5 Willem en Herman Maelwael, de eerste generatie

 

De schilderkunst in de Lage Landen ontwikkelde zich, zoals het woord al verraadt, uit het versieren van schilden, wapens en wimpels met heraldieke kleuren en emblemen. Willem en Herman Maelwael, burgers van de stad Nijmegen, waren zulke schilders in de oorspronkelijke zin van het woord. Ze versierden alles wat er met verf en bladgoud te versieren viel, schild en harnas, gildenvaandels, maar ook het haantje op de toren. Ze werkten voor ridders, burgers en prelaten, maar waren onafhankelijke ondernemers
Voor sommige opdrachten hoefden ze niet ver te lopen. Het stadhuis was letterlijk naast de deur. De stad Nijmegen leverde af en toe werk op, maar hun voornaamste opdrachtgever was Willem van Gulick, Hertog van Gelre, niet veel verder, aan het eind van de Burchtstraat, op het Valkhof. Hertog Willem was daar met enige regelmaat, als hij tenminste niet op reis was, naar Pruisen bijvoorbeeld, op kruistocht tegen de goddeloze Balten in een wapenrusting beschilderd door Herman Maelwael. In feite gingen vrijwel alle opdrachten van het hertogelijk hof naar Herman of Willem. Het is waarschijnlijk dat de Maelwaels op vertrouwde voet stonden met Hertog Willem en zijn vrouw Katherina en dat ze werden gezien als hovelingen. Dat zou ten dele het gemak verklaren waarmee de volgende generaties Maelwaels/Van Limburgs zich bewogen in Europa's allerhoogste kringen.
Herman Maelwael, is nu de veronderstelling, was rond 1370 door zijn grote kennis van de heraldiek opgeklommen tot wapenkoning van Gulick, een zeer belangrijke protocollaire functie. Er zijn ook aanwijzingen dat deze Herman de maker is van een bijzonder miniatuur in de 'Codex Gelre', een prachtig wapenboek dat wordt bewaard in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel.
Willem en Herman hadden beiden een huis aan de Burchtstraat, de brede straat die al sinds onheuglijke tijden met een sierlijke slinger van de Grote Markt naar het Valkhof voert. En woning, mogelijk die van Herman, stond naast het stadhuis, aan de andere kant van de Nieuwstraat, ruwweg waar nu de Bally schoenenwinkel is gevestigd. Willem woonde aan de overkant van de Burchtstraat op de hoek van de Stokkumstraat, de steeg schuin tegenover de huidige Marikenstraat. Dit straatje was toen nieuw en werd spontaan genoemd naar de toenmalige buurman van Willem, de goudsmid Adam van Stockum. Schilders en goudsmeden woonden en werkten in die tijd vaak zij aan zij. Hun metiers liepen in elkaar over. Alle generaties Maelwael/Van Limburg waren geschoold in het werken met (blad)goud.

Na 1396 verdwijnen Willem en Herman Maelwael plotseling spoorloos uit de Nijmeegse en Gelderse annalen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ze samen met Willem's zoon Jan naar Frankrijk zijn verhuisd. Met name Herman wordt de laatste tijd genoemd als medewerker aan de 'Turijn-Milaan Getijden', hetzelfde beroemde manuscript (bedoelde bladen nu in het Louvre) waaraan een paar jaar later zijn achterneven en ook Jan van Eyck nog enige tijd zouden werken. Waarschijnlijk is Herman en mogelijk ook Willem gestorven rond 1400. Nog lang niet alles over deze twee Nijmeegse broers is bestudeerd en beschreven, maar n ding is zeker: Willem en Herman Maelwael zijn de eerste schilders uit de Noord-Nederlandse traditie waarvan we meer weten dan hun naam of een later verzonnen aanduiding.

 

<<  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  19  >>