|
Da Costastraat - In het
eerste blok woonde Opa en Oma de Vos/de Wilde
Foto uit : ”Kijk op de wijk”
Een herinnering aan Opa de Vos van nicht Olga van Schie/de Vos uit Australië;
Opa kon knap streng zijn! Op zondagmorgen ging ik als jong meisje met mijn vader na de kerkdienst altijd even bij Opa en Opa de Vos aan. Mijn vader speelde dan kaart met Opa en nog wat aanwezige ooms. Soms waren er ook neefjes of nichtjes met hun vaders en moeders meegekomen waar ik dan buiten mee speelde. Een keer kwam ik na het buiten spelen de woonkamer binnen rennen en achter langs Opa lopend merkte ik op: “Oh Opa, u hebt een koning en noemde verder nog een paar kaarten met nummer en al..!” Opa werd giftig, gooide zijn kaarten op tafel en gaf mij een uitbrander middels de ene GVD na de andere GVD. Oh…, die Opa toch en dat op zondag..! * Tijdens het kaartspel van de mannen was Oma in de keuken balletjes aan het draaien voor de soep.
Zoals in Opa’s tijd gebruikelijk was werd er door veelal oudere mannen ‘gepruimd’. Opa de Vos was ook een liefhebber van ‘een pruumke in ziene bakkes op z’n tiet’. Bij het als maar kauwen van de pruumtabak komt er het nodige mondvocht vrij, het wordt als het ware gestimuleerd door het als maar doormalen van de kaken. De bruine sap in je mond diende regelmatig geloosd, om dit op te vangen stond naast de potkachel een zgn. kwispedoor.(spuugpot) Het was de kunst om de ‘bruine fluim’ middels een fraaie boog in de hals van de kwispedoor te mikken. Natuurlijk ging dit met regelmaat mis en gleed de kwijl in slowmotion langs de buitenrand van de kwispedoor naar beneden zodat na een tijdje een kwalachtige bruine plas op de vloer zichtbaar werd. Oma de Vos was er goed voor om dit weer te schonen, het hoorde gewoon bij haar huishoudelijk werk. Tja…, zo ging dat in die tijd!
Kwispedoor - Pruimtabak
Foto's: Wikipedia
In vroeger jaren was het de gewoonte - mogelijk was dit een plicht naar de Heere God als dank voor een vruchtbaar huwelijk…? - dat in een katholiek gezin een der jongens voor het priesterschap en een meisje als non voor het klooster koos. Zulks gebeurde ook in het gezin de Vos/deWilde. De ‘uitverkorene’ als non werd dochter Maria. Bij haar intrede als novice bij het “H. Hart klooster van de Dominicanessen” in Neerbosch koos ze als kloosternaam ‘zuster Blandina’.
St. Rosa-stichting aan de Dennenstraat. Helaas ‘nagenoeg’ gesloopt...!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen
Zuster Blandina was onderwijzeres en gaf les in de St. Rosa-stichting aan de Dennenstraat. Twee van mijn jongere zusjes volgde de lessen aan de Rosa-stichting en hadden soms een streepje voor bij zuster Blandina alias tante Maria. O.a. werden de twee heimelijk in nieuwe kleren gestoken wat weer verborgen moest worden voor de andere kinderen.
Meisjesklaslokaal in de St. Rosa-stichting aan de Dennestraat.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen
Voorzijde en Achterzijde’ restgedeelte ” Rosa stichting”
Dennenstraat 97
Foto's: Regionaal Archief Nijmegen
Half in de jaren vijftig verhuisde zuster Blandina van het klooster in Neerbosch naar het zusterklooster in Hatert. Het was een bijzonder aardige vrouw waarvan ik als kind tijdens een bezoekje met mijn vader een bidprentje kreeg. (is verloren gegaan…) Bij zuster Blandina’s 12.5 jarig jubileum gaf ze in Hatert een feestje in het klooster. Al haar broers en zusters traden op in een sketch. Er was een deken gespannen waarachter de vijftien vossen en ook nog wat kleinkinderen zich hadden verscholen. Een voor een kwam er een vossenkupke boven de deken uut bij het uitroepen van een naam. Hoe dat precies begon weet ik niet meer, wel hoe het eindigde: “…….?, mien tante, mien ome, mien zuster, mien bruur en Hanneke en Janneke én…., de kleine André…..!
 Zuster Blandina overleed zeer pijnlijk na een slopende ziekte in een ziekenhuis in Arnhem op slechts 53 jarige leeftijd. Zij was de eerste van de zestien vossenkinderen die overleed, wat mij bevreemd, gezien de opoffering naar Den Heere….?
* Zuster Blandina werd geboren in Nijmegen op 9 oktober 1896.
† Zuster Blandina is overleden in Arnhem op 2 november 1949.
Zuster Blandina ligt in eeuwigheid begraven op de begraafplaats ‘Jonkerbos’.
Rustplaats van zuster Blandina met drie van haar medezusters
op de begraafplaats ‘Jonkerbos’ in Nijmegen.
Foto: Christian/Willie de Vos.
H. Hart klooster + Kerk in Hatert. Hier beide nog in volle glorie..! Alles is gesloopt..!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen
 Een van de prachtige Katholieke kerken in Nijmegen waar ik als jong kind aan de hand van mijn oudste zus wandelend via de lommerrijke “Weg door Jonkerbos” op Eerste Kerstdag elk jaar de levensgrote Kerstkribbe mocht bewonderen. Was altijd weer een feest.
R.K Kerk in Hatert - hier gesloopt in 1968. Foto: Regionaal Archief Nijmegen
Opa en Oma de Vos op bezoek bij zuster Blandina in Hatert. De kerk en klooster op de achtergrond zichtbaar.
Van mijn zus Koos hoorde ik nog een aardige anekdote over Opa de Vos:
In de begin jaren ‘50 verhuisde Opa en Oma de Vos van de Da Costastraat naar een klein huisje aan de Oude Molenweg. Om zijn dagelijkse wandeling een doel te geven wandelde Opa met zijn wandelstok in de hand en bolhoed op ziene kop bij tijd en wijle via het Goffertpark - met als laatste stuk het Konijnenpad - richting ons huis aan de Hatertscheveldweg 504. Aan het begin van dit pad staan paaltjes om te voorkomen dat onverlaten met een auto het Goffertpark inrijden. Na de wandeling door het park en aangekomen bij deze paaltjes stond Opa de Vos altijd even stil om te beraadslagen wie van de twee families hij ‘het eerste’ zou bezoeken; wordt het deze keer zijn jongste dochter Dientje in het hoekhuis of toch maar zijn lieve schoondochter Leentje in het tussenhuis? Altijd weer een klein dilemma voor de man, ook omdat de twee vrouwen hem min of meer verwachten…! Om de zaak wat te forceren en het voor Opa de Vos nog moeilijker te maken een keuze te doen, ging ons mam soms zogenaamd even naar de rozen in de voortuin kijken…! “Oh…, dag Vader, kom je een kopje koffie bij me drinken…?”
“De paaltjes” aan het begin van het Konijnenpad.
Dochter Dientje woonde in het linker hoekhuis.
Schoondochter Leentje (ons moeder….) in het tussenhuis met spec. puntdakkapel.
Geboorte-Register van ons vader: “Cornelis Nicolaas de Vos jr. ” 1903 - 1992
De neven Sjaak wonend in Arnhem en Nico de Vos wonend in Canada vertelde de volgende anekdote:
Voor een bezoek bij hun Opa namen ze altijd een ‘maatje Ouwe Klare’ mee dat los gekocht werd nabij de Graafsebrug, het werd daar in een zak-flesje overgeheveld. Vooraf werd door de jeneverleverancier aan de nog jonge neven wel eens gevraagd hoe oud ze waren en om dit gezeur te voorkomen droegen ze klompen, zo leken ze groter en ouder in leeftijd. Opa kreeg met regelmaat een maatje jenever van zijn kinderen en kleinkinderen als deze bij hem op bezoek kwamen. Daar rekende hij altijd vast op: met lege handen op bezoek komen bij Opa was er niet bij. Bij aankomst aan de Oude Molenweg spraken Nico en Sjaak af dat ze deze keer zogenaamd niets bij zich hadden. Bij binnenkomst viel het Opa meteen op dat de neven met lege handen kwamen…, verdomme..! Als afleidingsmanoeuvre begon Opa af te geven op een kraai in de boom in zijn achtertuin die hem irriteerde met z’n gekras.
 Hij vloekte tegen het beest. Na een paar flinke zuchten knalde hij het er toch maar uit: “Zeg kornuiten, hebben jullie niks bij je, weur blieft mien ouwe kloare?“ De twee neven hielden zich nog een tijdje voor dom om hun Opa nog wat te laten zweten om vervolgens met een uitgestreken smoel te reageren met: “Wat bedoelt u Opa…?, oh…, u bedoelt uw neutje, och ja, die heb ik hier in mijn binnenzak, waren we effen vergeten!” (Grappig dat ik dit geintje veertig jaar later ook bij ‘ons vader’ uithaalde door de meegenomen fles “Boksma” zoals vader zijn keuze jenever noemde, voor het naar binnengaan te verstoppen achter de struiken in zijn voortuintje in het Tolhuus…!) Opa de Vos sloeg zijn borreltje snel achterover en kikkerde er helemaal van op. Na een uurke lullen met zijn neven Sjaak en Nico vond Opa het welletjes en verzocht de twee vriendelijk te vertrekken met: “Gaan jullie nu maar naar huus, ik wil nog wat gaan sloapen!” .
 Foto
boven: *Jacobus
Antonius de Vos (ome Sjaak voor ons… ) de vader van de neven Sjaak en
Nico runde een sigarenzaak aan de Helmerstraat nr.9.
Foto rechts:Tante Anna’ (J.A. deVos/Cornelesen) met haar twee dochters voor
de sigarenzaak.
Behalve rookartikelen kon je
in de winkel van J.A. de Vos ook chocolade kopen. In de oorlogsjaren was
de heer J.A.de Vos lid van de Nederlandse Unie, een beweging die zich
fel verzette tegen de gehate N.S.B. en de Duitse bezetter. Toen de heer
J.A. de Vos tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn etalage versierde met
een schilderij van Willem de Zwijger omgeven met een lauwerkrans van
oranje sinaasappels werd de zaak door N.S.B-ers gesloten. De heer de Vos
werd gevangen genomen en later in Kleef als sigarenmaker te werk
gesteld.
Foto en tekst uit: “Kijk op de Wijk.”
* Een moedig man die ome
Sjaak van ons, daar konden ‘anderen’ een voorbeeld aan
nemen…!
Nog een anekdote over Opa & Oma de Vos van nicht Olga van Schie/de Vos uit Australië.
Je vroeg me Cees wat ik nog weet van Opa en Oma de Vos. Als kind mocht ik soms bij Oma en Opa de Vos logeren aan de Da Costastraat. Ik weet niet of je je het huis herinnert? Opa zat vaak in de voorkamer voor het raam kijkend in de richting van de Dr.Schaepmanstraat en de Bilderdijkstraat, zo kon hij het bezoek zien aankomen. |
Om in zijn onderhoud voor vrouw en zestien vossenspruiten te voorzien had Opa de Vos een aantal baantjes o.a. het witten van plafonds en kelderruimten en een handeltje aan huis. Ook heeft hij vijf jaar als winkelbediende gewerkt bij “Mantelmagazijn Aux Quatre Saisons” aan de Burchstraat 33 waarvan een gedeelte van het “Memorandum” (Getuigschrift) bewaard is gebleven. De handel aan huis aan de Daalseweg bestond uit het leveren van brandstof, petroleum en jenever. De jenever verkocht hij in zgn. ‘maatjes’: je meldde je bij Opa de Vos met een lege fles die hij vulde met een of meerdere ‘maatjes jenever’ ter grootte van een mok. De petroleum werd verkocht ten behoeve van het petroleumstel, petroleumkachel en olielamp. Met de verkoop van jenever moest Opa Vos na een tijdje stoppen, de verleiding werd te groot, hij keek nog al eens te diep in het glaasje en kon daar een slechte dronk aan over houden. Het borrelen uit eigen vat was daarmee verleden tijd, wat niet weg neemt dat hij er nog wel eens eentje nam. En waarom ook niet…?, hij is er ruim negentig jaar mee geworden.
‘Ode aan the the old Lamplighter’
In mijn beleving was Opa de Vos vrij deftig in het zwart gekleed en droeg als hoofddeksel ‘n zgn. ‘schipperspetje’ of een bolhoed. Meneer had het op zijn manier soms een ‘bietje hoog in de bol’ wat licht uitstraalde naar zijn kinderen terwijl het toch een normaal degelijk burgerlijk gezin was. Tot op hoge leeftijd was Opa de Vos gezien bij de vrouwtjes, of hij daar gebruik van maakte laat zich raden:
“Als de vos zijn passie preekt, boer pas op je kippen!”
