Nieuwe pagina 1

© copyright Cees de Vos, Digitale bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Het Maas-Waalkanaal

Het Maas-Waalkanaal is, zoals de naam al zegt, een kanaal dat de Maas verbindt met de Waal. Het kanaal is ± 13.5 km lang en loopt van Weurt (ten westen van Nijmegen) naar het zuiden en eindigt bij Heumen. 

De aansluiting van de Maas en het Maas-Waalkanaal vormt het ‘drie-provincieën-punt‘ tussen Gelderland, Limburg en Noord-Brabant. De werken voor het kanaal vingen aan in 1920 en het werd geopend op 27 oktober 1927 door de toenmalige vorstin H.M. Koningin Wilhelmina.

In ons waterlandje aan de Noordzee, met in het binnenland een veelheid aan rivieren, plassen en meren is het belangrijk dat een kind al op jonge leeftijd het zwemmen in diep water machtig wordt om verdrinking te voorkomen. Op de St. Jansschool, de lagere school voor jongens aan de Groenestraat kregen de kinderen uit hoogste klassen in de jaren ’40 en ’50 zwemles in het chloorhoudend water van het Sportfondsenbad aan de Beethovenstraat. Het was zeker drie kwartier lopen vanaf de school naar het sportfondsenbad, dat zingend in marstempo werd gedaan. Een zwemdiploma heb ik er niet aan overgehouden.

De opgroeiende jeugd aan de Hatertscheveldweg (ook uit andere buurten…) zocht tijdens hete zomerse dagen verkoeling aan het Maas-Waalkanaal; het gedeelte tussen de Hatertsebrug en de Graafsebrug. “Ons Stekkie” bevond zich aan het eind van ‘t Pieperslaantje.

- Tja…, dat lieflijke Pieperslaantje - het was meer een kronkelig hobbelig zandpaadje dan een laantje - komt steeds weer in mijn gedachte, blijkbaar heeft deze omgeving als kind veel indruk op mij gemaakt.
- Links en rechts het wuivende graan met daarin verweven de blauwe korenbloemen, de klaprozen, de margrieten, de boterbloemen en ander wild flora: ons mam is menigmaal verblijd met een prachtig veldboeket.
- De waterknolletjes aan de rand van het akkerveld ongevraagd uit de grond trekken op weg naar het kanaal, ze diende als ‘knulleke veur de durst’.
- De Veldleeuwerik jubelend zingend hoger en hoger ten hemel klimmend tot wel 40 meter… De veldleeuwerik stijgt in de broedtijd overdag geregeld op en laat dan zijn helder klinkend lied horen, terwijl hij hoog in de lucht op een vaste plaats stil hangt. Doordat de vogel vanuit zijn hoge post zingt, is het geluid tot ver in de omtrek te horen.

Een pijnlijke constatering.
‘Moeder Natuur’ was in de jaren ’40 en daarvoor in die omgeving wonderschoon en als je dát historische beeld ‘van wat eens was’ projecteert op de vele huizenblokken, de fabrieken, de straten en wegen en pleinenconstructies Anno 2009 ga je toch onwillekeurig denken;
”Mijn hemel, wat is daar toch veel moois aan ‘Landelijk Natuurschoon’ naar de kloten gegaan, ook hier is de koppel te maken naar het liedje ‘Het Dorp’ bezongen door Wim Sonneveld met een tekst van Friso van Wiegersma:

En langs het tuinpad van m'n vader
Zag ik de hoge bomen staan
Ik was een kind en wist niet beter
Dan dat 't nooit voorbij zou gaan…enz…

Het zonnebaden aan en het zwemmen in het Maas-Waalkanaal in de jaren ’40 en begin jaren ’50 had zijn bijzondere charme. Als het weer ‘t enigszins toeliet ‘lagen wij aan het kanaal’. 
Om lekker bruun te worden smeerden we ons in met een van huis meegenomen luciferdeuske gevuld met Blue Band margarine of smout. (varkensvet…) Nee…, een flacon geurende zonnebrandolie of een doosje Nivea crčme was er voor ons ‘volkse mennekes in de jaren ’40’ niet bij, daar had je het geld niet voor. Ook kan ik mij niet herinneren dat ik mij langszij het kanaal kon neerleggen op een lux badlaken, ik moest genoegen nemen met een klein uitgevallen half versleten handduukske. Om je maag gedurende een aantal uren tot rust te houden nam je een appeltje en een paar botterhammekes mee besmeerd met Blue Band met als beleg appelstroop. Tegen de tijd dat je de boterham naar binnen werkte was de stroop een totale verbinding aangegaan met het brood. Het deerde je geenszins….

Om te water te gaan diende je hurksgewijs met je achterste schurend over de grond de weg naar de waterkant beneden te nemen. Aan de waterkant was het bliksems goed uitkijken; 
de ruwe keien waren je niet bepaald goed gezind, je kon je er goed aan bezeren, soms zag je mensen in het water waggelend als een dronkeman op weg gaan naar het diepe gedeelte van de rivier.

Het echt leren zwemmen deden we aan het Maas-Waalkanaal. De eerste oefeningen gebeurde in het ondiepe gedeelte van de rivier, daarvoor had je een meter of vier á vijf, als je verder liep ging je kopje onder. Ik heb een keer een verdrinking meegemaakt van een volwassen man. Het was bij mijn aankomst net gebeurd. Men probeerde de man nog te redden middels armbewegingen, wat niet mocht baten. Niet leuk om dit als jochie mee te maken.

Tegen de tijd dat je je goed genoeg achtte om je hoofd in ‘het diepe’ boven water te houden zwom je onder escorte van een viertal vrienden naar de overkant van het kanaal om na een half uur rust houden weer terug te zwemmen. Dat was voor elk individu een spannende gebeurtenis. Een persoonlijke overwinning ...!

Maas-Waalkanaal - Schets Cees de Vos

Als volleerd zwemmer kon je nu mee doen aan het spelletje ‘sleepje-pakken’. Met regelmaat passeerde er heen en weer vrachtsleepschepen. De snelheid van deze vaartuigen was dermate laag dat je er zwemmend langszij met groot gemak op kon klimmen. Dat lukte niet bij ‘onbeladen’ schepen, dan was de reling te hoog. Je voer een eind mee met zo’n boot om vervolgens voor de terugreis een andere sleepboot te pakken. Pech had je als de schipper niet toestond dat je op zijn boot kwam. Ook werd soms een ‘schipperskeesje’ luidt blaffend op je afgestuurd. Als je ‘de boot gemist had’ kreeg je bij een enkel schip een herkansing: het vastgrijpen van ‘t dobberende roeibootje dat met een touw vast zat aan ‘t achtersteven van het schip, je werd dan heerlijk in het water meegesleurd.

Aan de oever werden om de tijd te doden sportieve oefeningen gedaan als handstandjes en zo meer. De blonde zus van een vriendje van mij - een prachtige meid…! - gaf ook eens een demonstratie. Ze deed aan gymnastiek….! Haar mooiste oefening demonstreerde ze in een nauw omsluitend geel badpak: tergend langzaam helde zij ruggelings achterover om uiteindelijk met haar handen achter haar de grond te raken. “Zo bleef de blonde diva met haar strak gespannen goddelijk vrouwenlijf een paar seconden als een brug onbeweeglijk” Een echt sexy standje, die aanblik als jonggezel deed je hormonen tot kookpunt stijgen. 
Ik word nu bij het beschrijven ervan weer warm van binnen….

Langs het Maas-Waalkanaal stonden op vele plekken zogenaamde ‘rivierkazematten’, deze betonnen bouwwerken zijn eind jaren ‘30 in opdracht van de Nederlandse regering gebouwd ter verdediging van een mogelijke oorlogsdreiging vanuit Duitsland. De blokken beton hebben geen nut gehad, na vijf dagen strijd in mei 1940 tegen de Duitse troepen gaf Holland zich over...! Geen enkele van de 76 kazematten aan het Maas-Waalkanaal is nog aanwezig, na de verbreding van het kanaal moesten ze wijken. 

“Badmeester vader de Vos”

Ook vader Vos was in de begin jaren ’40 overtuigd dat zijn drie oudste kinderen in de leeftijd van zeven tot elf jaar zo snel als maar mogelijk “zwemles” moesten krijgen en die belangrijke taak wilde hij wel op zich nemen. Bij een buurjongen leende papa een zwembroek; een wit/rood gestreept exemplaar dat hem als gegoten zat maar niet heus, het hing als een vod om zijn lijf…! Een lachwekkende vertoning schijnt het geweest te zijn. Het Maas-Waalkanaal was voor de eerste zwemlessen volgens vader Vos de meest voor de hand liggende locatie. Op een vrije zaterdagmiddag ging het viertal te voet via het Pieperslaantje richting het kanaal. Na een uitgekiend plekje aan het kanaal gekozen te hebben ging men te water. Nou moet je weten dat vader de Vos geen meter kon zwemmen, nooit enige les daarin gehad en uitgerekend hij ging zijn kinderen les geven in het Maas-Waalkanaal...! Nader beschouwd een beetje linke soep. Zijn kinderen liet hij in de waan dat hij een volleerd zwemmer was en demonstreerde dat door met zijn handen over de grond voort te krabbelen, daarbij bellen blazende geluiden producerend met zijn mond en zijn achterwerk. Drie blauwbekkende bibberende kinderen sloegen het vreemde schouwspel met opperste verbazing gade en lagen dubbel, nee stonden dubbel van het lachen. Het hele lesprogramma viel door de ‘knal-act van vader de Vos’ letterlijk in het water. Van enig lesgeven kwam uiteindelijk helemaal niets terecht. 

Er is een periode geweest dat je in het Maas-Waalkanaal niet mocht zwemmen. Ook het zonnebaden was verboden. Clandestien deed je het toch met het risico dat de politie je kon bekeuren. Ik ging een keer goed voor de bijl. Het was op een zondagmorgen. Net nadat ik me volledig had ingevet en zunnekelief haar best deed mij een gezond bruun kleurke te geven komt me daar zo’n juut aan fietsen die mij betrapt. Ondanks mijn smeekbede kreeg ik toch een bon aan mijn blootje. Ik vond het een kinderachtig gedoe en liet het ‘voorkomen’.

Een paar weken later moest ik mij melden bij het Kantongerecht aan de Oranjesingel 56 in Nijmegen. Na mijn verweer aan de Edelachtbare Rechter streek deze zijn hand over zijn hart en sprak de meelevende woorden: “Net nu het eindelijk een dag mooi weer is en u even in uw blootje aan het Maas-Waalkanaal wilt genieten van de zon komt me daar een agent die u verzoekt te vertrekken met als toetje een bon, dat is even pech hebben!” En hij vervolgde met: “Als u belooft dit niet meer te doen laat ik de bon voor wat hij is.” 
Ik stemde toe en groette meneer de rechter. Ik zweer u, dat het zo is gegaan…!

23-06-09, Cees de Vos

Reactie 1:

Rudie van Santen, 29-06-09: I would like to make a comment. Ik weet ook wat hij zegt. Ik was ook altijd in het kanaal aan het zwemmen tussen de sluis en de brug naar Neerbos (daar waren oude bunkers nog van de orlog waren). Wanneer wij gingen zwemmen moesten wij onze kleren (we had to hide them so the police could not find them, i think it was agains the law to swim there). Ik also went aan de schepen as se laag in de water waren. I also remember swimming were the nieuwe haven is, also in a place called the Grindgat, pass Weurt aan the Waal. It brings back lots of memories, also we went to the Sportfondsbad with the school, were I learned to swim.

Reactie 2:

Willy Paans, 07-02-10: Mij staat nog bij dat wij als kind diverse locaties bezochten om ons in de vrije tijd te amuseren. Met name de Goffert, Duivelsberg, Kopsehof en het Maas en Waal kanaal werden frequent bezocht. Zelf waren wij afkomstig uit het willemskwartier. Aan het Maas en Waal kanaal heb ik nog huiveringwekkende herinneringen overgehouden aangezien mijn oudere broers en hun vrienden het niet alleen aandurfden om in het kanaal te zwemmen en op passerende boten te klimmen, echter het ook nog presteerden om vanaf de bruggen te springen c.q. te duiken. Onder het Maas en Waal kanaal lag ook nog een tunnel die halverwege was volgestort met zand. Voor zover ik mij het kan herinneren was op het einde van de Muntweg, ter hoogte van Philips een grote vuilstort, waar wij dikwijls te vinden waren. ( Pieperslaantje)
Verder werden veel bramen geplukt van de struiken nabij en langs het kanaal.
De politie had toen ook nog gezag aangezien je voor voetballen op straat al bestraft werd met onteigening van de bal. Het toeeigenen van een appel of wortel bij de boeren kwam je al snel te staan op uren verblijf op het politiebureau.
M.b.t. Philips in het jaar 1965 staat mij nog bij dat wij, als volontairs van de U.T.S. Weurtseweg, verplicht werden om een overall te dragen. Dit viel bij mij en mijn collega's niet in goede aarde aangezien de andere mensen diverse kleuren overjas droegen te weten wit ( laboratorium ), blauw en khaki. Wij zijn toen naar de stad gegaan en kochten, van onze karige vergoeding, een groene overjas die wij aldus de volgende dag droegen. U zult begrijpen dat e.e.a. niet in goede aarde viel, echter was het leuke bijverschijnsel dat wij aangemerkt werden als een nieuwe categorie werknemers.

Reactie 3:

Henny Meijer, 27-06-2011: Ook hebben mijn vrienden en ik genoten van het Maas en Waalkanaal in de periode 1955-1959.
Ons favourite plekje was aan de West-oever onder de Neerboschbrug (zie foto). Op deze foto v.l.n.r. Hans van Gent uit de Biezendwarsstraat (zijn ouders hadden daar een groentewinkel; Albert Janssen, die in 1958 geemigreerd is naar Zuid-Afrika, en Henny Meijer (een jaar voordat ik ging varen bij de Koopvaardij).
Duidelijk zichtbaar zijn de gymschoenen die we droegen, waarmee we gemakkelijker op de schepen konden klimmen. Dat wilden de schippers niet en om ons te jennen smeerden zij de binnenkant van de gangway in met teer. Dat ging overigens makkelijk van onze handen af door met zonnenbrandolie te poetsen.
Het was verboden om op schepen te klimmen (Huisvredebreuk, wellicht schipvredebreuk). De Waterpolitie probeerde ons uit het water te vissen om ons mee te nemen naar het Politiebureau op de Molenstraat, waar je ouders je dan moesten komen halen. Mijn vrienden en ik zijn nooit gepakt omdat we erg lang onder water konden zwemmen. Zonder gevaar was het niet. Ik trok ooit mijn vriend Hans van Gent net op tijd weg toen hij de kabel van de buitenboordmotoras wilde pakken. Had ik dat niet gedaan dan had de schroef hem zeker ernstig beschadigd.
Wij waren wilde/avontuurlijke jongens en daagden elkaar uit. Dat het goed is gegaan danken we vast aan een goede engelbewaarder.
Hartelijke groeten,
Henny Meijer, Venray

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: