vanderWerff

© Peter van der Werff, Bewerking 30-11-2015 Marcel van Dinteren/Stichting Noviomagus.nl

Bronzen Kruis F.J.A. van der Werff

door Peter van der Werff


Winkelbediende was hij, winkelbediende en nog geen 19 jaar, toen hij zich op 11 oktober 1937 meldde om zijn dienstplicht te komen vervullen. Frans (F.J.A.) van der Werff, registratienummer: 18.12.20.014.


Frans van der Werff 1937

Hij had een paar jaar gymnasium achter de rug (zonder veel succes overigens) dus vond men dat hij wel in aanmerking kwam voor de opleiding tot onderofficier.
Die opleiding had succes want op 9 oktober 1938 werd hij sergeant. Per dezelfde datum werd hem toegestaan gebruik te maken van de Capitulanten-regeling 1935. Een regeling die een aantal bedoelingen had maar het belangrijkste in die regeling was voor hem dat een onderofficier die 6 jaar in het leger bleef daarna min of meer een garantie had op een ambtenarenbaan bij de overheid. Vast werk en vaste armoe, iets waar men in de crisistijd graag voor koos.
In de meidagen van 1940 kwam zijn bataljon terecht bij de Grebbelinie. Wat hij precies heeft gedaan is ons onbekend. Dat waren zaken waar je misschien met je dienstmakkers over praatte, maar met anderen toch echt niet. Zeker is dat hij betrokken was bij de verdediging van het viaduct over de spoorlijn Oost van Rhenen.
Koninklijk Besluit no. 70 d.d.12 september 1947 kende hem daarvoor het Bronzen Kruis toe en zegt daarover:

"Heeft zich door moedig optreden tegenover de vijand onderscheiden, door op 13 Mei 1940, behorende tot de Verbindingsafdeling van 3-11 R.I., op onverschrokken wijze onder zwaar vijandelijk vuur - ook nadat reeds anderen de verdediging hadden opgegeven - deel te nemen aan de verdediging van het viaduct over de spoorlijn Oost van Rhenen.
Tot het uiterste aldaar te blijven standhouden en slechts op bevel, tengevolge van munitiegebrek, terug te trekken."

Volgens verslagen van de kapitein G.J.W. Gelderman van de Koninklijke Marechaussee, die met een aantal Marechaussees heel intensief met deze verdediging is bezig geweest, waren er op het laatst maar 15 man bij betrokken. Frans van der Werff moet een daarvan geweest zijn.

Op 15 juli 1940 werd hij, net als het hele Nederlandse leger, met groot verlof gestuurd.

Was het toch het militaire vak dat bleef trekken, was het bewondering voor de acties van de Koninklijke Marechaussee bij dat viaduct, of was het simpelweg: ik wil brood op de plank en dit is een handwerk dat ik beheers... Wij weten het niet maar op 15 augustus 1940 is hij als vrijwilliger voor zes jaar in dienst getreden bij de Marechaussee. Rang: Marechaussee te voet.

De verwikkelingen rond Marechaussee en politie in die oorlogsjaren gaan in het kader van dit verhaal iets te ver. Maar aan het eind van de oorlog is hij in zijn standplaats is Elst (Betuwe) nog steeds bij de staatspolitie/marechaussee/gendarmerie.
Ook aan het eind van de oorlog stond hij dus weer dicht bij het vuur.

Van dat dicht bij het vuur staan heeft hij overigens wel gebruik gemaakt, hij is in die tijd al begonnen aan een collectie wapens en militaria. Een collectie die hij in de jaren daarna gestaag heeft weten uit te breiden. In zijn positie was daar in die tijd makkelijk aan te komen.

Per 1 juli 1947 verhuisde hij van de Rijkspolitie (zo heette dat inmiddels weer) toch weer naar de (inmiddels weer Koninklijke) Marechaussee als Marechaussee 1e klas (tijdelijk wachtmeester). Weliswaar nog maar tijdelijk voor de tijd van zes jaar.
Op 9 december van datzelfde jaar werd hem het Bronzen Kruis opgespeld door Z.K.H. Prins Bernhard.
Hij ging, met zijn gezin, wonen in een van de woningen in de Marechausseekazerne aan de Coehoornstraat in Nijmegen.

Het ging hierna gestaag verder: wachtmeester, in dienst voor onbepaalde tijd, wachtmeester 1e klasse, opperwachtmeester, adjudant.

Brigadecommandant werd hij eerst in Ottersum en later, eind 1959, in Zutphen, waar hij, uiteraard ook met zijn gezin, weer ging wonen in een van de woningen die bij de brigade hoorden.
Al die jaren heeft hij rustig verder kunnen werken aan zijn collectie, verzamelen en zelfs restaureren.
In die periode heeft hij zijn middelbare schoolopleiding toch afgemaakt en kwam daarna in aanmerking voor extra opleidingen en cursussen, waardoor hij in 1967 kon worden beëdigd als officier bij de Intendance.
Voor het werk bij de Intendance is het gezin verhuisd naar Naarden.


In 1975 had hij er voldoende jaren bij de Nederlandse Krijgsmacht op zitten. Hij kreeg functioneel leeftijdsontslag. Op 20 december 1983 gevolgd door pensionering.

In 1980 is hij vanuit Naarden verhuisd naar het huis dat zijn ouders in 1936 hadden laten bouwen aan de Postweg in Nijmegen.
Hij heeft hier op een zolderkamer zijn eigen museumpje ingericht met zijn collectie. Dat was niet open voor publiek, slechts een enkeling kreeg toegang.
In een werkplaatsje in de kelder ging hij verder met restaureren.

Regelmatig werd hij benaderd door de politie, als ze weer eens een wapen waren tegengekomen waar ze niet goed weg mee wisten.

Zijn collectie heeft hij ondergebracht in een stichting. Na het overlijden van Frans van der Werff op 21 januari 2006 is het bestuur van de stichting er in geslaagd de collectie in bruikleen te geven aan het Oorlogsmuseum Overloon, waar hij nu nog wel door alle bezoekers te bewonderen is.

Daar komt binnenkort een eind aan, een volgende plek is nog onbekend.


Mocht er een museum zijn dat belangstelling heeft voor een langdurige bruikleen van de collectie Van der Werff of heeft U aanvullingen of opmerkingen: REAGEER

terug

Reactiepagina
Reactie 0:

Peter van der Werff, 30-11-2015: Bronzen Kruis F.J.A. van der Werff

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: