Calendarium Noviomagus 50 v Chr. - 1500
Onderstreepte woorden leiden naar info elders op Noviomagus.nl; u keert terug met de [Backspace]-toets.
50 v. Chr.	Bataven vestigen zich in de Rijndelta.
17 v. Chr.	Romeinse soldaten stichten een groot legerkamp (castra) voor ca. 15.000 soldaten op de Hunnerberg.
10 v. Chr.	Het legerkamp op de Hunnerberg wordt verlaten en op het Kops Plateau verrijst een klein fort met commandantswoning.
ca. 17 (na Chr.)	Oprichting van Romeinse godenpijler op het Kelfkensbos.
69-70	Mislukte opstand der Bataven tegen het Romeinse gezag; Oppidum Batavorum in brand gestoken.
ca. 70	Het Tiende Legioen bouwt op de Hunnerberg een klein ommuurd legerkamp met buiten de muren een amfitheater en een markthal (forum).
ca. 70	Vestiging van een burgernederzetting Noviomagus ter plaatse van het huidige Waterkwartier.
ca. 90	Het houten legerkamp op de Hunnerberg wordt opgetrokken in steen.
ca. 104	Het Tiende Legioen verlaat het legerkamp op de Hunnerberg.
104	Marktrecht ontvangen van Keizer Marcus Ulpius Trianus. Nijmegen krijgt een nieuwe naam: Ulpia Noviomagus Batavorum (Het Ulpische Nieuwmarkt in het land van de Bataven). In de twee eeuwen dat deze stad bestaat, wordt hij geschat op ca. 5000 inwoners.
ca. 172	De Romeinen bouwen een stadsmuur om Noviomagus heen.
ca. 250	De nederzetting wordt verwoest en verlaten door de verwoestende invallen van de Franken.
ca. 300 - 400	Er zijn weer Romeinen in Nijmegen. De Romeinse Keizer blijft moeite houden om de grenzen van het rijk te verdedigen. Na 400 blijkt dit een verloren zaak, zodat de Romeinen Nijmegen verlaten. De invloed van de Romeinen blijft wel, doordat de middeleeuwse stad zich later geplooid heeft om de oude reeds bestaande Romeinse wegen.
ca. 320	Rondom het Valkhof en Kelfkensbos wordt een door grachten omgeven militaire versterking gebouwd, een laat-Romeins Castellum.
ca. 400	De Romeinen verlaten deze streken.
ca. 630	Stichting van de eerste christelijke parochiekerk, de St. Stephanuskerk, ter hoogte van de huidige Voerweg.
ca. 770	In het grote Keizerrijk van Karel de Grote (768 - 814) is Nijmegen zijn meest Noordelijk gelegen verblijfplaats. Karel de Grote laat op de Valkhofheuvel een groot paleis of palts bouwen. Een palts moet men zich voorstellen als een onderkelderd, uit één zaal bestaand gebouw, aangevuld met enkele woonverblijven.
772	Karel de Grote bezoekt Nijmegen voor het eerst.
777	30 maart: Karel de Grote bezoekt de palts om er het paasfeest te vieren.
808	Karel de Grote bezoekt Nijmegen met Pasen en blijft er in de lente.
9de eeuw	Na Karel de Grote verzwakt het Frankische Rijk en valt het uiteen in drie delen, waarbij de lage landen worden opgenomen in het Duitse Rijk.
880-881	Noormannen belanden in Nijmegen en brengen er de winter door. Bij hun vertrek steken ze de palts in brand, later wordt deze weer opgebouwd en als Keizerlijke Residentie gebruikt.
949	Duitse Rijksdag wordt in Nijmegen gehouden.
991	15 juni: Keizerin Theophanu, echtgenote van keizer Otto II van het Heilige Roomse Rijk, overlijdt in Nijmegen, na diverse malen op de herbouwde palts op het Valkhof te hebben verbleven.
1002	Roomskoning Hendrik verblijft enkele dagen in Nijmegen.
ca. 1030-1047	Op het Valkhof wordt de Sint Nicolaaskapel gebouwd, heden ten dage is deze nog te bewonderen. Het is het oudste gebouw van Nijmegen.
1047	De palts heeft veel te lijden gehad van een brand. Dit is het gevolg van een geschil tussen de Duitse Keizer en zijn leenmannen. Uiteindelijk zegeviert de Keizer en wordt de palts hersteld.
Vanaf 1152	In opdracht van Keizer Frederik Barbarossa wordt een reusachtig burcht op het Valkhof gebouwd, omdat de palts in verval is geraakt. Deze burcht heeft tot 1796 het stadsbeeld van Nijmegen beheerst.
1196	Stichting van de Commanderie van Sint-Jan door burggraaf Alardus en zijn vrouw Uda.
1230	31 augustus: Keizer Hendrik VII verheft Nijmegen tot 'Rijksstad van het Heilige Roomse Rijk'.
1247	Nijmegen komt onder Gelre. De Rooms-Koning gekozen graaf Willem II van Holland en Zeeland verpandt Nijmegen aan graaf Otto II van Gelre. Het pandschap is nooit ingelost. De Rijksburcht wordt omgracht en daarbij staan de St. Stephanuskerk en pastorie in de weg. Deze worden dan ook gesloopt.
1254	begin bouw van de romaanse Sint-Stevenskerk op de Hundisburg.
1265	Huizen en een klooster aan de Nonnenstraat branden af.
1272-1326	Bouw van de toren van de Sint-Stevenskerk.
1273	7 september: Inwijding van de St. Stevenskerk. Officieel de 1ste kermis in Nijmegen.
ca. 1300	De eerste stadsmuur komt tot stand. Dat wil zeggen stenen poorten, met elkaar verbonden door een aarden of stenen wal. Buiten de waalkade zijn er geen sporen van een stenen muur gevonden. Het omwalde gebied werd in 4 kwartieren verdeeld, door een nog steeds herkenbaar wegenkruis. Aan het uiteinde hiervan worden de belangrijkste stadspoorten gebouwd. Op het kruispunt van deze wegen ligt de Blauwe Steen, waar door de Schepenbank uitgesproken vonnissen worden uitgevoerd.
14de en 15de eeuw	De huizen zijn haast allemaal van hout, met aan de straatzijde een varkenshok waaruit de dieren vrij op straat konden lopen.
1326	St. Stevenskerk is voltooid, de toren is gereed. Later wordt de kerk meermalen verbouwd.
1334	Bouw van de Hezelpoort.
1350	Aanhangers van Reinoudt III nemen de stad in
1364	Nijmegen sluit zich aan bij het Hanzeverbond.
1371-1428	Door optrekken van de zijbeuken tot de hoogte van het middenschip wordt de Sint-Stevenskerk een hallenkerk.
1382	Oudste vemelding van een stadhuis aan de Burchtstraat. De eerste keer dat de naam Maelwael in de Nijmeegse archieven werd neergeschreven
1388-1390	Bouw van een bakstenen ringmuur om het Valkhof.
1397	De Nijmeegse schilder Jan Maelwael wordt de hofschilder van Filips de Stoute in Dijon en Parijs.
15de eeuw	Nijmegen bereikt haar hoogste bloei. Zij was erkend als hanzestad en haar kooplieden onderhouden handelsrelaties van Engeland tot de Oostzee.
ca. 1400	Jan Maelwael haalt de Nijmeegse gebroeders van Limburg, Paul, Herman en Jan naar het Bourgondische hof in Parijs.
1402	Nijmegen wordt Hanzestad
1415	Jan Maelwael komt te overlijden in Dijon.
1416	Kort na elkaar sterven Jan, Paul en Herman van Limburg, waarschijnlijk aan de builenpest.
1420-1456	Hoofdkoor van de Sint-Stevenskerk wordt gebouwd.
1420	Bouw van een poortje aan de Waalwal (voorloper van het Sint-Antoniuspoortje).
1425-1426	Kronenburgertoren wordt gebouwd.
1429	27 november: toren van de Sint-Stevenskerk brandt af.
ca. 1436	Begin van de aanleg van een nieuwe stadsomwalling, waarvan nu nog resten aanwezig zijn in het Hunner- en Kronenburgerpark. De ommuring volgt ongeveer de route van de huidige Nieuwe Markt, Parkweg, Doddendaal, Bloemerstraat, Tweede en Derde Walstraat en Hunnerpark.
1436	Bouw van de Molenpoort.
1438	Bouw van de toren van het witte kerkje in Neerbosch.
1456-1460	Sint Geertrudiskapel nabij Kelfkensbos wordt gebouwd.
1457	Nijmegen begint zijn eigen munt te slaan.
1461-1466	Bouw van de Hunnerpoort.
1468	2e stadsomwalling. Gemeente stelt een bouwverbod in voor het terrein direct buiten de stadswallen.
1473	Karel de Stoute belegert en verovert Nijmegen. Hunnerpoort gedeeltelijk afgebroken. 9 juli: Molenpoort wordt verwoest.
1482	Maximiliaan van Oostenrijk verovert Nijmegen.
1497	Het Bourgondische leger legt Hees in de as.
50vChr-1500  1500-1700  1701-1850  1851-1900  1901-1930  1931-1950  1951-1970  1971-1990  1991-2020