegen om Van Gaalen vrij te pleiten. Dat hield ze drie dagen vol. Elke dag werd zij afgeblaft en bedreigd, maar zij bleef komen. Op de vierde dag trof zij een agent die haar wél te woord stond en die haar zelfs een hand gaf, vertelde ze later aan haar zuster.

Diezelfde avond is Van Gaalen vrij gelaten. Trijntje Plet, die van 1944 tot 1956 in een tuinhuisje aan de Rijksweg in Malden woonde, overleed in 1958 in Overasselt. Ze ligt begraven op de begraafplaats Rustoord in Nijmegen.


Trijntje Plet (rechts op stoel) met het gezin van broeder van Gaalen, die deze foto maakte, en haar zus en nichtje (links).

Reactie 3:

Rob Essers, 02-12-2022: @Fred van Breukelen (reactie 1) - Op de foto met het onderschrift "Leentje in de tuin voor het huis in de Vossenlaan" is op de achtergrond de schoorsteen van Hazenkampscheweg 29 te zien en links de voorgevel van Hazenkampscheweg 31. Op de luchtfoto uit 2022 heb ik gepoogd om aan te geven waar zij in de achtertuin van Vossenlaan 28 gezeten moet hebben. Zie ook Bing Maps.

Hazenkampseweg 31 Nijmegen (pand ID 0268100000044763) dateert volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) uit 1897. Het betreft hier een overblijfsel van huize Leliëndaal. Het herenhuis was geheel nieuw opgebouwd in 1860. De naam Leliëndaal dateert uit 1877. Het pand en daaraan grenzende terreinen werden in 1916 aangekocht voor de aanleg van het Nijmeegsche Sportpark. Daarmee verdween de naam Leliëndaal. Het sportpark moest omstreeks 1960 plaats maken voor woningbouw.
Het pand is na 1860 verschillende malen verbouwd. In het Digitaal Gebouwen Dossier is op de tekening bij de vergunning voor het voor het AANLEGGEN VAN HUISRIOLERING (03-04-1931) de entree nog te zien die ik op de tekeningen voor het GEDEELTE VERNIEUWEN EN VERANDEREN VAN HET GEBOUW (13-11-1951) niet meer heb aangetroffen.
Reactie 4:

Liesbeth Blauw-Wijnbelt, 03-12-2022: Trijntje Plet is mij wel bekend. Als ik met mijn jongere brier Arie en jongste zusje Elna bij Opa en Oma in Nijmegen logeerde, en we kwamen daar vaak, gingen we altijd op bezoek in Heumen bij Juffrouw Plet.
Zij was een bijzonder mens, fietste op een grote bakfiets, een lange baken dikke rok en altijd een dikke donkere trui aan. Ze had altijd heel veel beesten, geiten, honden, katten, kippen.
Als kind vonden we het altijd feest. Eerst met de bus en dan heel ver nog lopen naar haar zomerhuisje, heel erg rommelig, maar we zaten eigenlijk altijd buiten in mijn gevoel met veel fruitbomen. In de zomer was er altijd haar zus die lerares Frans was, ik dacht in Haarlem. Haar broer was dominee, heb ik dacht ik nooit ontmoet.
Ik schrijf nog meer later.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: