Boerderij van de maand april 2003

Boerderij van de maand mei 2003: 

Herenboerderij 'De Heuvel':



Aan de Stationsweg in Oosterhout, aan de rand van het Waalspronggebied, staat een statige boerderij. Het bevindt zich op enige afstand van de weg en bestaat uit een vrij diep woonhuis met een hoog zadeldak en links daarvan twee grote schuren. Een steen hoog in de voorgevel geeft de naam en het bouwjaar aan:


DE HEUVEL
ANNO 1884


Het gebouw dankt zijn naam aan het feit dat het bovenop een lage heuvel staat, die echter nauwelijks in het landschap opvalt. Dat komt voornamelijk doordat er aan alle kanten loodsen en bedrijven om de boerderij heen zijn gebouwd.



Aan de Heuvel zit een interessant verhaal, zo weet de in Oosterhout geboren en getogen mevrouw Van Ralen, bewoonster van de tot woonhuis omgebouwde boerderij. De Heuvel werd in 1884 als herenboerderij gebouwd in opdracht van ene Hofs, een zogenaamde herenboer. Dit is een rijke boer, die anderen voor zich laat werken en zelf als een heer leeft. De boerderij van Hofs was een veeteeltbedrijf met vele koeien, paarden, schapen en varkens, die in de weilanden graasden of in de stallen stonden. Op de uitgestrekte landerijen die bij de Heuvel hoorden, vond half Oosterhout dan ook zijn werk. Enkele arbeiderswoningen aan de nabijgelegen Griftdijk herinneren hier nog aan. 
'Maar dat was allemaal voor mijn tijd', zegt mevrouw Van Ralen. Wel kan ze vertellen dat verschillende van haar familieleden op de boerderij hebben gewerkt en daarom kent ze het zelf ook nog van vroeger.
Dertien jaar geleden kochten zij en haar man de boerderij. Hun vorige huis was te klein geworden voor het groeiende aannemingsbedrijf van meneer Van Ralen en deze boerderij, die toen al tot woonhuis met bedrijfsruimte was verbouwd, bood samen met de omliggende grond genoeg mogelijkheden voor uitbreiding. Aanvankelijk was het aannemingsbedrijf in het huis zelf gevestigd, maar nu staat het kantoor erachter, aan de Koopmansweg.
De representativiteit van het statige huis voor het bedrijf speelde geen rol bij de koop. 'Nee, want aanvankelijk zag het gebouw er niet zo best uit en de vorige eigenaar had nogal wat oorspronkelijke elementen weggehaald, zoals de zwart marmeren muren in de gang.' De Van Ralens hebben het huis uiteindelijk zelf opgeknapt. Buiten volstond een reiniging van de gevels, maar binnen moest flink worden verbouwd. Daarbij verdween wel eens wat ouds, zoals een vervallen achterkamer, waar vroeger het personeel van de herenboer zijn intrek had. Een aantal schilderingen, die Canadese bevrijders tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog op de muren hadden gemaakt, zijn achter nieuwe muren verdwenen. Enerzijds is het misschien zonde, anderzijds moet ook een oud huis met de tijd meegaan.
Het interieur is wel aangepast aan de 'sfeer' van het huis. Zo is de keuken in klassieke stijl vormgegeven. 'Een moderne inrichting past ook niet bij zo'n gebouw', vindt mevrouw Van Ralen. Het plafond van de benedenverdieping lijkt met zijn houten balken en consoles oud, maar niets is minder waar. 'De originele balken bevinden zich boven het plafond, maar door alle bedrading eromheen is daar niets moois meer aan', zegt ze.

Voor de boerderij staan twee imposante bomen, waar ze nog een leuke anekdote over heeft. Een aantal jaren geleden kreeg het echtpaar Van Ralen een schilderijtje uit de jaren '70, waarop hun huis stond afgebeeld. Enige tijd later kwam een vroegere bewoonster van de boerderij langs om haar oude woonplek nog eens te bekijken. Het viel haar vooral op dat er nog maar twee, in plaats van drie bomen stonden. In die derde boom had volgens haar een groot gat gezeten, dat bij beschietingen in de oorlog was ontstaan. De Van Ralens wisten niet van een derde boom, totdat ze deze op het schilderijtje zagen staan. Met het gat erin…



Sinds 1990 is er veel veranderd rondom de oude herenboerderij. Nadat de Van Ralens een deel van hun grond hadden verkocht, werden links en rechts van hun huis allerlei bedrijfjes en sombere loodsen gebouwd. Mevrouw Van Ralen zit hier niet zo mee, want de rust en de ruimte blijft. Minder blij is ze met de recente stadsuitbreidingen in de Over-Betuwe. De dorpse sfeer van Oosterhout, waar iedereen elkaar kent, ziet ze door de komst van stedelingen langzaam verdwijnen. Evenals de sociale controle. 'Vroeger kon iedereen hier nog zomaar door de zijdeur naar binnen lopen, maar nu gaat dat niet meer.' Ook vindt ze het jammer dat het open landschap van de streek plaatsmaakt voor nieuwbouw, '…hoe mooi die nieuwe huizen ook zijn. Ik zie liever een koe in de wei staan dan al die huizen.'


Met hartelijke dank aan mevrouw Van Ralen.

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: