Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 32

08-04-1981

Vermaak en ontspanning (2)
De echte beroepsgezelschappen brachten over het algemeen toneelstukken die niet zo erg in trek waren bij de gewone mensen. Stukken zoals „Tartuffe", „De Vrek", „De Ingebeelde Zieke" enz. Daar gaf de doorsnee arbeider niet zo veel om. Die zag liever kluchten en drama's die hem erg aanspraken.

In deze behoefte werd voorzien door onder andere „Het Volkstoneel" van Willem Goosens en de tweederangs gezelschappen. Hierbij moet ik weer opmerken dat geldgebrek een rem was om een van deze voorstellingen te bezoeken. De entreeprijzen van een volkstoneelvoorstelling in het Concertgebouw „De Vereeniging" voor de oorlog waren als volgt: ƒ 0,75, ƒ 1,00, ƒ 1,50 en ƒ 2,00. Men moet deze entreeprijzen natuurlijk wel in het licht zien van de lonen en de steunbedragen van die tijd. Om u daar wat inzicht in te geven wil ik wel wat prijzen van voor de oorlog aanhalen: 'n pakje sigaretten van twintig stuks 15 cent, pakje shag met vloei 12 cent, 'n dikke reep Mekka 10 cent, zoute haring 6 cent, zure haring 7 cent, rolmops 8 cent. 'n Pond karbonade 40 cent, pond leverworst 17 cent, soepkippen 60 cent, jonge haantjes 35 cent, laagste bioscooprang in de „City" van Piet de Mars 25 cent en 'n man met bakfiets verhuurde zich voor 60 cent per uur. U kunt nu zelf wel na gaan wat men toen voor één gulden kon kopen. Dat is natuurlijk niet te vergelijken met de prijzen van tegenwoordig. Wilt u nu met de kinderen naar een kinderfilm? Wilt u dan wel even negen gulden per kind op tafel leggen! Dat is natuurlijk wel andere koek, of niet soms?
Maar kom, ik ga weer verder bij waar ik gebleven ben. De tweederangsgezelschappen vroegen lagere entreegelden, dat kwam omdat zij niet zulke hoge onkosten hadden als het grote toneel en zij daarbij in kleinere en véél goedkopere zalen speelden. Daarnaast hadden zij vaak een uitkoop, dat wil zeggen dat zij uitgenodigd werden om voor een bepaald bedrag te komen spelen. Deze mensen voelden heel goed de smaak van het publiek aan en speelden over het algemeen draken, dat waren drama's waar - net als in een klucht - de onwaarschijnlijkste gebeurtenissen in voor vielen die er maar te bedenken waren. De drama's en de kluchten van toen hadden één punt van overeenstemming en wel dit: in beide stukken moesten tranen vallen, bij een klucht van het lachen en bij een drama van de ellende die zich op het toneel afspeelde.
De meest gangbare en succesvolle stukken die deze groepen speelden waren wel: „De Twee Wezen", „De voddenraper van Parijs", „Genoveva van Brabant" en meer van dat soort spelen. Wat zo'n spel inhield en hoe het gespeeld werd wil ik u in het kort beschrijven.

 In 1946 was ik ook aangesloten bij zo'n gezelschap en wel van de groep „Steenbergen" onder „directie" van Willy Steenbergen, 'n broer van de bekende Paul Steenbergen. Wij hadden ook „Genoveva van Brabant" op ons programma staan. Hertog Jan van Brabant moet voor onbepaalde tijd van huis af om een rondreis door zijn hertogdom te maken en laat zijn vrouw Genoveva met hun dochtertje achter onder de hoede van zijn slotvoogd Golo. Hertog Jan weet niet dat Golo de grootste schurk van zijn Hertogdom is. De Hertog is maar net te paard vertrokken of Golo doet de Hertogin oneerbare voorstellen onder bedreiging dat wanneer zij niet aan zijn grillen toegeeft hij dan haar en haar dochtertje zal vermoorden. Natuurlijk weigert Genoveva om aan zijn smerige streken toe te geven en neemt de hofdichter Jehan in vertrouwen. Dat hoort Golo waarop hij Jehan koelbloedig vermoordt en geeft de opperhoutvester opdracht Genoveva en haar dochtertje in het bos om te brengen. Als bewijs moet de houtvester de ogen van Genoveva meebrengen. U merkt wel hoe gruwelijk het er in zo'n stuk toe ging.
In het bos aangekomen bezwijkt de houtvester onder de smeekbede van Genoveva en laat haar in leven en dood in haar plaats een jong hert waarvan hij de ogen als bewijs voor Golo meeneemt dat hij zijn opdracht vervuld heeft. Als na enige tijd de Hertog thuiskomt verteld Golo dat de dichter Jehan de Hertogin vermoord heeft, waarop Golo de dichter heeft laten doden. De Hertog weet met zijn smart geen raad - wat natuurlijk te begrijpen is - en om zich 'n beetje te ontspannen organiseert hij een jachtpartij. Wanneer hij met zijn pijl en boog in aanslag door het bos dwaalt vindt er een dramatische ontmoeting plaats tussen hem en zijn doodgewaande vrouw en kind. De twee hebben veel ontberingen geleden, wat van hun gezicht (door de smink natuurlijk) af te lezen is. De hertog hoort nu de ware toedracht en Golo ontloopt zijn gerechte straf niet. Hij wordt (tot groot genoegen van het publiek) onthoofd en de houtvester wordt slotvoogd.
Dat is in het kort de inhoud van het „drama", in een volgend. stukje zal ik nader ingaan op de manier waarop zo'n stuk gespeeld werd.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1981 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: