TERUGBLIK OP NIJMEGEN

Paul van der Heijden

Literair Nijmegen

Nijmegen heeft geen grote literaire traditie. Maar Nijmegen heeft wel een aardige stempel gedrukt op de Nederlandse literatuur. Hier een bloemlezing van Nijmeegse letterkundige plekjes.

Bloemlezing

Spoorbrug
1901
In 'De Uitvreter' belicht Nescio de lotgevallen van Japi. Het verhaal eindigt dramatisch als Japi van de Nijmeegse Waalbrug stapt. 

Valkhof
17e eeuw
De beroemde Nederlandse dichter Constantijn Huygens schreef in het Latijn: 'Hier stond Claudius, knarsetandend, en zag de adelaars van de wrekende legertroepen naderen'. De spreuk kreeg een plek op de balustrade achter de Sint Nicolaaskapel.

Berg en Dalseweg
1983
Het eerste deel van 'Vallende Ouders' van A.F.Th. van der Heijden speelt zich helemaal af in Nijmegen. Het Algemeen Nijmeegs Studentenblad wijdde er zelfs een speciale route aan. Wij noemen hier alleen het Canisiuscollege, waar hoofdpersoon Albert Egberts en zijn kompaan Thjum de sandalen van de heilige Canisius stalen.

Radboudziekenhuis
1973
'Ik had hem lief' bundelt de brieven van volksschrijver Gerard Reve aan zijn 'droomprins' Ernest de R. Op zaterdagmiddag 7 juni staat hij met de auto op het parkeerterrein van het 'Radbout Ziekenhuis'. Hij lijdt aan darmkrampen. 'Daarnet naast de auto, gewoon midden op de parkeerplaats, gaan zitten schijten.'

Ubbergseveldweg
1979
De overbuurman van Godfried Bomans aan de Pater Brugmanstraat naam aanstoot van Bomans' nachtelijke gitaarspel. Het kwam tot een ochtendlijk duel op een weide aan de Ubbergseveldweg. Na het consumeren van een ontbijt met koude kip en wijn gaven de rivalen elkaar een oorvijg. Daarop waren ze beiden voldaan. (Uit: Op de keper beschouwd).

Berg en Dalseweg
1994
Marcel Maassen's debuutroman 'Blauwe Damp' staat boordevol Nijmeegse locaties. Hoofdpersoon Marcel Muurens bezoekt wekelijks 'De Haan' tijdens de legendarische dinsdagavonden. 'Vijf halve liters drink je tussen twaalf en twee.' En daarna natuurlijk naar Diogenes.

Waalbrug
1975
In zijn boek 'Op weg naar Brabant' schetst Frans Kusters een portret van de Waalbrug. Kusters wordt ook wel de Nijmeegse Kafka genoemd. Hij munt uit in korte verhalen. Veel daarvan gaan over Nijmegen.

Neerbosch-Oost
2002
De Nijmegenaar H.H. ter Balkt schreef honderden gedichten, een handjevol gaat over Nijmegen. In 2002 kreeg Ter Balkt voor zijn gehele oeuvre de P.C. Hooftprijs. De grote dichter woont in een rijtjeswoning in Neerbosch-Oost.

Groesbeekseweg
1974
'De Kraayenhofkazerne was net een gigantische vergroting van de school van Ot en Sien van een van de kleurplaten van C. Jetses', schrijft Jan Wolkers in de Walgvogel. Hij is op weg naar Indië en volgt zijn militaire opleiding in Nijmegen. 'Aan de ingang stonden aan weerszijden van een zwaar smeedijzeren hek twee bakstenen wachthuisjes als rechtopgezette sarcofagen met in ieder een dooie diender soldaat weggescholen tegen de regen.'

Energieweg
1974
Koos van Zomeren verbrak zijn carrière als dichter en liet zich omscholen tot metaalarbeider bij het Centrum Vakopleiding aan de Energieweg. Namens de Socialistische Partij nam hij zitting in de Nijmeegse gemeenteraad, gehuld in maoïstisch uniform. Later nam hij de pen weer op en werd alsnog een beroemde schrijver.

Dominicanenstraat
1911
Tjalie Robinson en Vincent Mahieu zijn de pseudoniemen van Jan Boon. Hij werd in 1911 geboren aan de Dominicanenstraat en schreef beroemde romans over Indië, zoals Tjoek, Piekerans van een straatslijper en Tjies. Een gedenksteen siert zijn geboortehuis.

Grote Markt
± 1500
Een onbekende auteur schreef in de late Middeleeuwen het epos 'Mariken'. Mariken was een eenvoudige maagd die door Moenen (de duivel) in Nijmegen werd verleid. Na zeven zondige jaren kwam zij op de Grote Markt van Nijmegen tot inkeer.

Mr. Franckenstraat
1977
Pé Hawinkels was een literaire duizendpoot. Hij vertaalde de bijbel en romans van Thomas Mann, schreef songteksten voor Herman Brood en zwaaide ook nog de voorzittershamer bij Diogenes. In 1977 stierf hij, 34 lentes jong, zittend achter zijn bureau in een studentenkamer aan de Mr. Franckenstraat.

Burghardt van den Berghstraat
1895
Annie Verschoor werd in 1895 geboren in Bottendaal. In 1920 trouwde ze de marxist en historicus Jan Romein, met wie ze een befaamd schrijversduo vormde. Nijmegen herdenkt Annie op twee manieren: via een gedenkplaat in de gevel van haar geboortehuis en een straatnaam in de Emancipatiebuurt.

Universiteit
1952
Anton van Duinkerken, pseudoniem van Willem Asselbergs, werd in 1952 benoemd tot hoogleraar letterkunde aan de Nijmeegse universiteit. Hij zette de zuidelijke, katholieke literatuurtraditie opnieuw op de kaart. De universiteit eert hem met de Anton van Duinkerken leerstoel. 

Zwanenveld
1991
In ‘Vals Licht’ van Joost Zwagerman zoekt Simon zijn vroegere geliefde op, een voormalige prostitué. Eerst komt hij langs de ‘Van Schaik Mathonsingel’: ‘Ingebed tussen de twee rijstroken lag bepoept gemeentegras.’ Vervolgens pakt hij bus 5 naar Dukenburg, ‘een soort Bijlmer van Nijmegen’. Daar woont zij, in Zwanenveld.

Molenstraat
1977
Frans Kellendonk, in Nijmegen geboren, beschrijft in ‘Bouwval’ hoe zijn betovergrootvader met zijn hele familie op een kar van Kleef naar Nijmegen trok. De Kellendonks zaten in de bouw. Ze hebben nog meegeholpen aan de bouw van de Molenstraatkerk. Kellendonk stierf in 1990 aan aids.

Moet je lezen!

A.F.Th. van der Heijden - Vallende ouders
Marcel Maassen - Blauwe damp
Frans Kellendonk - De nietsnut
Moet dit een wereldbeeld verbeelden? Van en over Pé Hawinkels

Reservebank

Thomas Verbogt (gestudeerd)
Jeroen Brouwers
Wam de Moor
Marco Kamphuis
Kees Jaap Klijn
Andreas Burnier
Guillaume van der Graft
Cees van der Pluym (light verse, heeft met drs P. dingen geschreven}
Kees Fens - essays, dichtbundels, recensies!

Eerder verschenen in magazine

terug

Reactiepagina
Reactie 1:

Andre Kersten, 17-07-2014: En wie woonden er nog meer? In de Mr. Frankenstraat bijv. de gebroeders Bruning. En in de Regentessestraat op huisnummer 23? Anton van Duinkerken. Nog steeds geen gevelsteen van die beroemde man aan het woonpand te bespeuren. En dan de Pater Brugmanstraat? Daar woonde Godfried Bomans, etc.
Reactie 2:

Gabriella Bige, 19-11-2014: Een van de schrijvers, vaak als de Kafka of de Nescio van Nijmegen genoemd, Frans Kusters woonde ook in de Pater Brugmanstraat meer dan 20 jaar. Hij wordt door Van der Heijden niet genoemd. Dat is jammer, hij schreef prachtige verhalen; zijn werk is voor fijnproevers. Lees hem! U zult verbaasd staan.
Reactie 3:

Miriam Guensberg, 18-05-2015: Schreef 8 romans, studeerde in Nijmegen filosofie en literatuur­wetenschap. www.miriamguensberg.com
Reactie 4:

Noud Bles, 24-10-2016: De meest actieve club die al meer dan tien jaar achtereen de literaire plekjes in Nijmegen met mooie fragmenten opsiert is de werkgroep Literaire bakens Nijmegen. Bezoek de website eens.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: