boumansCat

© Rob Boumans, digitale bewerkingHenk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Collectantencollege St. Josephkerk

Hierbij wat informatie over het collectantencollege van de voormalige St. Josephkerk aan het Keizer Karelplein. Deze kerk heet tegenwoordig de Titus Brandsma Gedachteniskerk.

De foto’s en documenten stammen voornamelijk uit de vijftiger jaren. Het collectantencollege bestond uit de gegoede middenstand. Slager, drogist, aannemer, fotohandelaar. Dat soort mensen. Waarschijnlijk was de onderliggende gedachte, dat zij met geld om konden gaan. (En ook niet direct een greep in het zakje deden).

De leden, collectanten genaamd, hadden als taak in de katholieke misdienst geld op te halen. Eerst door middel van een collectezak voorzien van een belletje, bevestigd aan een lange stok. Zo gingen ze de rijen langs. Het belletje diende om de slapers wakker te maken. Later had je de nu gebruikelijke collectemand die aan elkaar wordt doorgegeven.

Zoals gebruikelijk in die tijd liep men op zondag keurig in een (driedelig) kostuum. Bij hoogtijdagen (kerkelijke feestdagen) waren de collectanten gekleed in jacquet.

Er was een reglement opgesteld. Wat hierin vooral opvalt is, dat meneer pastoor het hoogste gezag heeft. Besluiten in vergadering genomen dienden uiteindelijk de goedkeuring van hem te dragen.

Meerdere keren per jaar werd “vergaderd”, voornamelijk in restaurant De Karseboom aan de van Broeckhuysenstraat. Het werkrooster werd besproken en definitief vastgesteld. Op het succes hiervan werd het glas geheven en een goede sigaar opgestoken. Een enkele keer werden ook de dames betrokken in een evenement.

Eenmaal per jaar ging men “potverteren”. De contributiegelden werden dan opgemaakt, dit aangevuld met de jaarlijkse bijdrage van meneer pastoor. Men ging dan, eerst per bus, later met eigen vervoer, meestal naar het Duitse Rijn- en Moezelgebied. Dit voor een lang weekend van vrijdag tot en met maandag.

Na het Tweede Vaticaans Concilie van 1963 kwam ook bij het college de klad erin. In 1967 werd het opgeheven maar ging het voort als een vriendenclub, “ Loterij 67“ geheten. Zoals beloofd, heeft mijn vader Thijs Boumans hiervan het licht uitgedaan. Als langstlevend lid kwam bij zijn overlijden in 2007 definitief een eind aan deze mannenclub.

01-Collectantencollegemei1949.jpg 02-collectanten.jpg 03-collectanten.jpg 04-collectanten.jpg 05-AlbertNuijenThijsBoumans.jpg
06-NicoGrijpinkenThijsBoumans.jpg 07-StJosephkerkKeizerKarelplein.jpg 08-Collectantenfinancien.jpg 09-Collectantenvoorhetlof.jpg 10-Collectantenwerkschema.jpg
11-Reglementencollectanten1.jpg 12-Reglementencollectanten2.jpg 13-Reglementencollectanten3.jpg 14-Reglementencollectanten4.jpg

terug

Reactie 1:

Harry van Eck, 19-08-2010: Bijgesloten een foto van Uw inzender uit 1953, genomen aan de zijingang van de kerk, ik dacht in de Stijn Buysstraat.

Ik sta hier misgebeden te verkopen, de gebeden van de mis van de betreffende zondag.

In die tijd, de jaren 50, was de St.Josephkerk een zeer levendige parochie. Behalve de misdienaars, het jongens- en mannenkoor waren er ook verkopers van misgebeden. Omdat we al bij de mis van 06.30 aanwezig waren, en thuis vooraf naar de radio hadden geluisterd konden we de bezoekers op zondag 1 februari reeds vertellen over de watersnoodramp in Zeeland. In mei 1954 verkochten we naast de misgebeden ook het Mandement van de Bischoppen. Als jongen hadden we geen idee wat daar instond.

Voorts waren we lid van de Maria-congregatie, eens per maand was er om 09.00 een speciale hoogmis voor de leden; je kunt het in deze tijd niet voorstellen, een gehele kerk gevuld met puberjongens met een blauw lint om de nek.

Eens in de zoveel tijd gingen we naar het buitenhuis van de Jezuiten in Maastricht, de Campagne op de Cannerberg. Via een bevriende relatie kreeg men de beschikking over een gesloten vrachtwagen van de firma NEFA, en ging het naar Maastricht. Bij een boerderij in het Jekerdal de strozakken vullen en zo lagen we naast elkaar in de veranda. Het was daar zeer spannend, o.a. stratego spelen op de berg, naar zwembad Jekerdal, een bezoek aan het “hoofdkantoor” het Canisianum aan de Tongersestraat, en een bezoek aan de slagboom bij de Belgische grens aan de Cannerweg. Aangezien niemand een paspoort had bleef het spannend richting Belgie kijken. Een hoogtepunt was het bezoek aan de, onder de Campagne gelegen, Jezuietenberg mergelgroeve. Op hun vrije woensdag trokken de priesterstudenten de groeve in om daar houtskooltekeningen te maken en reliëfs en beelden te hakken in de mergelwand.

De pastoor van de St. Josephkerk, pastoor Hagdoorn, kwam op ons jongens een beetje aristocratisch over; als hij eens in de zoveel tijd de preekstoel betrad, en met het hoofd een beetje naar achter, in hoofdletters begon met Beminde Gelovigen, Broe-ders en Zus-ters in Chris-tus, dat wist de parochie al dat er geld nodig was. De verwarming van de kerk werd weliswaar al door een Parochiaan betaald, maar er waren nog veel kosten.

Prachtig was de door het jongens en mannenkoor gezongen Missa Pontificalis van Don Lorenzo Perosi, en als dan bij het uitgaan van de kerk het orgel de Toccata van Bach over onze hoofden donderde, dan zat het de hele week goed met de devotie.

 
Reactie 2:

Jacqueline Konings, 13-11-2015: Mooi om het stukje over het collecteren te lezen. Mijn vader was collectant in Roosendaal, West-Brabant. Hij collecteerde met een schaal. In Molenhoek waar ik nu woon noemen enkele inwoners zo'n zak 'het molleke'. Kent iemand deze naam toevallig? Zijn er eventueel andere namen voor die zwartfluwelen zak met bel aan lange stok?
Reactie 3:

Ewald van Kuil, 14-11-2015: Mijn moeder (1916 - 1999) noemde zo'n zwarte zak met bel aan stok een 'klingelbuul'. Waar dat vandaan komt weet ik niet.
Reactie 4:

Marijke Stapert-Eggen, 14-11-2015: Dat de leden van de gegoede middenstand niet geacht werden direct een greep in het zakje te doen, mag zo zijn, maar ook gegoede middenstanders konden in bekoring worden gebracht. Ik althans ken twee gevallen. Naam en parochie zal ik uiterraard niet noemen. Maar werden minder notabelen zonder meer niet vertrouwd met de inhoud van het molleke?

Overigens werd die Perosimis ook gezongen in de Molenstraatse Kerk. Mijn vader, die lid was van De Verenigde Zangers was er dol op. Later heb ik van mensen die zich muzikaal het een en ander verbeeldden, begrepen dat Perosi niet echt meetelde.
Reactie 5:

Hans Arts, 01-12-2015: Beste Ewalt, ik ken de klingelbuul als een lange zwarte stok waaraan een zwarte stoffen zak,(op z'n nimweegs een "buul") die van binnen geloof ik paars was .
Ik ken alleen niet de "klingel" (bel/klokje) wat er ongetwijfeld aan gezeten heeft. Anders had men het zo niet genoemd. Bij ons zat/hing er een kwast onderaan.
Dit was in de tijd dat ik nog naar de kerk (moest) ging, de jaren '50/'65 daarna niet meer. De kerk was de Cristus Koning kerk, die nu weg is op de toren na.
Reactie 6:

Anneke Jorritsma Maass, 30-08-2016: Een van de collectanten is mijn peetoom Jo Peters, getrouwd met een zus van mijn moeder, lang geleden. Hij was slager in de Burghardt van den Berghstraat.
Hij staat op foto 1 nummer 3, foto 3 nummer 1, foto 4 nummer 11 en foto 6 links van Nico Grijpink, die fotograaf was en waarmee mijn oom en tante goed bevriend waren. Grijpink was bij de carnavalsclub De blauwe Schuit.
De slagerij grensde aan de winkel van Bakkerij Nijenhof. In de oorlogstijd was ik daar in huis. In de kelder van de slagerij en de bakkerij was een doorgang gemaakt. Bij luchtalarm droeg mijn oom mij in de kelder van Ighy Nijenhof. ik was toen 4 jaar en kan het me goed herinneren.
Reactie 7:

Frans Wouters, 01-07-2022: Is de foto werkelijk in de jaren vijftig genomen? Ik ben inmiddels 73 jaar. Ik was hier bij de Sint Josephkerk misdienaar in de vijftiger jaren. Ik herken de traditionele toog nog met die rij knoopjes. Toentertijd moest elke misdienaar en acoliet daar een soort herenpijama bij aan voordat we hem aantrokken. Ook waren er in vele maten pantoffels met sokken om mee te lopen. Ik vond de onderkleding (pijama) erg lastig omdat het satijn of zo was want door de voering van deze toga’s gleed het heel erg en je kon het ook wel horen. Ik er een leuke tijd gehad als misdienaar. Helaas zitten we nu in een tijd van leegloop in de kerk, dat vind ik jammer.
Reactie 8:

Marjan Klaassen, 08-07-2022: Goeie morgen, ik ben misdienette in de parochiekerk Titus Brandsma. Bijzonder is dat nu nog steeds deze klassieke toga's gedragen worden als op de foto.
Reactie 9:

Gérard Bax, 11-07-2022: Ik lees hierboven dat u, Frans Wouters in het zwart gekleed en met pantoffels aan onder een toog en superplie de mis diende. Ik ben ook van uw leeftijd en ben net als u ook misdienaar geweest. Ik herken dit nog goed hoe het vroeger was. Als misdienaar werd je vaak van school gehaald voor een begrafenis en dan had je niet de juiste kleren aan en moest je als misdienaar of acoliet eerst deze zwarte kleren aan. Ook in de parochiekerk in Lent was dit zo dat we als misdienaar eerst in het zwart gekleed moesten zijn voordat je de toga en superplie aantrok.
Sommige jongens noemden het een pyama en daar leek het op. Het was van zijde of satijn en het voelde heel raar met een toog eroverheen, dat kwam van de voering in de toog.
Ik ben vroeger met veel plezier misdienaar en later acoliet geweest, ik zie het als één van de leukste tijden van mijn jeugdjaren.
Reactie 10:

Sandra Willems, 12-07-2022: Goedemorgen! Bijzonder om dit terug te zien dat voorheen alleen jongens misdienaar of acoliet konden worden. Zelf ben ik lange tijd het enigst meisje misdienaar geweest dat was vanaf 1963 tot ongeveer 1967. Bijzonder was het toen wel omdat er toch raar tegenaan gekeken werd, waar ik enige tijd zelf ook moeite mee had. In de eerste periode moest ik wennen want er werd toch naar mij gekeken. Ik heb mij de eerste paar keer erg geschaamd dat ik een soort pijama met pantoffels aan moest doen, het was een gitzwarte lange broek met een jasje van satijn. Misdienaar kleding was een zwarte toog met superplie. Ik weet nog wel dat er aan de toga 33 knoopjes zaten, dat was een heel gedoe de eerste keer weet ik nog. Erg leuk waren de misdienaarsuitjes ieder jaar. Terugkijkend is dit toch wel een leuke tijd geweest voor mij!
Reactie 11:

Chris Hoevers, 16-07-2022: Ik was vroeger misdienaar en later acoliet en heb nog de eerste meisjesmisdienaars meegemaakt halverwege de zestiger jaren. Wat mevrouw Willems destijds heeft ervaren is mij ook bekend omdat toendertijd de koster er ook niet goed mee om kon gaan in het begin.
Reactie 12:

Fred Janssen, 19-07-2022: Per toeval ondekt deze site. Ik wil eraan toevoegen dat ik ruime interesse heb in religie. Zo ben ik vroeger als zovelen jongens misdienaar geweest, niet in het mooie Nijmegen wat ik minimaal drie keer jaarlijks wel bezoek maar in Tilburg waar ik geboren ben. Als misdienaar had ik ook zo'n soort pyjama met zwarte sloffen aan onder de misdienaartoog. Deze onderkleding was van Slabbinck wat toen veel jongens aanhadden onder de misdienaarkleding. Het leek inderdaad op een pyjama en ze waren van acetaat hetzelfde als de voering van de binnenzijde van de toga die overigens ook van Slabbinck was dus ik herken dit ook nog van vroeger.
Jammer vind ik persoonlijk de leegloop van de kerk, ik zie alleen maar grijs tegenwoordig in de kerk soms te tellen op twee handen helaas.
Reactie 13:

Peter Gerrits, 22-07-2022: Ik ondekte deze website net, leuke site. Doet mij denken aan begin de jaren zestig ik was net als zovelen zelf ook misdienaar. Toendertijd moest je als misdienaar en acoliet het latijn in woord en geschrift kunnen schrijven en antwoorden, dit werd op school geleerd.
Wat mij is bijgebleven is dat in mijn klas een jongen zat met autisme. Hij zat ook bij de misdienaars en kon niet stilzitten, hij was altijd aan het klungelen onder zijn superplie. Hoeveel vermanende blikken hij gekregen heeft van de pastoor was niet te tellen tijdens de kerkdienst.
Reactie 14:

Anja Cloosterman, 24-07-2022: Leuke en informatieve website.
Ik vind het bijzonder dat sommige hun verhaal doen, dit geeft maar eens aan hoe gemotiveerd katholieke jongens en meisjes zijn geweest omwille het geloof.
Ik kan mij nog goed herinneren hoe het was dat de eerste meisjes voor het altaar mochten staan, ik zelf was er ook eentje van.
De eerste paar keer vond ik het vervelend om mij geheel in stijl net als de jongens om te kleden. Dat ik als meisje een soort herenpyama aan moest doen met zwarte slofjes vond ik erg gênant, ik had altijd het idee erbij dat de jongens naar mij keken in de sacristie, het kan ook suggestief geweest zijn.
Zo een pyjama was standaard ze waren effen zwart en van zijde of zoiets en ze waren heel glad met een toog eroverheen mede van de voering van de toog. In de toog en het jasje zat een labeltje van het merk Slabbinck. Ik moet toegeven dat ik ondanks mijn verlegenheid het erg fijn vond om als meisje wat voor de parochie te betekenen.
Reactie 15:

Riet Gerritse, 25-07-2022: ik zie hier overeenkomst uit mijn jeugd. Ik kom uit een katholiek nest.
Mijn drie broertjes waren ook misdienaar, dit was halverwege jaren zestig. In deze tijd werden ook de eerste meisjes als misdienaar toegelaten.
Ik was net twaalf jaar toen ik zelf ook ervoor koos om misdienaar te worden. Ik merkte gelijk al dat de pastoor een voorkeur had voor jongens omdat hij niet goed wist wat hij met mij aanmoest, wat tot gevolg had dat ik van hem hetzelfde gekleed moest zijn als de jongens. Zo heb ik de eerste periode ook een gitzwarte 'pyjama' met de zwarte pantoffels gedragen onder de misdienaarskleding (toog met superplie). Ik vond dat vreselijk als meisje maar na enige tijd ging het steeds meer de goede kant op toen er meer meisjes kwamen als misdienaar. Al snel hoefden meisjes geen zwarte kleding meer aan, een zwarte panty mocht ook alhoewel de zwarte sloffen/pantoffels nog lang daarna zijn gebleven.
Iedere 60 plusser die misdienaar/acoliet is geweest kan het zich denk ik nog wel herinneren.
Reactie 16:

Marian van Gelderen, 04-08-2022: Bovenstaande foto (jongen in toog) is voor mijn tijd genomen. Als tiener van veertien jaar was ik enige tijd de enigste misdienares, rond 1965. Toen heb ik ook nog deze traditionele toog gedragen met een soort pyjama daaronder. Er hoorden ook zwarte pantoffels bij voor op het altaar. Bijzonder was toen dat niemand van het kerkbestuur wist ermee om te gaan, ook niet toen er een ander meisje bijkwam!
Reactie 17:

Bart Donkers, 07-08-2022: Ik weet nog goed van de eerste meisjes die misdienaar werden, dit is in de jaren zestig geweest. Zij kregen net als de jongens een toog met superplie aan met een lange broek en een soort priestershemd met een wit opstaand boordje. Omdat deze kleding van zijde was voelde het heel glad door de voering van de toog en als je ermee liep hoorde je het over elkaar heen glijden. Enkele misdienaars vonden het op een pyjama lijken vandaar dat sommigen dit een pyama noemden!

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: