Villa Geldersch Hof:

012005_0424Nijm0072.JPG 022005_0424Nijm0071.JPG 032005_0424Nijm0063.JPG 042005_0424Nijm0064.JPG 052005_0424Nijm0065.JPG
062005_0424Nijm0066.JPG 072005_0424Nijm0067.JPG 082005_0424Nijm0070.JPG 092005_0424Nijm0073.JPG 102005_0424Nijm0062.JPG
De van oorsprong Duitse zakenman Bernhard Bahlmann is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Villa Geldersch Hof aan de Postweg. Bahlmann was in 1821 in Amsterdam een manufactuurhandel begonnen met een nieuwe formule die erg succesvol bleek: producten werden tegen vooraf vastgestelde prijzen verkocht. Het succes smaakte naar meer en in 1830 richtte hij met zijn zwager de firma Bahlmann & Co op. In de daaropvolgende jaren opende het bedrijf dependances in tientallen steden, waaronder in Nijmegen in 1838. Aan de Nieuwe Haven in Nijmegen verrees een katoenfabriek en in Groesbeek nam het bedrijf een weverij in gebruik.
Omdat Nijmegen een belangrijke plaats innam in zijn imperium, huurde Bernhard Bahlmann vanaf 1841 het kleine buiten Het Geldersch Hof aan de Postweg, niet ver van de stad. Dit landhuisje, dat al zeker uit 1724 dateerde, bewoonden hij en zijn familie in de zomermaanden. De bosrijke omgeving viel zozeer in de smaak dat Bahlmann besloot om ter plaatse van het landhuisje een nieuwe villa te laten bouwen.
Geïnspireerd door de Romeinse architectuur die hij op zijn reizen naar Italië had bewonderd, gaf Bahlmann de Kleefse architect Bernhard Fritzen de opdracht om een villa te ontwerpen, die een weerspiegeling moest zijn van de klassieke bouwkunst.
De villa verrees in de jaren 1854-1855 in neoclassicistische stijl. Alle gepleisterde gevels werden strak symmetrisch van opzet, de voor- en achtergevel kregen identieke vormen, evenals de zijgevels. Typische neoclassicistische details zijn de driehoekige frontons en de zogenoemde serliana’s in de zijgevels – een serliana is een driedelig venster, waarvan het middelste gedeelte hoger is en een rondboog heeft. Bijzonder zijn de levensgrote terracottabeelden van Romeinse goden, die in de muurnissen in de voor- en achtergevel werden geplaatst. Bahlmann liet ze in Italië maken. In de muurnissen in de voorgevel prijken Mercurius (god van de handel) en Diana (godin van de jacht), in de nissen aan de achterzijde staan Vesta (godin van familieleven en huiselijk geluk) en Venus (godin van de liefde).
Als liefhebber van de sterrenkunde vroeg Bahlmann aan architect Fritzen of hij twee torentjes op het dak van zijn landhuis wilde bouwen. Hierin plaatste hij zijn telescopen, waarmee hij ‘s nachts de sterren kon bekijken.
Tegelijk met de villa verrees direct aan de Postweg een koetshuis, dat soberder van vorm was. 
Villa Geldersch Hof bleef tot 1941 in het bezit van de familie Bahlmann. In april van dat jaar werd het huis ontruimd op last van de Duitse Wehrmacht, die er zijn intrek nam. Na de bevrijding bood het korte tijd onderdak aan Britse en Canadese troepen. Van 1952 tot en met 1995 was de gehavende en grotendeels leeggeroofde villa in gebruik voor verschillende defensiedoeleinden. Daarna werd het pand zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat hersteld. Tegenwoordig is Villa Geldersch Hof het kantoor van een bedrijf dat, zoals de koe in de tuin al doet vermoeden, in zuivelproducten handelt.

Klik hier voor een boedelinventaris van het pand, ons opgestuurd door Robert Spanings.

Klik hier voor het E-boek De zilveren bruiloft van den wel-edelen heer Bern. Joh. Jos. Franc. Bahlmann en mevrouw Maria Agnes Elisabeth Biederlack, 8 julij 1855

Reactie 1:

Rob Boumans, 24-10-08: Hierbij doe ik je een foto toekomen, gemaakt voor de villa van de familie Bahlmann aan de Postweg.

De exacte datum van deze foto is 16 juli 1908.

Hierop staan afgebeeld:

· Mejuffrouw Straetter 
· Een onbekend jongetje 
· Koetsier Gerardus Boumans op de bok

Leuk zou zijn, wanneer meer bekend zou worden van mejuffrouw Straetter op de foto, alsook van het jongetje hierop afgebeeld.

Gerardus Boumans is mijn overgrootvader, die woonde in een klein boerderijtje schuin tegenover Villa Geldersch Hof, hoek Postweg-Gelderselaan. Dit boerderijtje, Groenewoud geheten, heeft hij volgens familieoverlevering van de familie Bahlmann cadeau gekregen. Helaas hebben wij hiervan geen foto, enkel van mijn overgrootouders gezeten bij de voordeur. Eind 1936 zijn zij verhuisd naar Gelderselaan 74, gebouwd in hun achtertuin. Hierna is het boerderijtje gesloopt en is de hoek Postweg - Gelderselaan volgebouwd.
Mijn vader wist mij te vertellen dat mejuffrouw Straetter een nicht van de familie was. Zij zou volgens hem later bewoonster van de villa zijn geweest. 

Mijn familieband met Gerardus Boumans ziet er als volgt uit:

· Gerardus Boumans 
Geboren: Beugen, 13 december 1845
Overleden: Nijmegen, 19 maart 1937
Beroep: koetsier bij de familie Bahlmann

· Matthijs Petrus, Boumans 
Geboren: Groesbeek, 10 oktober 1884
Overleden: Nijmegen, 28 januari 1973
Beroep: slager aan De Ruyterstraat 2 te Nijmegen

· Matthijs Hubertus Maria, Boumans
Geboren: Nijmegen, 16 januari 1915
Overleden: Nijmegen, 8 mei 2007
Beroep: slager aan De Ruyterstraat 2, later Archipelstraat 19 te Nijmegen

· Robertus Andreas Maria, Boumans
Geboren: Nijmegen, 9 juni 1947

Onderstaande foto's zijn afkomstig zijn uit het archief van de familie Boumans.

Reactie 2:

Rob Essers, 26-10-08: Villa Geldersch Hof lag tot 1 januari 1915 in de burgerlijke en kadastrale
gemeente Groesbeek. De Postweg was tot 1915 de gemeentegrens. Door een grenswijziging (Wet van 13 juli 1914, Stb. 303) "verhuisden" 244 personen van Groesbeek naar de gemeente Nijmegen en kwam Villa Geldersch Hof in de kadastrale gemeente Hatert te liggen.

Reactie 3:

Rob Boumans, 29-10-08: Graag wil ik reageren op wat Rob Essers te vermelden heeft over de gemeentegrens Groesbeek en Nijmegen. Volgens hem liep deze over de Postweg. In 1884 woonden mijn overgrootouders als vermeld op het boerderijtje meergenaamd “het Groenewoud”. Dit was gelegen op de  hoek van de Postweg met de Gelderselaan, gemeente Nijmegen dus. In 1884 is mijn overgrootmoeder van Matthijs Petrus Boumans bevallen op de eerste verdieping van uitspanning Groenewoud. Tegenwoordig café restaurant Groenewoud, gelegen op hoek van de Postweg met de Groesbeekseweg. Dit was grensoverschrijdende arbeid. Terecht werd daarom voor hem als geboorteplaats “Groesbeek” genoteerd. Het was op het kantje.

Reactie 4:

Rob Boumans, 31-10-08: Ode Groenewoud bij het afscheid van de laatste bewoners van boerderijtje Groenewoud in 1936, Gelderschelaan No. 134. Daarna volgde de slopershamer.

.

Werk van onbekende schilder, volgens familieoverlevering Groenewoud voorstellend.
( Afm: 37 x 27 cm )

Het raam, de begroeiing ernaast en de daklijn komen duidelijk overeen. Zelfs de schaduw linksboven van de boom is hetzelfde.

(De Gelderlander, 28 nov. 1931)
Kennelijk had het boerderijtje Groenewoud als officieel adres “Gelderschelaan”. Vermoedelijk zal daar het begin van de oprijlaan aan gelegen hebben.

Detail uit: Nijmegen wandelkaart 1913, in het bezit van Rob Essers.

Boven de “G” van uitspanning Groenewoud op de kaart staat het boerderijtje aangegeven.
Het droeg dezelfde naam. 

Detail uit: Vogelperspectief Nijmegen (1916), in het bezit van Mark van Loon.

Wat opvalt is, dat in het midden van de kaart een rijtje huizen op de Gelderselaan staat aangegeven.
Is dit historisch juist en kan aangegeven worden welke huisnummers dit betreffen?
Het boerderijtje Groenewoud is juist wel/niet zichtbaar, rechts daarvan achter de bomen.

 

terug

Reactiepagina
Reactie 5:

Gerda Smeets, 26-02-2016: In welk jaar werd Bernard Bahlmann eigenaar van Geldersch Hof? In de tekst staat alleen dat hij het vanaf 1841 huurde.
Reactie 6:

Dick Jacobs, 08-01-2017: Zes jaar nadat ik als burger werd aangenomen op de Vliegbasis Volkel kreeg ik tot mijn spijt van mijn chef te horen dat mijn functie kwam te vervallen.
Aangezien ik op dat moment nog in Nijmegen woonde, en de reiskosten tussen Nijmegen en Volkel nog een aanmerkelijk deel van mijn salaris opslokten, besloot ik overplaatsing naar Nijmegen te vragen.
Zodoende kwam ik halverwege 1959 te werken bij het -op 1 januari 1959 opgerichte- Eerstaanwezendschap der Genie 's-Hertogenbosch. Deze dienst had Geldershof in gebruik.

Ik was blij dat ik nu in Nijmegen werkte. Ik had echter veel te vroeg gejuicht: Een oom van mij, die van de overplaatsing hoorde, keek heel bedenkelijk en liet merken dat ik zo snel mogelijk moest proberen ergens anders werk te krijgen. Ik zou snel merken wat hij bedoelde!

M'n eerste dag op Geldershof zal ik nooit vergeten. Ik ontmoette die dag, naast een enkele militair, een reeks échte ambtenaren, nog vaak werkend aan oude houten bureaus, waarschijnlijk nog eigendom van de voormalige bewoner. Alles in m'n nieuwe werkomgeving ademde een sfeer van vergane glorie.
Ik had de neiging mijn balpen in te leveren en er een ganzenveer voor terug te vragen, temeer omdat ik al vlug merkte dat de manier van werken duidelijk 'antieker' was dan op Volkel.

Door één van mijn nieuwe collega's werd ik door de villa rondgeleid.
Boven in het gebouw kwamen we in een klein kamertje, waar een bed het enige meubelstuk was.
Mijn begeleider merkte op: "En dit was, voordat hij wegging, het naai-kamertje van meneer XX" ,om vervolgens zijn verhaal nog met enkele kleurrijke details aan te vullen.

Al schrijvend komen nog enkele herinneringen naar boven:

Een olijfboom, die waarschijnlijk al zo'n honderd jaar in de tuin stond, werd op een dag enkel meters verplaatst. De reden van de verplaatsing is mij tot nu toe niet duidelijk geworden.

Tegelijkertijd werd een plantenkas afgebroken. Eén van de ambtenaren kon de vrijkomende ramen goed gebruiken. Hij plaatste enkele ruiten op één van de trappers van zijn brommer en verliet lopend naast het voertuig het terrein. Op een gegeven moment -hij stond nog op de stoep voor de villa- moest hij de straat oversteken. Bij het van de stoep afrijden 'stuiterde' de brommer... Ik heb nog nooit zoveel glasscherven gezien.

In april 1959 kreeg ik een andere functie. Voordeel was wel dat ik een kamer voor mezelf kreeg. Het was doodstil in die kamer. Als ik het raam open zette kon ik in de tuin de vogels horen fluiten. Ik was nog erg gewend aan het geluid van startende en landende straaljagers van de vliegbasis Volkel. Ik moest, door het rustgevende geluid van de vogels, erg uitkijken dat ik niet in slaap viel.

Op een dag maakte ik kennis met een opzichter, die ik nog niet ontmoet had.
Belangstellend vroeg ik naar zijn werk. Hij vertelde me dat hij toezicht hield bij de bouw van een kantoor in Vught. Op mijn vraag waarvoor dit kantoor ging dienen, zei hij tot mijn niet geringe verbazing: "Daar gaan wij naar toe, we verlaten halverwege het jaar Nijmegen".
Niemand had mij daarover ook maar íets verteld. Daarom vroeg ik nogmaals overplaatsing naar een ander onderdeel aan, maar vergeefs.
Op 16 juni 1960 verliet de dienst de villa en verhuisde naar Vught.

Uiteindelijk ben ik toch bij deze dienst blijven hangen omdat ik langzamerhand meer plezier in m'n werk kreeg. De werkomgeving bleef ik tot aan m'n pensionering met een kritisch oog bekijken.
Reactie 7:

Rob Essers, 09-01-2017: Onderaan reactie 4 staat een vraag over het rijtje huizen op de Gelderselaan. De afbeelding met het NIEUW R.K. ZIEKENHUIS stamt volgens mij niet uit 1916. Toen stond er een rijtje van vier huizen: nummer 50 (bouwjaar 1910), 52 (bouwjaar 1911), 54 (bouwjaar 1911) en 56 (bouwjaar 1912).

Voor de bouw van nummer 46 en 48 werd pas in maart 1923 vergunning verleend. De bouwvergunning voor nummer 40 volgde in september van dat jaar, maar dit pand staat niet op de afbeelding. Dit zou kunnen betekenen dat de afbeelding uit de tweede helft van 1923 stamt toen er zes huizen stonden.

Redactie: op een uitvergroting lijken in de Gelderselaan 7 huizen zichtbaar, en dan zou de kaart dus nog iets recenter zijn. Maar een tekening is natuurlijk minder betrouwbaar dan een foto, de afgebeelde reeks punt­daken is in ieder geval niet correct.
Reactie 8:

Dick Jacobs, 09-01-2017: In z'n algemeenheid denk ik dat de tekenaar destijds alleen maar heeft willen aangeven dat er huizen stonden, zonder details als hoeveelheid en aanzicht te vermelden. De grootte van de tekening leent zich ook nauwelijks voor detaillering. De gehele tekening bekijkend lijkt het erop dat ALLE huizen nagenoeg hetzelfde zijn afgebeeld. Gelukkig zijn andere gebouwen (bv de kazernes) dermate groot, dat detaillering wél mogelijk is. Het maakt plaatsbepaling, voor degene die de tekening bestudeert, ook gemakkelijker.

Hoe zou het toch komen dat ik ineens zin heb om Monopoly te gaan spelen??
Reactie 9:

Rob Essers, 09-01-2017: Onder de afbeelding staat NIEUW R. K. ZIEKENHUIS (met een pijl). Mogelijk is deze uitgave van DE GELDERLANDER NIJMEGEN waarop het nieuwe ziekenhuis een centrale plaats inneemt, gedrukt en verspreid in verband met het leggen van de eerste steen op 25 oktober 1923. Dat de afbeelding uit 1916 stamt, lijkt mij uiterst onwaarschijnlijk.
Reactie 10:

Rob Essers, 09-01-2017: In De Gelderlander van 29 december 1916 stond een bericht waarin een in kleurendruk uitgevoerde plaat ter sprake komt:
Een nieuw R. K. Ziekenhuis voor Nijmegen.

Door het bestuur der Vereeniging R. K. Ziekenhuisfonds is een circulaire verspreid, die wij in de bijzondere oplettendheid onzer leezers meenen te moeten aanbevelen. Trouwens dat interessante stuk zelf, maar vooral de keurig in kleurendruk uitgevoerde plaat, waarvan het vergezeld gaat, is wel in staat de algemeene belangstelling op te wekken.
Die plaat toch geeft een duidelijke, aanschouwelijke voorstelling van het punt, waar het nieuwe ziekenhuis verrijzen moet, namelijk op een terrein grenzende aan het bekende buitengoed Heyendaal aan de St.-Annastraat.

Het is alleszins aannemelijk dat het om de afbeelding met de zeven Monopoly-huisjes langs de Geldersche laan gaat, hoewel daar in 1916 nog maar vier huizen stonden. De detaillering van het NIEUW R. K. ZIEKENHUIS komt ook niet overeen met het pand waarvoor in 1923 de eerste steen werd gelegd.
Reactie 11:

Mark van Loon, 09-01-2017: Ook andere details wijzen op een datering rond 1916:

Afgebeeld (tussen haakjes het bouwjaar):
-Villa Saxon Holme Javastraat (1913-14)
-Serena lampenfabriek Rembrandtstraat (1915)
-woningen Broerweg en Esdoornstraat (1915-16)
-garage Moll St. Annastraat (1916)
-Antonius van Paduakerk aan de Groesbeekseweg (1916-17) met nooit gebouwde toren!

Ontbrekend:
-Willemskwartier muv begin Willemsweg (1917-25)
-Museum Kam (1919-22)
-Agnes en Reiniera Fröbelschool Groenestraat (1920)
-MMS Julianaplein (1921-22)
-St. Stephanuskerk Berg en Dalseweg (1922-23)
-Klooster/kweekschool Groesbeekseweg/Heyendaalseweg (1923-24)
-woningen Berk-, Populier- en Plataanstraat (1923-24)
Reactie 12:

J.G.M. Bahlmann, 25-01-2018: De familie Bahlmann (Bahlmann&Co) had manufacturenwinkels in o.a. Nijmegen, Arnhem, Amsterdam, Gorinchem, Leiden, Gouda, Dordrecht. Bernhard Bahlmann was lid van de Tweede Kamer en stierf daar aan een hartaanval. De firma had fabrieken in Batavia, het transport werd verzorgd met een schip dat eigendom was van de firma. Er wonen enkele takken Bahlmann in Nederland. Mijn familie komt uit Essen in Oldenburg (Bernard Gerhard *1868 Essen i.O., manufacturier, overleden in Alphen a.d. Rijn in 1956). Er is een tak Bahlmann woonachtig in Groningen/Friesland). Tineke Bahlmann (ex directie ING Bank) is een dochter van Jan Bahlmann uit Rotterdam. Dit is naar mijn weten de enige protestante tak.
Ik ben in het bezit van een geschreven stamboom, een foto-album en brieven van Juriste Bahlmann uit Amsterdam die in opspraak is geraakt.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: