Boerderij van de maand april 2003

Boerderij van de maand juni 2003: 

De Spijkerhof:



De Spijkerhof bevindt zich werkelijk in een uithoek van de gemeente Nijmegen. De oude T-boerderij staat aan het eind van de Nederheidseweg - een landweggetje nabij de vroegere Weesinrichting Neerbosch - en is bereikbaar via een honderd meter lange oprijlaan, die wordt omgeven door weilanden. Wie verder om zich heen kijkt, wordt echter onaangenaam verrast: deze oase van groen wordt omringd door een autosnelweg, een bedrijventerrein en de kolossale afvalverwerkingscentrale Nijmegen mt bijbehorende vuilstortplaats.

De Spijkerhof is een T-vormige boerderij, bestaande uit een breed, hoog voorhuis met schilddak, een lager achterhuis en haaks daarop een grote schuur met een hoog opgaand dak. T-boerderijen waren vroeger veel in deze streek te vinden, maar in en rond Nijmegen zijn er slechts enkele overgebleven. De Spijkerhof is nu een gemeentelijk monument. Een bijbehorend bouwwerkje, dat een tiental meters verderop staat, is zelfs een rijksmonument.


Nico van Beinum woont al zijn hele leven op de boerderij. 'Mijn vader kwam hier op zijn zesde naar toe, maar de boerderij is al eeuwen in de familie.' De precieze ouderdom van de boerderij weet hij niet, maar van het voorhuis staat vast dat deze in 1868 is gerenoveerd: een gevelsteen naast de voordeur herinnert hieraan. Het achterhuis is volgens Van Beinum ongeveer 300 jaar oud. 'Mensen van het Openluchtmuseum in Arnhem zijn kalkmonsters uit de muur komen nemen en hebben dat onderzocht', vertelt hij. Opmerkelijk is overigens dat de boerderij half op een terp is gebouwd, waardoor het achterhuis circa 80 centimeter lager ligt dan het voorhuis. 'Bij een overstroming in 1926 bleef het voorhuis droog, terwijl in het achterhuis het water stond! Het nabijgelegen weeshuis bleef toen helemaal droog, want dat ligt weer een meter hoger', weet Van Beinum.
De Spijkerhof verkeert grotendeels in oude staat en is er weinig verbouwd. De balken in het plafond ogen oud, er is een oude kelder en het dak heeft nog originele eikenhouten spanten. In het bovenlicht van de voordeur bevindt zich een karakteristiek levensboompje.

 



Veel van het omliggende land hoorde vroeger bij de Spijkerhof, dat oorspronkelijk een gemengd bedrijf was. 'Dat waren eigenlijk alle boerderijen. Je had weiland en bouwland, waar voedsel voor het vee en voor eigen gebruik werd verbouwd.' Nu is de Spijkerhof een melkveehouderij. Behalve de grond direct om de boerderij heeft Van Beinum veel weilanden in de gemeente Beuningen.
Een deel van het bij de boerderij behorende land werd in 1867 afgestaan voor de bouw van de 'Weesinrichting Neerbosch', het latere Kinderdorp. 'Johannes van 't Lindenhout was bevriend met de gebroeders Jansen, die hier toentertijd woonden', vertelt Van Beinum. 'Van 't Lindenhout kwam hier een keer op bezoek en vertelde dat hij in Neerbosch een weeshuis wilde oprichten. De gebroeders Jansen schonken hem daarop een deel van hun land.' Van Beinum kijkt even in zijn kast, want daar moeten ergens wat boeken over het weeshuis en over Neerbosch staan. Uiteindelijk vindt hij ze en laat ze zien. In n van de herdenkingsboeken van het weeshuis wordt zijn boerderij zelfs nog genoemd.

 



De boerderij heeft zijn naam ontleend aan het gebouwtje dat ongeveer 15 meter van het voorhuis staat, aan de andere kant van de terp. Het rijksmonumentje - een rechthoekig, twee verdiepingen tellende gebouwtje met een rieten schilddak - komt uit de 16de of 17de eeuw en staat al heel lang bekend als 'Het Spijker'. De herkomst van deze naam is onduidelijk.
Over de oorspronkelijke functie van 'Het Spijker' bestaan verschillende ideen, want het gebouwtje is in het verleden nooit beschreven. Vermoedelijk is het een tiendhuisje geweest. Tiend was tot het begin van de vorige eeuw een soort belasting, die bestond uit een tiende van de oogst of een tiende van het vee. 'Aan de Sint-Agnetenweg had je een klooster en alle grond in deze omgeving hoorde daarbij. Mogelijk kwam iemand vanuit dit gebouwtje het tiend van de pachters voor het klooster innen. Deze persoon zal hier dan hebben gewoond, want er zit een bedstee in het huisje', vertelt Van Beinum. 'Een andere mogelijkheid is dat het een jachthuisje was, maar daar zijn geen duidelijke aanwijzingen voor.'

De monumentenstatus van 'Het Spijker' en van zijn boerderij ziet Van Beinum als iets positiefs. Wel vindt hij dat er meer geld vanuit de overheid zou mogen komen voor het onderhoud. Ook heeft hij problemen gehad om het rieten dak van het bijgebouw te vervangen, want dat mag niet zomaar. 'Als ik over twee jaar het rieten dak van de boerderij wil vervangen, dan kan ik het beste n al een aanvraag indienen', zegt hij.

Weinig Nijmegenaren zullen zoveel ruimte om zich heen hebben als meneer Van Beinum en hij is dan ook blij dat het nog groen en rustig is rondom zijn hoeve. Maar of dat in de toekomst zo zal blijven, betwijfelt hij. 'De gemeente wil het hier groen houden, maar waarschijnlijk zal alles uiteindelijk worden volgebouwd.'

Na het interview loopt meneer Van Beinum mee naar buiten en ontcijfert hij de tekst, die vaag op de grote gevelsteen naast de voordeur staat:

RENOVATUM
ANNO 1868
DE WED. JANSEN
EN KINDEREN
PSALM 133

Met hartelijke dank aan Nico van Beinum.

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: