Foto1915

© copyright Cees de Vos, Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

De vereeuwiging van een familie in 1915,
het jaar waarin de "Grote wrede Oorlog 1914-1918" zich afspeelde.

Tijdens een bezoek een paar jaar geleden aan een zus in mijn geboortestad Nijmegen kreeg ik haar aangereikt: een door Vadertje-Tijd onderhevig, gekreukte, wat ingescheurde familiefoto uit het jaar des Heeren 1915, voorstellend het voltallige gezin van mijn grootouders aan vaderskant; Vader, Moeder en hun zestien kinderen waarvan de enigszins gedraaid staande oudste 24 jaren in leeftijd en de jongste de baby circa twee maanden oud is. Meneer pastoor moet aan het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw met "de Bede voor een Godsvruchtig huwelijk" menig bezoekje aan dit Katholieke gezin hebben gebracht. Deze missie door de Geestelijke Heer is geslaagd te noemen.
Mijn vader zaliger, de jongen met de sierlijke witte strik is hier twaalf jaar.

*Grootvader (Opa) C.N. de Vos heeft hier de leeftijd van 46 jaar.
*Grootmoeder (Opoe) de Vos - J.W.B. de Wilde is 45 jaar.
Trouwdatum voor de kerk donderdag 21 mei 1891
C.N. de Vos 1869-1959
J.W.B. de Wilde 1870-1956

De wat gehavende foto, bijna 100 jaar geleden gemaakt, heb ik door een erkende fotograaf laten herstellen en inlijsten. Dit beeldend stukje geschiedenis uit 1915 heeft in mijn woonkamer in Soest een ereplaatsje aan de muur. Bij menig vossenfamilielid in Nijmegen en elders heeft deze prent evenzo een plekje in huis, zo ook bij familie in AustraliŽ; neef Con Clavant, zoon van Willie op de foto en nicht Olga de Vos, dochter van Frits op de foto.

Grootvader overzag dit alles met een blik van "Het is goed zo..!"


Gemeente Archief Nijmegen. Zie de geringe leeftijdverschillen.
Eerste zoon Antonius Theodorus * 17 maart 1891, was een zgn. "voorkind".
Tussen 1891 en 1914 zijn de zestien kinderen geboren.

Ik koester deze familiefoto..! De foto hing in ons achterkamertje aan de Hatertscheveldweg - voor mijn gevoel in eeuwigheid - hoog tegen de scheidingsmuur met twee scharnierbare deuren met ruitjesglas, de muur die de achterkamer scheidde van de nette voorkamer. Vanuit de hoogte had de beeltenis zicht op het dagelijks leven van het vossennest: vader, moeder en dertien kinderen. De prent gaf bij tijd en wijle de zegen over het warme middagmaal door moeder zorgvuldig bereid en opgediend. Genoot mee met spelletjes die we als vossenkinderen veelvuldig deden op de uitschuifbare eettafel.

Grootvader overzag dit alles met een blik van: "Het is goed zo!"

Door de jaren heen heb ik met lichte verbazing naar deze foto gekeken. Zoveel kinderen geboren uit een en de zelfde moeder die er op dit plaatje nog fris en fruitig bijzit met haar laatste boreling baby Dientje op schoot. Met Gods Zegen was een groot gezin in die jaren gebruikelijk. De generatie die volgde is wakker geworden. 'De pil' gaf uitkomst.

Het valt op hoe vorstelijk het hele gezin gekleed is..! In een woord prachtig. Je zou je kunnen afvragen; waar haalde het ouderpaar het geld vandaan?

Om meer info te krijgen m.b.t. deze unieke familiefoto heb ik mij gewend tot een in Nijmegen wonende nicht Joke Reijers-de Vos. Joke is de jongste dochter van Sjaak de Vos, de blonde man met vlinderstrik links boven op de foto.

Joke de Vos:
Opa de Vos verdiende het brood op de plank voor zijn gezin als stukadoor, klusjesman en lantaarnopsteker. Ook repareerde hij ornamenten aan plafonds. Al met al moet het inkomen geen vetpot geweest zijn en toch een kinderschare zo mooi, je mag zeggen sjiek gekleed op de foto krijgen..?

Op de foto staan acht min of meer volwassenen. De meeste van deze kinderen hadden in het jaar 1915 hun schooltijd grotendeels achter zich en verdiende mee in het gezin.
Daar is het extra inkomen bij de familie...!

De beroepen in 1915 van de acht oudere kinderen vlnr:

Nel, zittend met bril, werkte in de huishouding
Sjaak, met de vlinderstrik was militair
Johanna, beroep niet bekend
Antoon, wat gedraaid staand, werkte bij de N.S. Spoorwegen
Cornelia, werkte in de huishouding
Jan, beroep niet bekend
Doortje, in het klooster werkzaam geweest.
Maria, zittend, werd non/onderwijzeres in een klooster met de naam Blandina

Aan het end van de week werden de kinderen door moeder opgewacht met een kistje op haar schoot. De weekloonzakjes werden een voor een leeg gekieperd in het geldkistje. Naar inkomen kreeg men "zondagszooitje" = zakgeld.

[opm CdV:] *Bij ons thuis aan de Hatertscheveldweg werd deze methode door de jaren heen zonder morren op de zelfde wijze geregeld. Van 15 tot 23 jaar heeft ůůk Cornelis Nicolaas jr. daaraan voldaan.

De kleding

In principe kreeg elk kind eens per jaar nieuwe kleren. Dat werd gekocht bij de betere modehuizen in Nijmegen: Gerson, Hoogeboom en Brenninkmeijer. Het motto in de familie: "Koop geen rotzooi, zo gaat het langer mee!" Men was zuinig op de kleding. Ook ging de nog goed draagbare kleding van een ouder kind over naar een jongere. Gebeurt vandaag de dag ook wel. Wat dat aangaat is er niets veranderd. De mooiste kleren waren voor de zondag, daar ging men mee ter kerke.

De matrozenpakjes moeten in 1915 in de aanbieding geweest zijn, ik tel drie jongens in dit tenue; Nico in het midden, Floor links en Frits rechts. De drie meisjes zagen er ook feestelijk uit: Riekje in het midden, Coosje links en Willie rechts.

[opm CdV:] *Op de familiefoto uit 1915 heeft iedereen vast de kleren voor de zondag aan..!

Om het verhaal compleet te maken neem ik onderstaande grappige anekdote mee..!
Zie mijn verhaal "Cornelis Nicolaas de Vos sr 1869-1959"

De familiefoto uit 1915 is gemaakt bij een fotograaf in de van Welderenstraat. Het maken van de foto heeft nog heel wat voeten in aarde gehad. Om voor de omgeving niet te veel op te vallen koos Grootvader ervoor om tijdens de wandeling vanaf het woonhuis aan de Daalseweg naar de van Welderenstraat zijn uitgelaten kinderschare in twee groepen te verdelen. Nadat het "uitbundig vossenkoor" zich verzameld had voor de zaak van de fotograaf en men naar binnen wilden brak de fotograaf bij de aanblik van de immens grote familie uit pure zenuwen de sleutel bij het openen van de winkeldeur. In allerijl moest een slotenmaker er aan te pas komen.†

Naar de lezing van mijn vader:
"Het was voor de arme fotograaf een bijna onmogelijke taak om dit "stelletje ongeregeld" serieus voor de camera te krijgen." Het resultaat mag er zijn.


Echtpaar C.N. de Vos sr en J.W.B de Wilde

Bij de familie De Vos - de Wilde werd veel gelachen en sketches opgevoerd. Joke Reijers-de Vos wist een der amateurtoneelstukjes uit de geschiedenis op te graven met als titel "Drieske".

Stel je voor: de acteur verkleed als jonge vader met in zijn armen een baby in de luier. (Vooraf heeft hij zijn rechterhand ingesmeerd met mosterd...!)

Drieske

Minsen minsen, wil mie toch 's heuren. Welk geluk mien is beschoren. Gisterenaovend, nee 'tis niet te g'leuven, kwam der dien ooievaar met 'n dinkske angevlogen.
Ik wier papa van nr. 3 en most lachen of 't leie kon of nie.

Refrein:
Hup valderire, hup valdera. Heisa heisa heisa, hup valdera. Zie 'ns hoe 't ventje lacht. Nee, dat hadik van mien leiven nie gedacht.

Drieske, wil'k hum laote dopen. Het is de leste die we kopen. M'n wief lei er altiet over te miauwen, das se der nog ginne hat, die hiete neur dien ouwe...! 'tis de allerbeste koop, 'twurt beslist de knapste van den hele hoop.

Refrein: Hup valderire...

Als ons Drieske wil gaon lopen. Go'k um 'n bruukske kopen. 'n Bruukske mit een gat van veuren, en un peur knopen en twee sekskes, das allemaol veur des keinders gemekskes. 'n Bruukske mit een schon baret, 't ventje zal gaon dansen van de pret.

Refrein: Hulp valderire...

Drieske Drieske, menneke wur us wakker. Wa siede toch un erme stakker. Ik witnie, maar 'twurt me so werm on mien handen..?, kriede ge soms veur dien erste maol oe tanden? Gatverdamme.., o mien kleine babykont. Kiek nu tochus..!, mien hand zit vol mit stront.

Refrein: Hup valderire...

Joke Reijers-de Vos - Nijmegen

*Onze vader heeft dit toneelstukje op menig familiefeestje voorgedragen. In gedachte zie ik de goeie man weer bezig...!
Cees N. de Vos - juli 2014

REAGEER

terug

Reactiepagina
Reactie 0:

Cees N. de Vos, 20-07-2014: Mijmering: Familiefoto uit 1915
Reactie 1:

Margo Peters, 11-07-2016: Wat leuk om te lezen. Mijn oma zong dit ook altijd. Ik dacht alleen dat ze Tieske zong, maar dat klopt dus niet.
Omdat wij Ties ook een mooie naam vinden, heet onze zoon zo.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: