Garden4

© copyright Henny Meijer; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

De komst van de grondtroepen van operatie Market Garden
in Nijmegen

door Henny Meijer

Inleiding - XXXe legerkorps - Hell's Highway - Nijmegen - Besluit - Literatuur - Reacties

 

Besluit

Deze samenvatting, natuurlijk onvolledig, geeft de feiten weer waarom het Britse XXXe Legerkorps onder Lt. Gen, Brian Horrocks niet binnen 48 uur op de Veluwe kon komen.

Het is niet bedoeld om de schuldigen aan te wijzen doch wel de belangrijkste oorzaken waarom dit niet gelukt is.

De lezer kan hier zelf een indruk van krijgen en indien nodig met behulp van de literatuurlijst verder studeren over dit onderwerp.

Het beschrijven van de Britse steun aan de beide Amerikaanse Parachutisten Divisies, 101e en 82ste A.D. geeft de lezer een beeld van de hevige strijd in Brabant, waar plotselinge tegenstand op dook zoals de Duitse107 Pantser Brigade Panther. Als reactie op de Duitse aanvallen op de toevoerlijn, de corridor of "The Hell's High Way" was dit XXXe Legerkorps genoodzaakt plaatselijk te strijden en dat heeft grote gevolgen gehad voor haar sterkte en slagkracht.

Na Grave in het gebied van de 82e A.D. van James Gavin was deze Britse steun veel minder. Gavin miste echter zijn Glider Regiment, die door mist in Engeland niet kon opstijgen. Hierdoor vocht het 82e A.D. zonder reserve in het Noorden, Oosten en in het Zuiden.

De aanval op de Nijmeegse bruggen vond plaats in het tijdsbestek dinsdagmiddag en avond 19 september tot woensdagavond 20 september 1944, waarbij maar enige tientallen Britse tanks werden ingezet. Deze tanks werden als rijdende artillerie gebruikt en waren zonder infanterie erg kwetsbaar en werden dan ook erg veel uitgeschakeld in Nijmegen, vooral op dinsdagavond 19 september. De Para's waren veel meer ervaren en toegerust in straatgevechten. De mannen van Vandevoorts 505 PIR slaagden erin om dinsdagavond een weg te banen naar de brug via de daken van huizen en vroegen om het Hunnenpark te mogen aanvallen. Dat werd door de generaals anders beslist, waar door pas op woensdag 20 september de dag werd dat de Waalbruggen met Nijmegen bevrijd werden. De Zuidelijke oprit van de verkeersbrug werd genomen door de Amerikanen van 505 PIR, zonder veel steun van Britse tanks omdat die er onvoldoende waren. Toen dat gelukt was werden de overgebleven tanks, Robinson's Troop, over de brug gezonden en hadden alle geluk dat de brug niet werd opgeblazen. Op dat moment had Lt.Gen. Brian Horrocks zijn belofte moeten kunnen waarmaken: "mijn tanks zullen bij de brug op volle sterkte worden opgesteld, linea recta naar Arnhem. Niets zal hen tegenhouden". Waarom hij zijn belofte niet kon waarmaken is duidelijk beschreven dat zijn voorraad munitie en benodigde Infanterie niet op tijd uit de afgesneden corridor in Brabant kon krijgen. Dat lukte pas gedeeltelijk de dag later.

In Mook werd de bedreiging afgeslagen door de mannen van Ekman's 505 PIR en toen de opgeroepen Britse tanks aankwamen was de klus al praktisch beëindigd.

In Berg en Dal- Beek werd de aanval afgeslagen door 508 PIR (Mendez) zodat de opperbevelhebber van de 82e Airborne Divisie James Gavin later in zijn boek kon schrijven dat hij die dag zonder reserve vocht en dat alle drie zijn Parachute Infanterie Regimenten, 504, 505 en 508 in de strijd waren en alle drie hun tegenstanders overwonnen.

Helaas werd Arnhem "een brug te ver".

Hierdoor was Montgomery's plan Market-Garden mislukt. Zijn uitspraak dat Market-Garden voor 90% gelukt was slaat nergens op. Het plan hield namelijk in om de oorlog in West Europa rond Kerstmis 1944 te beëindigen. Het zou nog 7 maanden duren, waarin die vreselijke Hongerwinter waarin 19.000 Nederlanders van honger omkwamen. Als men daarbij telt het aantal weggevoerde Nederlandse joden, de slachtoffers van beschietingen, gefusilleerde verzetsstrijders en gijzelaars dan mag men het een tragedie vinden dat Market-Garden ondanks de grote verliezen, was mislukt.

Toch werd het Rijk van Nijmegen bevrijd van de Duitse bezetting ook al ervoer Nijmegen als frontstad niet echt een bevrijding. De troost is dat vanaf deze bevrijde strook rondom Groesbeek in maart 1945 ca 450.000 Geallieerden zijn samen gebracht als voorbereiding van "de sprong over de Rijn", die zou resulteren dat de Duitse opperbevelhebber Veldmaarschalk Model zich met 22 Divisies (200.000 man) moest overgeven op 16 april 1945 toen zij door de Geallieerden in het Roergebied waren omsingeld door 48 Amerikaanse Divisies. De man die opdracht gaf om Arnhem te vernietigen pleegde op 20 april 1945 zelfmoord, zoals zo velen Nazieaanhangers van Hitler.

Wat dat allemaal voor Nijmegen betekende is voldoende stof voor een aparte studie in Noviomagus.nl. Onder de Titel "Nijmegen frontstad, de springplank voor de invasie in Duitsland in 1945"

In de geschiedenis van Nijmegen wordt het aandeel van de Britse grondtroepen bij het veroveren van de beide Waalbruggen meestal overschat. In de periode 19 en 20 september 1944 waren zij volgens de feiten in deze studie beschreven onvoldoende aanwezig om de hoofdrol op te eisen. De US 82nd Airborne Division verdient daarom alle erkenning voor de hoofdrol.
We hebben de plicht om de geschiedkundige schaduw, over Nijmegen, die vanuit Arnhem in stand lijkt te worden gehouden te nuanceren, zonder enige intentie om de glorie van de dappere Britten in de Slag om Arnhem weg te nemen.

De Amerikaanse Parachutisten van 101st A.D. en 82nd A.D. uitten hun grote bewondering voor de Nederlandse hulp gegeven door verzetsstrijders. Gidsen, meevechten en opzoeken van de vijandelijke stellingen en deze gegevens met groot risico door de linies brengen, het beschiknaar stellen van hun huis voor gewonden, het bewaken van Duitse krijgsgevangenen, het is een pure opsomming van erkenning en dankbaarheid. Details passen niet in deze aflevering doch het heeft er toe bijgedragen dat dit wederzijds respect en dankbaarheid iedere keer weer opbloeiden zodra beide groepen elkaar ontmoetten. Dit in schrille tegenstelling met de Britse Para's, die door Montgomery waren verboden contact te maken of gebruik te maken van het Nederlandse Verzet in Arnhem, omdat hij hen niet vertrouwde. Die negatieve houding heeft helaas aantoonbaar mensenlevens gekost!


 

Literatuur

Barten "... en de weilanden bloesemden open, Operatie Market-Garden 17 september 1944", De Kleyn b.v. Wijchen, 1976

Bevrijdingsmuseum "Waaloversteek", historische uitgave no.3, 1992 plus aanvulling

Bevrijdingsmuseum "Verdwenen kerkhoven", historische uitgave no. 1, 1989

Bevrijdingsmuseum "Roll of Honor, 82nd Airborne Division World War Two", historische Edition No. 4, 1997

Hen Bollen/Herman Jansen "Het manneneiland", Uitgeverij Terra Zutphen, 1982

Lloyd Clark "De Slag om Arnhem, september 1994", Deltas Belgie

G.C. Driessen, "Groesbeek 1935-1945, crisis in oorlog", Thoben Offset Nijmegen, 1981

F.M. Eliens "Nijmegen tussen bezetting en bevrijding",Europese Bibliotheek Zaltbommel, 1995

Bernard Fitzsimons "Heraldry & regalia of war", Phoebus, London, 1973

Dominique Francois "82nd Airborne Division, 1917-2005", Heimdal, 2006

James M. Gavin "Op naar Berlijn. De veldslagen van een parachutistengeneraal 1943-1946", Omega Amsterdam

Robert Goralski " World War II Almanac 1931-1945", Harmish Hamilton, 1981

Nobert A. de Groot "Als sterren van de hemel, de oorlog in het Rijk van Nijmegen-1944", Van Holkema & Warendorf-Bussum, 1977

Donald I. Jakeway "Paratroopers ¦ Do or Die! (508 PIR/82nd A.D.)", 1994

Bert Kerkhoffs "Arnhem 1944, Slag van de Tegenslag", Uitgeverij Bredewold, Wezep, 1994

A. Korthals Altes/K. Margry/G. Thurings/R. Voskuil "September 1944, Operation Market Garden", Fibula-van Dishoek, 1984

George E. Koskimaki "Hell's Highway, de 101e Airborne Divisie tijdens Operatie Market-Garden", Deel I & 2, Kempen Pers, Eindhoven/Hapert, 1989/1991

W. Imar Kula "Storm over Nijmegen 1944-1945", P.E. Mac Donald, Nijmegen, 1990

Anton Lammerts van Bueren "De verwoesting van de keizerstad", Drukkerij G.J. Thieme, Nijmegen, 1946

P.G.H. Maalderink "De Militaire Willems-Orde sedert 1940", Sijthof Pers, 1982

Charles B. Mac Donald "The Siegfried Line Campaign", Center of Military Historu U.S. Army, Washington D.C.

Karel Margry "Operation Market-Garden, then and now", Part I&2, Battle of Britain International Ltd., 2002

James Megallas "De weg naar Berlijn", Uitgeverij M, 2005

H.G. Meijer "Bronzen Leeuw-Bronzen Kruis, militaire dapperheidsonderscheidingen", Bataafsche Leeuw Amsterdam, 1990

T. Moffett Burriss "Sla toe en houd stand, het relaas van de 82ste Luchtlandingsdivisie in de Tweedewereldoorlog", Uitgeverij De Duivelsberg, Nijmegen, 2010

Steven J. Mrozel "82nd Airborne Division", Turner Publishing Company, 1997

Th. Peelen/A.L.J. van Vliet "Zwevend naar de dood, Arnhem 1944", Van Holkema & Warendorf, Bussum, 1977

H.M.R.G. Poulissen "Lost at Nijmegen", August 2011

Cornelius Ryan "Een brug te ver", Van Holkema & Warendorf, Bussum, 1974

Joost Rosendaal "Nijmegen '44, verwoesting, verdriet en verwerking", Uitgeverij Vantilt, Nijmegen, 2009

Tim Saunders "Market Garden, Nijmegen", Loco Cooper, 2001

Tim Saunders "Hell's Highway, US 101st Airborne & Guards Armoured Division",Leo Cooper, 2011

George Taylor "Infantry Colonel", Billing &Sons Ltd Worcester, 1990

Michel de Trez "The Way we Are, Colonel Ben Vandervoort, Vandy", D-Day Publishing, 2004

R.E. Urquhart "De Slag om Arnhem", A.W. Sijthof, Leiden, 1964

Harry van Wijnen "Sprong in de afgrond, Arnhem geofferd aan de ambities van Montgomery", Uitgeverij Balans, 1994

 

Henny Meijer, Venray, 4 februari 2013

 

Inleiding - XXXe legerkorps - Hell's Highway - Nijmegen - Besluit - Literatuur - Reacties

REAGEER

Reactie 1:

Theo Binnendijk, 22-03-2013: Over de datum waarop de Britse grondtroepen in Nijmegen arriveerden, heeft mijn vader in zijn dagboek geschreven dat er op 18 sept. Britten op de Kopse Hof waren en daar een artilleriegevecht voerden met Duitse troepen. Op 19 sept. ziet hij 3 kleine Britse pantserwagens passeren op de Groenestraat. Er wordt gezegd dat er 60 Britse tanks staan bij de Scheidingsweg en om half zes namiddag ziet hij deze tanks passeren op de Hazekampseweg. In het oorlogsdagboek staat nog veel meer informatie uit die dagen; ook over troepen die terugkeren uit de Betuwe met verlies van manschappen en materieel.

Reactie 2:

Jan Bos, 23-03-2013: Op 18 september 1944 landden CG-4A Waco gliders met 75mm packhowitzers en 105mm howitzers op LZ T aan de Wylerbaan te Groesbeek. Zij werden NIET neergelaten!

Reactie 3:

Leo Verhees, 04-04-2013: In de opgave van de heer Henny Meijer betreffende de aan Market Garden deelgenomen onderdelen mis ik (of heb ik het over het hoofd gezien?) de opgave van in de frontlijn meegekomen 20e en 23 Cie Royal Canadian Engineers die o.a. nog ingezet zijn als infanteristen op het Keizer Karelplein en de Oranjesingel.
Later hebben deze engineers samen met Britse engineers nog deelgenomen aan de evacuatie over de Rijn van de Para’s bij Driel.
Eindelijk, veel later, in 1989, is er op initiatief van de heer Henk Duinhoven en enkele Britse para’s, een monument geplaatst en onthuld op de dijk bij Driel.
Deze engineers zijn nog langere tijd wisselend actief geweest in de regio en zijn gelegerd geweest in de St.Jozefschool aan de Bijleveldsingel.
Met een van de mensen, Stan Goodall, hebben wij vanaf het moment dat zij terugkwamen vanuit Driel contact gehouden tot deze kwieke veteraan 4 jaar geleden is overleden. Hij was in de winter 44/45 samen met wisselende vrienden een regelmatige gast van onze familie. Tot zijn overlijden kwam dhr. Goodall nog bijna jaarlijks met o.a. zijn zoon Steven naar Nijmegen en bezochten wij hem en zijn gezin in Toronto.
In september 1012 heb ik zijn kleinzoon, samen met een medestudent, alle plaatsen die zijn opa steeds weer bezocht datgene kunnen laten ervaren wat zijn opa nooit vertelde.

Foto 1: Stan Goodall bij het demonteren/verwijderen van springladingen in de Waalbrug. Deze afbeelding is uit de DVD “Nijmegen in de tweede wereldoorlog”, 3e part “Bevrijding” Item: Herstelwerkzaamheden. (bij toeval gevonden bij het zien van de beelden)
Foto 2: monument met vlaggen.
Foto 3: rechts de toenmalige cie.commandant, links een veteraan en in het midden dhr. Stan Goodall
Foto 4: links de Lt.commandant en de opgespoorde oudere dame die bij de evacuatie door de mannen “The Apple Lady” genoemd omdat zij als jong meisje onder aan de dijk appels uitdeelde aan de geëvacueerde mannen. Haar werd een presentje overhandigd door dhr. Duinhoven, de initiatiefnemer.
Foto 5: het monument na de onthulling in 1989.
Met vriendelijke groet, Leo Verhees

Reactie 4:

Jan van Ooijen, 06-04-2013: Naar aanleiding van het stuk van gastredacteur Henny Meijer over operatie Market Garden wil ik graag even wijzen op het bestaan van de website Strijdbewijs.nl van webmaster Pieter Jutte waarop hij tal van veldslagen in 2e tweede wereldoorlog op een zeer pakkende wijze beschrijft. Ook neemt hij operatie Market Garden onder de loep met naar mijn mening uniek fotomateriaal, het maken van de speelfilm over deze operatie komt ook aan de orde: www.strijdbewijs.nl.

Reactie 5:

Henny Meijer, 10-04-2013: uit het dagboek waarnaar de heer Binnendijk in Reactie 1 verwijst (18 september 1944):
"In de namiddag vertelt men, dat er Engelsen op de Kopsche Hof zitten en een artillerieduel houden met de Duitsers in de stad"
Dit waardevolle dagboek schrijft helaas geen eigen waarneming en op 18 september was nog geen enkele Britse soldaat Grave gepasserd richting Nijmegen. Dat was voor het eerst op dinsdagmorgen 19 september 1944. MEN had dus ongelijk en m.i. moeten dat Amerikaanse kanons zijn geweest.

Reactie 6:

Felix de Klein, 23-10-2013: Graag wil ik via deze weg vragen of iemand binnen uw stichting mij kan helpen met het verkrijgen van informatie over deze plattegrond, zo'n 20 jaar geleden gevonden met een metaaldetector in een schuttersput op een voormalig Amerikaans hoofdkwartier van Gen. James Gavin 82nd Airborne Division.
(Klik op het plaatje voor meer informatie.)

Reactie 7:

Luuk Wijgers, 06-04-2013: Mijn ouders (1922 en 1924) hebben hun leven lang contact gehouden met engelse militairen die zij in deze tijd hebben leren kennen. Deze waren bij hen ingekwartierd, van wat ik heb kunnen nagaan vanaf september 44 tot ergens lente 45 zelfs, dus best een lange tijd. Bij 2 van hen heb ik zelfs wel eens gelogeerd in Engeland. Heb veel verhalen gehoord hierover, mijn moeder verhaalde altijd veel over deze tijd.

REAGEER

terug naar oorlogspagina naar gastredactiepagina

Reactiepagina
Reactie 8:

Ben, 05-03-2014: Vandervoort lost his eye during the Battle of the Bulge in early 1945, not at Nijmegen in 1944.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: