Boerderij van de maand april 2003

Boerderij van de maand augustus 2003: 

De Woenderskamp:

 

De Woenderskamp is een doodlopend straatje even buiten Lent en wordt omgeven door weilanden. Je kunt je er ver van de stad wanen, vooral wanneer je je rug naar de hoge schoorstenen van de elektrische centrale keert.
Aan het eind van de 400 meter lange straat staat het 19de-eeuwse boerderijtje 'de Woenderskamp'. Het is een zogenaamd hallehuis, wat inhoudt dat de bewoners en de dieren oorspronkelijk onder n en hetzelfde dak verbleven. Het voorste gedeelte was het woonhuis, daarachter lag de deel, waar de dieren verbleven.


De Woenderskamp wordt sinds 1997 bewoond door meneer en mevrouw Van Elteren. Beiden weten heel wat te vertellen over de geschiedenis van het boerderijtje, dat waarschijnlijk rond 1850-1860 als een houten huisje werd gebouwd. 'Het precieze bouwjaar is niet bekend. Op een kadastrale kaart uit 1834 staat de boerderij nog niet ingetekend en pas in een bron uit 1873 wordt het voor het eerst genoemd: toen werd het huis verkocht', vertelt meneer Van Elteren. 'In 1888 werden de houten muren van het huis vervangen door steen, en ik schat in dat het houten huis daarvr ongeveer dertig jaar heeft standgehouden.'
Oorspronkelijk droeg het boerderijtje de naam van een nabijgelegen weiland, dat al langer bekend stond als 'Hoendelerskamp'. Deze naam is afgeleid van hoenders, ofwel kippen. In de loop der tijd werd de naam verbasterd tot Woenderskamp. 'Ons huis staat in de omgeving echter beter bekend als de boerderij van Van Haaren', vertelt mevrouw Van Elteren. 'De Van Haarens waren pachtboeren en woonden hier vanaf de jaren '70 van de 19de eeuw. Ze verbouwden hoofdzakelijk groenten en bloemen, zoals in en rond Lent veel gebeurde. Naast de boerderij stonden lage kassen en lag een boomgaard met peren en appels - van Elstar, een soort die oorspronkelijk uit Lent komt. Het grootste deel van de opbrengst werd op de veiling in Nijmegen verkocht.'
Daarnaast hadden de Van Haarens nog wat vee voor eigen gebruik. 'n paard, n koe en n varken, meer ruimte en geld hadden ze niet.' Dat het vee voor de boeren zeer waardevol was, blijkt volgens mevrouw Van Elteren onder andere uit het feit dat de dieren in de deel meer leefruimte hadden dan de mensen in het kleine voorhuis. Daarnaast was het dak van de deel met dure dakpannen bedekt, terwijl het woongedeelte van de boerderij het met een rieten dakbedekking moest doen: het vee moest koste wat kost goed onderdak hebben. Het dak is nog altijd deels met pannen en deels met riet bedekt.

De Van Haarens pachtten de Woenderskamp van Wouter Isaac Reijnders junior, die de boerderij in 1879 had gekocht. Reijnders was een welgestelde man en bezat veel grond in het westelijk deel van Lent. Hij was onder andere eigenaar van een molen aan de Oosterhoutsedijk. Voor de voordeur van de Woenderskamp ligt een halve molensteen, die uit deze molen afkomstig is. Op de steen staat de inscriptie:


W.I.R.J'
1888


Onder de initialen van grootgrondbezitter Reijnders staat waarschijnlijk het jaar vermeld, waarin de molen werd afgebroken. Nabij de verdwenen molen liet Reijnders rond 1890 de nog bestaande villa Bato bouwen.
In 1921 verkochten de erven van W.I. Reijnders de Woenderskamp aan de familie Van Haaren, die daar toen nog altijd woonde. De familie verbeterde haar woontoestand enigszins door in 1928 een stuk van de deel bij het kleine woonhuis te trekken. Een latere verbouwing vond plaats in 1949, toen het huis aan de twee broers G.J. en J.H. van Haaren werd toebedeeld. Het woonhuis werd in tween opgesplitst, maar de broers hielden samen een boerenbedrijf. 'Ze verbouwden planten en dan met name cyclamen', weet mevrouw Van Elteren.

De Tweede Wereldoorlog ging niet ongemerkt aan Lent en de Woenderskamp voorbij. 'Hier vlakbij, aan de Oosterhoutsedijk, hebben de geallieerden op 20 september 1944 de oversteek vanuit Nijmegen naar de Betuwe gemaakt,' vertelt mevrouw Van Elteren. 'In het daaropvolgende halfjaar werd er veel gevochten rondom Lent. Alle vrouwen en kinderen werden uit het dorp gevacueerd. De mannen moesten blijven en zo ook de boeren die toen de Woenderskamp bewoonden.'
De boerderij kwam uiteindelijk ongeschonden uit de oorlog, al ging een bijbehorende schuur in vlammen op. Nu staat er achter de boerderij een bakstenen schuur met een hoog zadeldak, gebouwd in 1956. 'In het kader van de Marshallhulp kregen boeren, die in de oorlog hun schuur hadden verloren, subsidie voor de bouw van een nieuwe. Deze nieuwe schuren zagen er allemaal hetzelfde uit. Her en der in Lent zijn nog meer van dergelijke exemplaren te vinden', zegt meneer Van Elteren.
In de jaren '60 werd het straatje, dat vanaf de Zaligestraat in een rechte lijn naar de boerderij loopt, aangelegd. 'Daarvr moest de boer om bij zijn huis te komen door de weilanden lopen en over het prikkeldraad heen', weet Van Elteren. 'En omdat de boerderij zo achteraf ligt, heeft het huis nooit een waterleiding en een riolering gehad.'


Meneer en mevrouw Van Elteren kochten de Woenderskamp in 1997. 'Voordat wij het kochten lag er rondom de boerderij een hectare land met een boomgaard met oude fruitrassen', zegt mevrouw Van Elteren. 'Nu is de Woenderskamp geen boerenbedrijf meer en hoort alleen de tuin nog bij het huis.' In die tuin zijn nog wel resten van het agrarisch verleden bewaard gebleven. Mevrouw Van Elteren wijst naar enkele zogenaamde koude kassen. Dat zijn met lage muurtjes afgebakende stukken grond, waar in het voorjaar glazen platen ('Lentse ramen') op werden gelegd, zodat er al vroeg in het jaar planten en groenten konden worden verbouwd. Een typisch Lents verschijnsel, weten de Van Elterens. Vroeger stond de hele tuin vol met deze kassen, maar de meeste hebben plaatsgemaakt voor het grote gazon.

Toen de huidige bewoners de Woenderskamp betrokken, moest er een hoop worden gedaan. Meneer Van Elteren vertelt: 'Het huis was sterk vervallen en bleek bovendien geen fundering te hebben. Meter voor meter hebben we de grond onder de muren weg gegraven en is de fundering aangelegd. Verder was de zoldervloer bedekt met een laag hooi, die daar al zeker dertig jaar lag. Omdat het dak lekte, was het hooi helemaal verrot.' Een waterleiding heeft de boerderij nog steeds niet. 'Ons water wordt met een elektrische pomp opgepompt via een buis die onder het terras negen meter diep de grond in gaat.'
Tijdens een rondleiding door het huis laat Van Elteren zien wat er binnen allemaal is veranderd. En wat nog moet veranderen, want na zes jaar verbouwen is het huis nog niet helemaal klaar. Het woongedeelte is (opnieuw) iets vergroot. De kamertjes op de eerste verdieping, die vroeger moeilijk bereikbaar waren en nauwelijks werden gebruikt, zijn nu goed te bereiken via een zelfgemaakte trap. In een van de kamertjes bevindt zich het architectenbureau van meneer Van Elteren. Hij werkt vooral als restauratiearchitect en aangezien hij zelf de hele verbouwing van de Woenderskamp uitvoert, heeft hij zijn werk in meer dan n opzicht mee naar huis genomen. De vergroting van het woonhuis is ten koste gegaan van een klein stukje van de deel. In de deel, die nu in gebruik is als werkplaats, is de oude draagconstructie van de kap nog goed te zien. Wel zijn enkele originele balken vervangen door nieuwe.

De Woenderskamp is dankzij meneer Van Elteren op de gemeentelijke monumentenlijst terechtgekomen. 'Toen we het huis hadden gekocht, bleek dat het niet stond aangegeven op de Waalsprongplannen. Daarop ben ik naar de monumentencommissie gegaan en heb ik verteld dat hier een mooie oude boerderij staat. De commissie was heel enthousiast en binnen twee maanden werd ons huis als gemeentelijk monument aangewezen. De plannenmakers van de Waalsprong moesten hun plannen daarop gedeeltelijk veranderen.'
Dat hun woonhuis een monument is, zien de Van Elterens als een belangrijk voordeel. 'We hebben de garantie dat het gebouw zal blijven staan en bovendien heeft de gemeente Nijmegen, zeker in vergelijking met omringende gemeenten, een aantrekkelijke subsidieregeling voor het uitvoeren van restauraties.'

De Woenderskamp staat midden in het Waalspronggebied, waar over twintig jaar ongeveer 12.000 woningen moeten zijn gerealiseerd. De Van Elterens wisten daar al van toen ze hun huis kochten. Ze zien de ontwikkeling van de Waalsprong als iets onvermijdelijks, maar bekijken de plannen van de gemeente Nijmegen toch met veel argwaan. Vooral omdat de plannen steeds worden gewijzigd. 'De planning was eerst zo dat er drie jaar geleden al huizen om onze boerderij zouden worden gebouwd, maar door vertragingen gaat dat waarschijnlijk nog drie jaar duren', merkt meneer Van Elteren op.
'De huidige plannen zijn dat er achter onze tuin een grote rotonde wordt aangelegd. Aan de ene kant moet de nieuwe stadsbrug hierop uitkomen en aan de andere kant wordt deze doorgetrokken als een singel la Oranjesingel. Aan die weg komen dan kantoorgebouwen van vier verdiepingen.' Iets wat de bewoners van de Woenderskamp duidelijk niet zien zitten.
Hoewel de Van Elterens niet zullen ontkomen aan de bouw van woningen of kantoren rondom hun huis, zijn ze niet bang om hun privacy te verliezen. 'Speciaal daarvoor hebben we heggetjes rondom de tuin aangelegd. Als we die een tijd niet snoeien, zijn ze zo een paar meter hoger!'


Met dank aan meneer en mevrouw Van Elteren.

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: