Zuuk t mar uut - Wim Janssen

Uit het Nimweegs verleden 25

05-11-80

De meeste kaaisjouwers, voerlieden en pakhuisknechten, wisten een stevig glas wel op hun tijd te waarderen. De werkzaamheden van deze mensen, het lossen, transporteren en opslaan in de pakhuizen grepen als tandraderen in elkaar. Omdat men vaak van elkaar afhankelijk was hadden zij eigen geboden en gebruiken die vaak zeer streng nageleefd werden.

Het gebruik van alcohol door de sjouwers was niet zo verwonderlijk als men nagaat dat zij het werk meestal in het café aangeboden kregen.
Wanneer een scheepskapitein, met de hulp van op werk wachtende sjouwers zijn boot afgemeerd had begaf hij zich naar een of ander café om contact met zijn opdrachtgever of de firma voor wie de vracht bestemd was op te nemen. Daarna kwamen de sjouwers in actie; de prijs voor het lossen van de boot werd bepaald, de ploeg samengesteld en het begin en einde van het werk afgesproken. Het een en ander werd met een flinke borrel of een groot glas bier beklonken. Met een groot glas bier bedoel ik dat zij, zoals bij Peeters of Theurlings, op de hoek van de Steenstraat en de Grotestraat, glazen gebruikten waar een halve liter in ging. met een borrel werd door veel sjouwers een „pot" bedoeld. Zo'n „pot" werd in een klein limonadeglaasje getapt waar 'n maatje (1/10 ltr.) ofte wel 2,5 gewone borrels ingingen.
Het bier en de borrels werden met twee of drie slokken naar binnen gewerkt, over het betalen van het gelag maakten men zich geen zorgen, de kastelein schreef het verteerde wel zolang op de lei tot dat de boot gelost was en de schuld vereffend kon worden. Het gebeurde ook wel dat de sjouwers een extra beloning in het vooruitzicht werd gesteld als zij - in verband met het aantal ligdagen die ter beschikking werden gesteld voor het lossen - eerder klaar waren met hun werkzaamheden. Het beëindigen van het lossen (vooral met een verdiende beloning) en het verdelen van het loon, uiteraard in een café, werd natuurlijk weer met de nodige alcohol besproeid. Om de beurt trakteerden zij elkaar en werd er door de andere op de gulle gever geproost. Dat trakteren berustte op een van hun ongeschreven regels die nauwlettend nageleefd werden. Hoe men er op stond dat deze regel nageleefd werd zal ik u, in onderstaande waargebeurde geschiedenis, uit de doeken doen. 

Het gebeurde wel eens dat de vaste sjouwers het vele werk niet aan konden omdat er meerdere schepen gelijktijdig gelost of geladen moesten worden. Dan werden er familieleden, vrienden en/of kennissen aangetrokken om het werk toch op tijd klaar te hebben. Zo is het ook een keer in 1934, het werk is overstelpend en een van de sjouwers stelt voor om 'n schoonzoon van hem in 'n ploeg op te nemen. Eerst worden er bedenkelijke gezichten getrokken want de jongeman heeft nog nooit 'n schuit gelost. Maar ja, nood breekt wetten en de jongeman wordt ingeschakeld.
Wanneer na drie dagen de boot gelost is gaat hij met de losploeg mee naar 'n café waar men op de ploegbaas wacht die het geld zal gaan innen.
Zo gauw de ploegbaas gearriveerd is wordt het loon uitgekeerd en de jongeman zet grote ogen op van verbazing, want wat is namelijk het geval; hij heeft als gehuwde steuntrekker met een kind nog geen zes gulden steun en nu ontvangt hij voor drie dagen werk ruim achttien gulden!
Hij steekt het geld in zijn zak en gaat (als het ware huppelend) vol blijdschap naar huis om het verdiende loon aan zijn vrouw af te dragen.
De volgende morgen komt de schoonvader aan de Waal, zijn boot is ook de vorige dag leeg gekomen, en informeert belangstellend hoe of het met zijn schoonzoon gegaan is. Hij krijgt de domper op zijn neus want de sjouwers zijn niet over de schoonzoon te spreken. Zij geven wel toe dat hij sterk genoeg was en de hele schuit mee leeggedragen heeft, maar toen hij zijn loon in ontvangst genomen had is hij zonder op een rondje te trakteren naar huis gegaan.
Deze manier van doen werd niet door de sjouwers gewaardeerd en men gaf de schoonvader te verstaan dat het de eerste maar ook de laatste keer was dat hij mee gesjouwd heeft. Dat is uitgekomen ook, want hij is nooit meer aan de bak gekomen. Zo werd iemand afgestraft die tegen de geldende regels inging. De schoonvader kon zichzelf wel voor de kop slaan omdat hij zijn schoonzoon niet ingelicht had betreffende diverse regels.

Klik hier en reageer daarmee per email als u uw reactie hieronder wilt laten plaatsen

Bron (©) 1980 Wim Janssen - Nieuwsblad De Brug Nijmegen

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: