Nieuwe pagina 1

© copyright Henny Meijer, Internetbewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

De Nijmeegse Luchtbeschermingsdienst (L.B.D.), 

doden bergen tot voor het vuurpeloton

De luchtbeschermingdienst in Nijmegen was volgens een van de leidinggevenden, de heer A.F. Uijen, zo’n 160 man groot. Behalve hun oorlogsdienst wordt toch hun geschiedenis vooral gekenmerkt door het bombardement van Nijmegen op 22 februari 1944. Behalve dat voornamelijk het centrum en station werden verwoest is de leden van de L.B.D. bijgebleven wat een verschrikkelijke ramp had plaats gehad. Het was hun taak om de vele slachtoffers te bergen, een totaal van ca 880 doden. Het juiste totaal is in 2011 nog steeds niet met zekerheid vast te stellen. Het tweede belangrijkste herinnering is de Slag om Nijmegen vanaf 17 september 1944 en de daarop volgende periode van Nijmegen Frontstad.

Een Ploeg van de L.B.D. Nijmegen. (Foto van der Horst, Nijmegen)
Melchior Meijer staande links op de foto.
Opvallend zijn de verschillende soorten helmen.

Omdat mijn vader, Melchior Meijer, deel uitmaakte van de Nijmeegse L.B.D. wordt je nieuwsgierigheid toch gewekt omdat je na zijn dood papieren vind, waarover hij zelden heeft gesproken met mij.
In die papieren zijn Persoonsbewijs, waarop zijn vingerafdruk en zijn beroep, “Musicus-viool (tijdelijk chauffeur Brandweer L.B.D.)” met het stempel 5 AUG. 1941 Adres: Gorisstraat 68 met een bijgeschreven opmerking: 27 Mrt 45 geëvacueerd O.V.I en daaronder 27 Mrt 45 Voorstadslaan 183, geparafeerd door een ambtenaar. Het was mij bekend dat deze verhuizing noodzakelijk was door een granaatinslag.
Hij heeft een vaste aanstelling bij de LBD gekregen en het traktement was de enige inkomstenbron voor het gezin met twee kinderen, op 1 juli 1942 uitgebreid met mij als de derde zoon. (Het grootste deel van de LBD was vrijwillig lid).
Zonder dit met zekerheid te kunnen zeggen lijkt het erop dat zijn beroep als musicus werd verboden omdat hij niet aan de eisen wilde voldoen van de Kultuurkamer van de bezetter en een beroepsverbod kreeg. Zijn baantje bij de L.B.D. kan wel eens een reden geweest zijn ter voorkoming om naar Duitsland te worden gesleept voor dwangarbeid. Het feit dat hij een Rijbewijs B had sinds 16 april 1932 verklaart waarom hij hulpchauffeur Brandweer L.B.D. kon worden. De heer Uijen stelde in een brief van 20 december 1982, dat mijn vader ordonnance van de L.B.D. was, doch daar heb ik geen bevestiging van kunnen vinden. Doch in de Gorisstraat 68 woonde Melchior Meijer niet veraf van het gebouw van de L.B.D. in de Fagelstraat..
Bekend is dat hij dienst had tijdens het bombardement. Mijn moeder vertelde dat vader met het opruimen van lijken aardig flink bleef, doch overstuur thuiskwam als hij kinderen had moeten bergen. In de Van Welderenstraat op een bovenhuis, glipte een (stijf) lijk op de smalle trap uit de vingers en tuimelde de trap af. Omdat hij de cursus E.H.B.O. in 1944 met goed gevolg had doorlopen werd hij ook als E.H.B.O.-er ingezet.
Bij ons thuis vond ik een kopie van de eerste lijst van de slachtoffers van het bombardement van 22 februari 1944 en dat was dan een aanleiding om vragen te stellen, die maar zelden echte antwoorden opleverden. Als het gesprek kwam op lijken opruimen dan was er altijd het verhaal van die dode SS-er bij het Keizer-Lodewijkplein in zijn schuttersputje, in zijn voorhoofd geraakt, foto’s van zijn gezin rond hem uitgestald. Dat maakte indruk omdat je als jongen dan toch begreep dat ook achter de Duitse soldaat een gezin stond.

Oorkonde “uit erkentelijkheid voor de tijdens de oorlogsjaren 1940-1945, onder moeilijke omstandigheden, aan de Nijmeegse gemeenschap bewezen diensten”.

Herinneringstegel 22 Febr. 1944 Nijmegen 17 Sept 1944. Komt ook voor in blauwgrijs.

Herinneringsmedaille Luchtbeschermingsdienst met bijbehorende oorkonde Afmeting: 21 mm diameter, ongebruikelijk klein voor een officiële erkende onderscheiding, die meestal minimal 27 mm. meet.
Modelé: Derk Wolbers. Vervaardigd door ’s Rijks Munt in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Eens ging het gesprek over het verhaal dat als je gaat sterven je hele leven als een snelle film aan je voorbij gaat. Mijn vader bevestigde dat en ik was nieuwsgierig wanneer hij dat had ervaren.
Het antwoord was: “De Duitsers zetten de leden van de Luchtbeschermingsdienst tegen de muur en gelukkig kwam een Britse tank de straat in rijden anders hadden ze ons gefusilleerd.” Meer details kreeg ik niet.
De heer Uijen bevestigde dit verhaal: “Inderdaad is op dinsdagmiddag 19 september 1944 een deel van de bezetting (ca 50 personen) van de commandopost Luchtbeschermingdienst aan de Fagelstraat door een gemengde groep Duitsers tegen de muur gezet. Dat was bovengronds. Het andere deel werd beneden in de commandokelder vast gehouden”. 
Uijen stond tussen de commandanten op de eerste rij. Hij herinnerde zich niet meer wie achter hem stonden. De Duitsers waren razend omdat een lid van de L.B.D.een Duits voertuig had “geregeld” dat door de teruggekeerde Duitsers werd uitgelegd als burger inmenging tijdens oorlogshandelingen”.
De dader werd geëist zich kenbaar te maken en er ontstond een grimmige en angstige sfeer door de fanatieke Duitse aanvoerder. Toen het bevel tot vuren zou worden gegeven denderde een Britse tank de straat in waarop de Duitsers een goed heenkomen zochten en de leden van de Luchtbeschermingsdienst naar binnen vluchtten. Een “narrow escape!”.

N.B.: Graag zou ik willen weten, wie dit hachelijke moment meebeleefd hebben.
Henny Meijer, Venray.

Reactie 1:

Mario van Limburg, 22-02-11: Ik ken dit verhaal ook van mijn ouders. Op het Keizer Karel Plein zou de Hitlerjugend gezeten/gelegen hebben op stoeprand, dood, met de afscheidsbrieven in de hand of nabij. Enkele Nijmegenaren hebben deze brieven verzameld en gepost. Dit ter aanvulling op het bericht.

 

 

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: