Oud-Heyendael:

Als een parel steekt het spierwit geschilderde huis Oud-Heyendael af tegen de donkere bomen aan de René Descartesdreef, de oude oprijlaan van het landhuis. Hoewel het wat betreft vorm en omvang minder imponerend is dan ‘kasteeltje’ Heyendaal aan het Geert Grooteplein, heeft Oud-Heyendael – zoals de naam al aangeeft – een veel langere historie dan het quasi-middeleeuwse kasteel uit 1914. Oud-Heyendael is het oorspronkelijke hoofdgebouw van het vroegere landgoed, dat nu vrijwel geheel door gebouwen van de Radboud Universiteit Nijmegen en het Universitair Medisch Centrum St. Radboud wordt ingenomen.
Landgoed Heyendaal heeft een lange historie: de naam 'Heyingendael' duikt al op in een schepenakte uit 1532. In de tweede helft van de 17de eeuw werd een boerderij op het landgoed gebouwd en rond 1700 liet toenmalig eigenaar Jacob van der Heyden hier een huis met kelders tegenaan bouwen: Huis Heyendaal.
Nadat Heyendaal vanaf 1705 vele malen van eigenaar was gewisseld, kwam het in 1734 in handen Adam Jacob Smits, toentertijd Nijmeegs burgemeester. Smits kocht enkele belendende stukken heidegrond aan, die hij aan het landgoed toevoegde. Op grote gedeelten van Heyendaal liet hij bossen aanplanten, waarvan een deel bestond uit sterrenbossen: bossen met paden die vanuit alle richtingen op één punt uitkwamen en zo een ster vormden. In 1758 breidde de volgende eigenaar, Steven Adriaan graaf van Welderen, het landgoed nog verder uit.
In 1889 werd het landhuis ingrijpend verbouwd: het werd verhoogd, de rechthoekige vensters werden verplaatst en voorzien van licht gebogen bovenzijde, de classicistische ingangspartij werd versoberd en de muren werden voorzien van de modieuze gepleisterde horizontale banden en hoekblokken. Aan de verbouwing herinnert een gedenksteen met daarin de initialen van de vier kinderen van het gezin Snoeck-Stoop, de toenmalige bewoners en eigenaren van het pand: Matthias Adriaan (Ad), Emilie (Emy), Lucia Margaretha Elisabeth (Lucie) en Margaretha Johanna Antonia (Meta) Snoeck.
Aan het begin van de 20ste eeuw bereikte Heyendaal zijn grootste omvang. Het had toen een oppervlakte van ongeveer 67 hectaren en omvatte grofweg het gebied dat is gelegen tussen de huidige Kapittelweg, Heyendaalseweg, Houtlaan en Sint Annastraat. In 1912 werd het landgoed aangekocht door margarinefabrikant Frans Jurgens uit Oss. Hij liet in 1912-1914 een nieuw landhuis bouwen op enkele honderden meters afstand van het oude huis. Het laatstgenoemde huis kreeg het voorvoegsel ‘Oud’ en werd bestemd als woonruimte voor het personeel.
Oud-Heyendaal onderging nadien nog enkele belangrijke veranderingen. Zo werd de gevel mogelijk al rond 1912 geheel witgepleisterd. In de jaren ’70 sloopte men het bijbehorende koetshuis en eind jaren ’80 volgde de achter het hoofdhuis gelegen schuur. Rond 1990 vond een restauratie plaats en sindsdien biedt het pand onderdak aan het Han Fortmanncentrum, een centrum voor lichamelijke en geestelijke gezondheidszorg.

Met dank aan Sjaak Rutten en Rob Essers.

Klik hier voor een boedelinventaris uit 1882, ons opgestuurd door Robert Spanings

Meer info over Oud Heyendael op Noviomagus.nl