Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 81

22-02-1984

22 februari 1944

Deze datum is in de annalen van onze stad opgetekend als de zwartste dag in de Nijmeegse geschiedenis. In korte tijd werd op die dag onze stad in zeer zware rouw gedompeld. Het hart werd uit Nijmegen gerukt waarbij zo'n achthonderd doden en een nog groter aantal gewonden te betreuren vielen. Kerken, scholen, winkels en woonhuizen werden met duivels geweld met de grond gelijk gemaakt.

Dit was het resultaat van een kort maar hevig bombardement van de geallieerde luchtmacht. Op die dag vlogen zwermen Amerikaanse B 52 bommenwerpers over onze stad richting Duitsland om daar, door het bombarderen van bepaalde doelen, de vijand van de democratie en de vrijheid op de knien te dwingen. Het ronkend geluid van de zware vliegtuigmotoren klonk ons als een muzikaal voorspel van de bevrijding in de oren. Om veertien minuten over twaalf waren de luchtalarmsirenes met een macaber geluid begonnen te loeien. Dit was het teken dat men zich in de schuilkelders of anderszins in veiligheid moest stellen ter beschutting tegen eventuele bombardementen. 

Na ongeveer een uur - nog juister; om twaalf minuten over een - werd het sein veilig gegeven en kon men de draad van het dagelijks leven weer opnemen. Uit werkplaatsen, winkels, huizen en schuilkelders kwamen de mensen naar buiten, blij dat het weer zonder brokstukken verlopen was. Maar zestien minuten later - om, achtentwintig minuten over een werd er weer luchtalarm gegeven! Dat alarm was nog niet uitgeloeid of de eerste bommen ontploften met een daverend geluid en zaaiden dood en verderf in het rond. Het zogenaamde muzikale voorspel was plotseling veranderd in een onbeschrijflijk dramatisch naspel. Wat was er namelijk gebeurd? De laatste zes bommenwerpers hadden net over de Duitse grens rechtsomkeert gemaakt en koers gezet naar onze stad om daar onverwacht hun dodelijke last uit te strooien, met alle gevolgen van dien. Nijmegen werd getroffen door een immens groot stadsdrama dat als een grotesk en grillig mozaek verdeeld was in honderden persoonlijke, gezins- en familiedrama's. Mannen werden weduwnaar en vrouwen weduwe. Kinderen verloren hun ouders en ouders werden kinderloos. 

Zo vertelde een kennis van mij jaren geleden het drama van zijn zwager. Die zwager woonde met zijn vrouw en dochtertje - het was hun enige kind en net vijftien jaar geworden - in een van de Nijmeegse buitenwijken. Het meisje was werkzaam als leerling winkeljuffrouw in een van de zaken in de binnenstad. Toen de man en de vrouw het lawaai van het bombardement hoorden en dikke zwarte rookwolken vanuit de stad de lucht in zagen gaan, vreesden zij al meteen het ergste voor hun kind. Onmiddellijk begaf de man zich op weg naar de binnenstad om te zien wat er precies aan de hand was. 

Hoe hij die dag en de daarop volgende dagen ook zocht, vroeg en informeerde, hij kwam niets over zijn dochtertje te weten, Zijn vrouw leed daar ontzettend onder en kreeg regelmatig zenuwinzinkingen. Het greep haar zo aan dat de dokter voor haar geestelijke vermogens ging vrezen. De onzekerheid - zo vertelde hij de man - was vaak erger dan de harde werkelijkheid. 

Toen de man, na een dag of zes, weer eens van een speur- en zoektocht thuis kwam, kon hij zijn vrouw en de haar verzorgen de buurvrouw, vertellen dat hun dochtertje onder het puin vandaan gehaald was. Zijn vrouw hoorde hem zwijgend aan en bleef toen met niets-ziende ogen voor zich uit staren. De maanden die nu volgden waren een grote lijdensweg voor de man. Langzaam maar zeker kwijnde zijn vrouw voor zijn ogen weg. Zij bezat totaal geen lust meer om iets te doen, at haast niet meer, sliep slecht en werd ten laatste bedlegerig. Eind 1944 stierf zij, helemaal uitgeteerd, in zijn armen. Het was een zware slag voor hem, want nu stond hij heel alleen. Maar dat is nog niet het einde. 

Ruim een half jaar later viel het de buren en kennissen op dat hij raar ging praten en zich eigenaardig gedroeg. De ene keer vertelde hij dat zijn vrouw en dochtertje binnenkort van een lange reis thuis zouden komen, om de andere keer te vertellen dat het nog wel even zou duren, want zij waren ondergedoken voor de Duitsers en wisten nog niet dat Nijmegen bevrijd was. Het werd nog erger toen hij hier en daar aan het graven ging. Zijn vrouw en dochtertje waren dan ondergronds en riepen hem om hulp! Ten laatste werd het zo erg dat hij in een inrichting opgenomen moest worden. De eigenlijke oorzaak van zijn zwakzinnigheid was - zo vertelde zijn zwager toen aan mij - dat hij nooit iets van zijn dochtertje terug gezien had maar in zijn wanhoop een smoes verzonnen had om zijn vrouw niet een prooi van de waanzin te laten worden. Maar het was dezelfde waanzin die hm in zijn ijzeren greep genomen had...
Dit is een van die ontelbare menselijke drama's die het bombardement veroorzaakt heeft. Dat het bombarderen op een vergissing zou berusten - zoals er later verklaard is - berust volgens mij en vele anderen op n grote onwaarheid. Want hoe is het mogelijk dat ervaren vliegers in een stikdonkere nacht zonder zicht het precieze doel kunnen vinden en dan op klaarlichte dag met de zon aan de hemel een vergissing kunnen maken. En dan nog wel een vergissing in drievoud, want gelijktijdig met Nijmegen zijn ook Arnhem en Enschede gebombardeerd!?

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron () 1984 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactie 1:

Peter Verweij: B52 bommenwerpers?????????????????????????????????

Reactie 2:

Gerrit Danen: Ik wil hierbij reageren op de wat irritante reactie van ene Peter Verweij. In plaats van om 33 domme vraagtekens achter een kleine drukfout te zetten kun je beter het goede antwoord geven. Of weet hij dat zelf niet? Natuurlijk wordt hier ipv de B52 ( waarvan de eerste pas in 1955 vloog) de B25 Mitchell bedoeld. Deze bommenwerper had een 5 koppige bemanning, had een top van 570 km en kon op max ca 7500 meter hoogte vliegen.

Reactie 3:

Arjen W Kuiken: Ook meneer Gerrit Danen heeft het fout!! Nijmegen is op 22 februari 1944 gebombardeerd door Consolidated B-24 Liberator's van de 446 BG (bomb group) van de USAAF.

Reactie 4:

Johan Eggenhuizen: Wim Janssen is 100% correct, vooral de tijden van de sirenes zijn "spot on" !! Het waren 4 motorige Amerikaanse, laagvliegende bommenwerpers, in formatie en komende van, over Persingen, richting Duitsland. Mijn Australische buurman, Wally Forster, was een navigator bij een bombing squad in de RAF. Volgens zijn waarneming, vlogen de Amerikanen overdag en alleen bij goed weer, omdat ze in feite, met gebruik van "landmarks", moesten zien waarheen ze vlogen. Ze doden vriend en vijand zelfs tot op heden toe (Afganistan en Irak). Er zijn volgens hem 3 mogelijkheden, waarom, vooral tegen het eind van de oorlog, bommen gelost werden buiten het oorspronkelende doel.
Iedereen weet dat de doelen in Duitsland niet alleen strategisch waren, maar ook inhield de totale vernietiging van Duitse steden. Er werd geen aanmerking gehouden met de millioenen Duitse families, vrouwen en kinderen en oudjes, die niets met de nazi's te doen wilden hebben.
*Als het bombardement van Nijmegen een vergissing was geweest, gezien als een Duitse stad, dan zouden de bruggen in het water gelegen hebben.
*Als het een werkelijk doel was, waarom winkels, kerken en woonwijken, maar niet de bruggen. De bruggen bij Nijmegen waren van strategisch belang voor de geallieerden, ze moesten dus geweten hebben dat de stad Nijmegen was.
*Een groot aantal van de Amerikaanse bemanningen benaderden het eind van hun actieve dienst en liepen liever niet het risico om na al die tijd het leven te verliezen door bommen te lossen boven zwaar bewakende doelen, wat heel goed te begrijpen is. Velen lieten hun bommen dan vallen boven weilanden, bossen en water zoals de Noordzee, maar sommigen zonder twijfel hadden andere plannen of waren "just cowboys" zoals zovele Amerikanen bekend staan.
Het is van minder belang of het vliegtuig een B-52, een B-25 of een luchtballon was !!!!

Johan Eggenhuizen, ( 16 Conifer Crescent, Cypress Gardens, 4218, Queensland, Australia )

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: