|
© Anton & Ronald Ruijters, Internetbewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl V1-bominslag op 18 februari 1945 Waterkwartier Boekje ter herinnering aan de V1-bominslag op 18 februari 1945 om 05:28 uur op de hoek Biezenstraat – Waterstraat in het Waterkwartier te Nijmegen. Bij dit bombardement kwamen vier Nijmegenaren om het leven en viel een groot aantal gewonden. © Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van de makers worden gepubliceerd ©
|
|
Grootouders ongedeerd uit
bedstede Zwangere vrouw en haar ongeboren baby overleven
V1-inslag Onder het puin vandaan
gehaald Naar buiten
geslingerd Twee dodelijke slachtoffers; gewonde bevrijd met
zaag Afzagen of doorzagen, gewonde
bevrijd Bijzondere ontmoeting na 65 jaar Opa onvindbaar na
V1-inslag Huis geheel
verwoest Theresiakerk
getroffen Een dag om nooit te
vergeten V1-inslag wordt een maand oud baby
noodlottig Het angstaanjagende geluid van de
V1 Bevindingen brandweer van de V1-inslag Nawoord van de initiatiefnemer
|
| Voorwoord
Op 10 Mei 1940 brak voor Nederland de Tweede Wereldoorlog uit. De Duitsers vielen met grote overmacht Nederland binnen met veel vliegtuigen, paard en wagen en fietsen. Daarna verstreken bijna vier jaar totdat de Nijmeegse binnenstad op 22 februari 1944 werd gebombardeerd door de geallieerden. Zeven maanden later, in september 1944 werd Nijmegen door de operatie Market Garden bevrijd maar vrede was er nog niet. Vanaf dat moment werd Nijmegen frontstad. In die tijd lag het Waterkwartier constant onder granaatvuur van de Duitsers vanuit Oosterhout, thans Nijmegen-Noord. Hierdoor waren er vele inslagen in de huizen. Zo ging het verder tot op een vroege zondagmorgen op 18 februari 1945 in het hart van het Waterkwartier
een V1, een zogenoemde “Vliegende Bom” neer viel. Met dergelijk oorlogstuig bestookten de Duitsers in
de Tweede Wereldoorlog vooral Engeland (Londen) en België (Antwerpen), maar in de laatste dagen van
de oorlog werden ze ook elders ingezet. De V1 bominslag in het Nijmeegse Waterkwartier vaagde in een
klap de hele hoek Waterstraat en Biezenstraat weg. Daarbij vielen vier doden en vele gewonden. Verder
werden zeker 15 huizen onbewoonbaar. De herinneringen aan deze tijd en met name de V1 bominslag staan bij mij net als bij vele oudere Hierbij bedank ik iedereen die deze herdenkingsbijeenkomst, dit boekje en de herinneringsplaquette Anton Ruijters
|
| Grootouders ongedeerd uit bedstede De heer J. Gidding Kleinzoon Jo Gidding spoedde zich met zijn vader Wim en zijn oom Piet naar de Waterstraat om
|
| Zwangere vrouw en haar ongeboren baby overleven V1-inslag Mevrouw S. van Tiel-Tesser Mevrouw Van Tiel-Tesser werd in 1948 geboren in de Waterstraat nummer 139. Daar hadden haar ouders
een slagerij. Van haar ouders heeft ze het volgende gehoord over de V1-inslag in de achtertuin van de
worstenrokerij.
Foto Kloostertuin, plaats van de V1-bominslag
|
| Onder het puin vandaan gehaald Mevrouw B. Plönes Op die vroege zondagmorgen sloeg de V1 in achter hun huis op Waterstraat 141 naast de rokerij van
|
| Naar buiten geslingerd De heer T. Derks De heer Derks woonde destijds op Waterstraat nummer 145. Het gezin Derks, vader, moeder en acht
|
| Twee dodelijke slachtoffers; gewonde bevrijd met zaag De heer J. van den Broek Op de bewuste zondagmorgen lag iedereen nog te slapen, toen om half zes een vliegende bom de De hele nacht is er in het licht van de koplampen van de Engelse legerauto's in de enorme ravage naar
Foto dhr. Van den Broek met z’n twee zussen Ada (links) en Troutje (rechts)
|
| Afzagen of doorzagen, gewonde bevrijd De heer P. Vermeer De heer Vermeer, woonachtig aan de Waalstraat 17, heeft de V1-bom die zondag over zien komen. Na de
inslag is hij terstond naar de plek des onheils gerend om hulp te bieden. Daar aangekomen zag hij
Foto dhr. Vermeer met de ‘bewuste’ zaag
|
| Bijzondere ontmoeting na 65 jaar
Doordat zowel slachtoffer de heer Van den Broek als hulpverlener de heer Vermeer hebben gereageerd op
de oproep in “De Gelderlander” over de V1 inslag zijn ze door dit initiatief na 65 jaar weer tot elkaar
|
|
Opa onvindbaar na V1-inslag De heer J. Engelen Wij woonden met z’n achten in de Biezenstraat op nummer 145 naast de familie Van den Broek. Het Foto maquette V1 (gemaakt door dhr. Vermeer van oorlogsmateriaal)
|
|
Huis geheel verwoest Mevrouw D. van Leeuwen Mevrouw van Leeuwen was zes jaar toen de V1 insloeg bij de rokerij van slager
Tesser. Zij kan zich
|
|
Theresiakerk getroffen Mevrouw Engels Ook de toenmalige Theresiakerk in het Waterkwartier heeft het zwaar te verduren gehad bij de V1 inslag. Na de enorme knal ontstond er grote paniek in de kelder van de kerk, waar tientallen mensen lagen te slapen uit veiligheidsoverwegingen. Mevrouw Engels sliep met haar moeder en zusjes ook in die kelder. Haar vader bleef in hun woning aan het einde van de Biezenstraat, zodat er niks kon worden gestolen. Iedereen vluchtte na de inslag de kelder uit om aan de overkant van de straat hulp te bieden. Vele huizen zijn daar onbewoonbaar geworden. De gezinnen trokken veelal bij familie in.
Foto Theresiakerk, aan de overkant van het klooster
|
|
Een dag om nooit te vergeten De heer W. Giesbers 18 februari 1945, het Waterkwartier heeft zijn portie gehad!
En nou, vanmorgen, werd ik gewekt door een ontzaggelijke slag, gevolgd door het geluid van instortende
muren en vallend glas. Dat was werkelijk een onbeschrijfelijk geraas. Mijn hart stond haast stil van de
schrik. Ik sprong op (we waren juist voor de eerste keer weer boven gaan slapen, omdat er water in de
kelder stond) en was
overgooid met stukken glas uit de schuifdeur. Allemaal sprongen ze op in een panische schrik. Ik liep op
mijn blote voeten door de kamer de gang in om de kelder in te komen. Alles was een en al glas en toch
had ik helemaal geen glas in mijn voeten. Alleen mijn zus Tiny was in de kelder blijven slapen, maar de
kelderdeur ging niet open. Alle andere deuren waren opengevlogen of versplinterd.
Mijn vader heeft de tekst dat op het eerste monument staat en jaren geleden verwijderd is uit de bijbel gehaald. Tekening monument 1945-1949 hoek Waterstraat-Biezenstraat
|
|
V1-inslag wordt een maand oud baby noodlottig De heer S. Dams De heer Dams vertelt dat zijn broer Fransje om het leven is gekomen tijdens de V1 inslag. Fransje was net een maand oud en het gezin bestond op dat moment uit vader, moeder en drie kinderen en woonde in de Lekstraat 19. Door de luchtdruk werd Fransje uit bed geslingerd en door de val zodanig verwond dat hij later is overleden. De heer Dams had zelf bescherming gezocht in het aanrechtkastje. Hun huis was licht beschadigd en werd binnen enkele dagen bewoonbaar gemaakt, zodat ze hier konden blijven wonen.
|
|
Het angstaanjagende geluid van de V1 De heer L. Reders Als 12 jarige jongen werd ik vanwege de gevaarlijke situatie rond het Canisius college ingekwartierd in de Pastoor Zegersstraat. Ik weet nog goed, dat ik de vliegende bommen regelmatig over zag komen tijdens het sleetje rijden in de Azaleastraat. Ze vlogen redelijk laag en je kon ze goed zien en waren duidelijk herkenbaar aan de vuurstraal achter de raketmotor, het geluid was onheilspellend een rommelend geluid dat de indruk gaf dat de motor elk ogenblik kon stoppen, en de bom ergens neer zou vallen. Deze geluiden waren voor mij erg angstaanjagend, ik lette er altijd op of dat de motor er niet mee ophield. Die bewuste nacht werd ik gewekt weer door een rommelend geluid en ik luisterde aandachtig of hij overvloog, of dat de motor stopte. En jawel de motor hield er mee op, ik nam een duik in de kelder om enige veiligheid te zoeken en direct daarna het vreselijke geluid van een inslag. Sinds die tijd was ik helemaal panisch voor die krengen. Het treffende is dat ik 1½ jaar verkering heb gehad met Troutje, het meisje dat genoemd wordt in het verhaal van de heer J. van de Broek, ook de moeder en Ada heb ik goed gekend maar daarna is het contact verbroken.
|
|
Bevindingen brandweer van de V1-inslag
Eens op een vroege zondagmorgen wordt Nijmegen door een V1 bom getroffen. Achter de Biezenstraat komt hij in de tuintjes achter de huizen terecht. Een twintigtal panden in puin; zo’n projectiel veroorzaakt een luchtledige ruimte, dat alles in de omgeving daar naar toe wordt gezogen. De ruïne was verschrikkelijk. In de gehele omgeving zijn de pannen van de daken. Op grote afstand zijn de muren van de woningen gescheurd en scheef getrokken. Een kerk in de nabijheid is zwaar beschadigd; vijf doden zijn er te betreuren. Dit geringe aantal was te danken aan de betrekkelijk gunstige val van het projectiel. Toch wordt de situatie in de stad langzamerhand beter. Bij tussenpozen blijven de granaten weg. De mensen zijn getraind op het onderkennen van het geluid. Wel dendert onophoudelijk het geschut, doch dit noemt men “uitgaande post”, dat wil zeggen dit wordt over de hoofden heen vanuit de stad naar de vijand afgezonden. Dit kon soms zo zwaar zijn, dat muren trilden, en de weinig nog overgebleven ruiten sprongen. Doch het verontruste niemand; men was er nu al gedurende een half jaar aan gewoon.
|
|
Nawoord van de initiatiefnemer
Ik ben Anton Ruijters en ben op 7 januari 1930 geboren aan de Waalkade te Nijmegen. Anderhalf jaar na mijn geboorte zijn we met ons gezin verhuisd naar de Rijnstraat in het Waterkwartier. Nadien hebben we ook nog in de Waalstraat en IJsselstraat gewoond. Ons gezin bestond uit vijf meisjes en vijf jongens, waarvan ik de jongste was. Tijdens mijn schooltijd op de St. Jozefschool in de Waterstraat brak op 10 mei 1940 de oorlog uit, die vijf jaar zou voortduren. Die periode heeft een onuitwisbare indruk op me gemaakt. De eerste bommen vielen in de Roerstraat en Nierstraat, waarbij zeven doden vielen te betreuren. Eerst vanaf september 1944 kwam het Waterkwartier pas echt zwaar onder vuur te liggen. Duizenden geallieerde militairen namen met tanks, kanonnen, afweergeschut en grote schijnwerpers bezit van alle straten in het Waterkwartier. Zij bestookten van hieruit Duitse stellingen in de Betuwe en Kleve. De Duitsers reageerden met granaatvuur richting het Waterkwartier. Zo was ik getuige van een granaatinslag bij de familie Leenders in de Waalstraat op nummer 7, waar mevrouw Leenders pas een baby had gekregen. Het huis was zo zwaar beschadigd dat hulpverleners haar met bed en al door het raam tilden en naar het zustersklooster in de Biezenstraat brachten. Het Waterkwartier kreeg naast de vele granaatinslagen ook te maken met neergeschoten vliegtuigen. Bijna ieder huis in het Waterkwartier heeft wel schade opgelopen. Ikzelf bleef ook niet ongedeerd. Door een explosie van een leeg benzinevat werd ik door een steekvlam getroffen en was mijn gezicht verbrand. Ik werd met een militair voertuig naar het Canisius Ziekenhuis vervoerd, waar ik vier weken ben verpleegd en verzorgd. Het gevoel van die oorlogsperiode ben ik nooit meer kwijt geraakt. Daarom ben ik verheugd dit initiatief te hebben kunnen realiseren. Hiervoor wil ik een woord van dank uitbrengen aan de heer Jo Janssen, oud-bewoner van het Waterkwartier en raadslid én steenhouwerij G. van Leeuwe, die dit initiatief financieel mogelijk hebben gemaakt. Verder wil ik de Zusters van Clarissen van kloostergemeenschap “De Bron” en de gemeente Nijmegen hartelijk bedanken voor hun medewerking.
|
|
Herdenkingsbijeenkomst ter herinnering aan de Locatie: PROGRAMMA OPENING EN WELKOM INLEIDING VERHAAL OUD-BEWONER WOORDJE LEERLINGEN ONTHULLING PLAQUETTE ERESIGNAAL TWEE MINUTEN STILTE BLOEMLEGGING DANKWOORD Ter gelegenheid van de herdenking en de onthulling van de plaquette zal er een herinneringsboekje worden uitgegeven. Dit krijgt u gratis direct na de plechtigheid. Met dank aan: Zusters Clarissen, Klooster De Bron Organisatie herdenking V1 bominslag Waterkwartier Anton, Jack en Ronald Ruijters |
| Reacties
De initiatiefnemers van deze herdenking, het boekje en deze website noteren graag uw reacties. Heeft u dus herinneringen aan het gebeuren, foto's, documenten of anderszins, dan laten we dat graag op deze pagina zien zodat we een compleet beeld kunnen krijgen van deze ingrijpende gebeurtenis in het Waterkwartier.
|
| Reactie 1:
Redactie Noviomagus.nl, 21-02-10: In de volgende dagboeken op deze website is meer te lezen over de V1-inslag in het Waterkwartier: Dagboek uit de frontstad 1 van Jannetje Koornwinder Brieven van Wilhelmus Anthonius Verweij "Onze bevrijding, wat wij beleefden" van Theo Binnendijk
|
| Reactie 2:
Rob Essers, 21-02-10: De plaquette aan de muur van kloostergemeenschap “De Bron” van de Zusters Clarissen. Twee foto's ter illustratie.
|