BronzenKruisdragers

© copyright Henny Meijer; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Nijmeegse dragers van het Bronzen Kruis

Bestebreurtje Brouwer Peijnenburg Peters Tiemstra Burgers
Schalk James Storm van Leeuwen van Haren van der Werff Jacobs

door Henny Meijer, januari 2012



Het Bronzen Kruis 1940 ingesteld op 11 juni 1940
ALS BELONING VOOR HEN, DIE ZICH DOOR MOEDIG OF BELEIDVOL OPTREDEN
TEGENOVER DE VIJAND HEBBEN ONDERSCHEIDEN.

Enige tijd geleden hoorde ik dat in het Nationale Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek familieleden van een gedecoreerde Nijmegenaar beweerden dat de betrokkenen "de enige Nijmegenaar was, die onderscheiden werd met de dapperheidsonderscheiding Het Bronzen Kruis".

Omdat ik altijd moet uitgaan van de goeder trouw van mensen en dus niet enige intentie heb om iemand te kwetsen, is het wellicht verduidelijkend om het volgende te stellen.
De betrokkene is voor militaire dapperheid onderscheiden met het Bronzen Kruis (1940). Hierdoor werd hij lid van de Vereniging Dragers Bronzen Leeuw - Bronzen Kruis (die inmiddels in naam is veranderd in Vereniging Dragers Militaire Dapperheidsonderscheidingen). In 1990 heeft deze vereniging mij benoemt als Erelid voor mijn inspanningen voor mijn boek "Bronzen Leeuw-Bronzen Kruis, militaire dapperheidsonderscheidingen" (1990, Bataafsche Leeuw, Amsterdam), waarin de 4650 toekenningen staan, van deze beide dapperheids-onderscheidingen. Bij die gelegenheid, in het Kurhaus te Scheveningen, heb ik bovengenoemde Bronzen Kruis-drager uit Nijmegen gesproken, waarbij hij mij vertelde dat hij "de enige persoon uit Nijmegen was, die lid was van de dragers-vereniging", waardoor hij met niemand kon carpoolen. Dat is juist doch dat is toch iets anders dan dat hij de enige Nijmegenaar was, die met het Bronzen Kruis werd onderscheiden.

Dit mag dan verklarend zijn, doch dan blijft de vraag: "hoe vaak zijn Nijmegenaren onderscheiden met dit Bronzen Kruis, ingesteld in Londen in 1940?"

 

Arie Bestebreurtje

Zoals we in mijn eerdere bijdrage gezien hebben was Kapitein Arie Bestebreurtje de eerste Nijmeegse drager van het Bronzen Kruis, voor het redden van zijn commandant Brigade Generaal James Gavin in Groesbeek op 17 september 1944, door een Duitse mitrailleurschutter vanaf de heup tussen de ogen te schieten, toen deze Gavin dreigde te doden. Doch omdat Captain Harry's Bronzen Kruis later werd ingetrokken en vervangen werd door de Militaire Willems-orde 4e klasse kan dit niet meetellen.

 

Jacques Brouwer

Ook hebben we op deze website (onder Pandoeren) eerder gemeld dat de Nijmegenaar Jacques Brouwer, de oprichter van de verzetsgroep de Pandoeren werd beloond met het Bronzen Kruis. Daarbij werd gemeld dat dit voor een Aktie was op Celebes, Indonesië bij Koninklijk Besluit van 31 maart 1952, no. 98. De Eerste-luitenant J.G. Brouwer, legernummer 22.03.18.028 wegens "Heeft zich door moedig optreden tegenover de vijand onderscheiden als commandant van een compagnie van het 1ste Bataljon Infanterie van het voormalige Koninklijk Nederlands-Indonesisch Leger die te Pareh Pareh was gelegerd. Op 16 mei 1950 in de ochtend ging hij persoonlijk met een peleton mee naar MAKASSAR, teneinde een convooi van een vijftiental vrachtwagens, geladen met repatriërende en zieke militairen van het voormalige Koninklijk Nederlands-Indonesisch Leger met hun gezinnen, te begeleiden, wetende dat in MAKASSAR een alarmtoestand heerste als gevolg van het optreden van guerillabenden, die de omgeving der kampementen opereerden en bij wijlen tot plotselinge overvalling overgingen. In het Noorden der stad aangekomen, bleek een aldaar liggend kampement zwaar onder vuur te liggen.Hij besloot er heen te gaan om te trachten een inzicht in de toestand te krijgen. Het convooi achterlatend onder de hoede van zijn peleton, ging hij alleen en met ontbloot bovenlijf naar het kampement teneinde te tonen dat hij met goede bedoelingen kwam en van de eigen partij was. Hij wist het convooi veilig binnen te loodsen en, nadat des middags een vuurpauze intrad, bracht hij het ongedeerd binnen het kampement van het 1ste Bataljon Infanterie aan de Zuidzijde van de stad. Op 17 mei 1950, toen dit laatste kamp in de achtermiddag verraderlijk werd aangevallen, trad hij na daartoe bekomen radiobevel van de bataljonscommandant aanvallend op en wist door een geslaagde tegenaanval de guerrillabenden tot de aftocht te dwingen"


De uit Nijmegen afkomstige Jacques Brouwer, BK
(foto genomen in Suriname. Archief van de auteur)

 

Gerard Peijnenburg

Gerard Henri Joan Marie Peijnenburg, legernummer 19.06.12.016, geboren op 12-06-1919 te Asten, woonde in Nijmegen op de Berg en Dalseweg, overleden op 02-01-2000 te Wassenaar.


Gerard Peijenburg, BK, die als burger meevocht met het
508 Para Infantry Regiment gedurende Market Garden,
17 september-4 oktober 1944 in Nijmegen, Berg en Dal en Beek.

Bronzen Kruis bij Koninklijk Besluit van 11 september 1951 no. 21 wegens:
"Heeft zich door moedig optreden tegenover de vijand onderscheiden door, nadat op 17 september 1944 Amerikaanse parachutisten in de omgeving van NIJMEGEN waren geland, zich de volgende dag bij een oprukkend onderdeel er van te melden en zijn hulp aan te bieden o.a. als gids en daarmede die zelfde morgen door te dringen tot op korte afstand van de door de vijand verdedigde toegangen tot de WAALBRUG.
Voorts door, aanvankelijk in burgerkleren en later in Amerikaans uniform, tot en met 24 september daaraanvolgende ook verder bij een van de compagnien van het Amerikaanse 508th Parachute Infantry Regiment van de 82nd Airborne Division verschillende malen onder vijandelijk artillerie- en zwaar mitrailleur- en geweervuur op onverschrokken wijze deel te nemen aan de vele gevechten in en om NIJMEGEN
".

Meer specifiek, Peijnenburg hielp het 508 P.I.R. van Lt. Col. Louis G. Medez, (Bronzen Leeuw) o.a de verovering van de Ravenberg vlak bij het sanatorium Kalorama, bij het heroveren van Beek vanuit Berg en Dal en vanaf de uitkijktoren aan de Kwakkenberg als artilleriewaarneming om de Duitse kanonnen in de Betuwe te laten beschieten.
De 24-jarige student economie Gerard Peijnenburg werd lid van de Nederlandse Unie en colporteerde het weekblad De Unie. Nadat de Unie op 13 december 1941 verboden was, verspreidde hij het illegale blad Je Maintiendrai. Hij was ook lid van de LO-Grave. Hij zorgde voor voedselbonnen voor onderduikers.

Na de oorlog werd Gerard Peijnenburg ambtenaar van het ministerie van Defensie. Hij was partijloos staatssecretaris van Defensie in het kabinet-Cals (14-04-1965 tot 22-11-1966) en belast met de landmachtzaken. Daarna was hij van 1969-1984 tot zijn pensionering nog weer zestien jaar secretaris-generaal van het ministerie van Defensie.
Peijnenburg was lid van het Comit├ę van Aanbeveling van de Stichting Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek dat opgericht werd op 5 september 1982.
In 1980 ontving hij het Verzetsherdenkingskruis (VHK).

Bron: Groot, N.A., Als sterren van de hemel. De oorlog in het Rijk van Nijmegen-1944, Bussum 1977, p. 90, 91, 113, 115, 149, 150, 159, 162 en 163.

 

Jac. Peters

Bij Koninklijk Besluit van 6 februari 1947 No. 45 werd de dienstplichtige soldaat Jacobus Gerardus Peters onderscheiden met het Bronzen Kruis wegens: "Heeft zich door moedig optreden tegenover den vijand onderscheiden door bij Rhenen op 13 mei 1940 vrijwillig op te rukken naar het station, aldaar een verlaten zware mitrailleuraffuit onder 's vijands vuur te pakken, daarmede in de bovenverdieping den bijbehorende mitrailleur te helpen in stelling te brengen en daarmede den vijand, ondanks het feit, dat hij met mitrailleurvuur en handgranaten op korten afstand werd bestookt, te bestrijden en verliezen toe te brengen".


Een foto van het slagveld bij Rhenen, mei 1940.
Vanuit de huizen boven het talud verdiende soldaat Jac. Peters zijn Bronzen Kruis.

Na de oorlog richtte deze erkende moedige soldaat de firma Woninginrichting Jac. Peters op, van Welderenstraat 114 te Nijmegen.

 

Jan Sjoerd Tiemstra

Bij Koninklijk Besluit van 12 juli 1945 No. 7 werd het Bronzen Kruis toegekend aan de Soldaat-oorlogsvrijwilliger J.S. Tiemstra wegens:
"Moedig en beleidvol optreden getoond tijdens de gevechtenbij HEDEL op 25 april 1945".


25 april 1945 Gevecht bij Hedel van de Prinses Irene Brigade. Hierbij verwierf Tiemstra zijn Bronzen Kruis. Na een gevecht van man tegen man tegen de geïnfiltreerde Duitsers werd het gevecht gewonnen ten koste van 12 man. Ze namen 45 Duitsers gevangen en een onbekend aantal vijanden sneuvelden.

Tiemstra was bij het in Engeland gevormde Prinses Irenen Brigade, die zich via Normandie naar Nederland vochten en onderdeel werd van de grondtroepen van Operatie Market Garden gedetacheerd bij Horrocks XXX Legerkorps. Hij kwam uit een aannemersfamilie en werkte na de oorlog in dat familiebedrijf.

 

Hendrik Johan Burgers

Ooit ontving ik van de Nijmegenaar Jan Burgers een foto van zijn broer Sergeant Majoor H.J. Burgers, van de Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (ML-KNIL) waarop deze een onderscheiding kreeg uitgereikt. Op deze foto kon ik niet zien welke onderscheiding werd uitgereikt. Ook in het archief van de Kanselarij der Nederlandse Orden kon ik zijn naam niet vinden. Het zou tot maart 2005 duren dat ik erachter kwam door de zoon van H.J. Burgers, Ernie uit Australië, dat het hier ging om een Bronzen Kruis.

Deze decorandus werd niet bij Koninklijk Besluit onderscheiden, evenmin bij een Gouvernements Besluit, dat door het oorlogsgeweld blijkbaar was zoekgeraakt. Bij schrijven van 18 februari 1948 ontving hij het bewijs dat hem een Bronzen Kruis was toegekend door de Decoratiecommissie voor het neerschieten van een Japanse vliegtuig, een Zero, op 19 februari 1942 tijdens een aanval nabij Palembang. De onderscheiding werd in 1948 uitgereikt door Kolonel P.J. de Broekert op het vliegveld Tjilitan.

Deze Bronzen Kruis-drager J.H. Burgers overleed op 17 augustus 1987 in Australië, waarnaar hij was geëmigreerd na zijn diensttijd.


De uit Nijmegen afkomstige J.H. Burgers, BK.
(Foto archief Ernie Burgers, Australië)

 

Weet iemand meer dragers van het Bronzen Kruis, die in Nijmegen hebben gewoond, zijn geboren, overleden of hebben gediend en in de Nijmeegse Eregalerij nog niet zijn opgenomen? REAGEER

Bij voorbaat dank,
Henny Meijer, Venray


Aanvulling 1:

Henny Meijer, toegevoegd 24 maart 2012:

G.A. Schalk

Als wetenswaardigheid hier informatie over een Bronzen Kruis-drager, die onverbrekelijk met Nijmegen is verbonden.
Het betreft hier G.A. Schalk, die zijn Bronzen Kruis verdiende door "Nederland Midden Lent 10 mei 1940, als commandant van een kazemat na een voltreffer zijn post opnieuw te bezetten" (Koninklijk Besluit van 19 juli 1946). Toen was blijkbaar onvoldoende bekend dat door Schalk de Waalbrug (de verkeersbrug) bij Nijmegen werd opgeblazen op 10 mei 1940. Hij kreeg hier opdracht voor om de opmars van de verraderlijke inval van Hitler's horde te stuiten dan wel te vertragen.
Sgt G.A. Schalk ingedeeld bij de Politie Troepen kreeg het Bronzen Kruis toegekend met de mutatie :" Nederland - Midden Lent, 10 mei 1940, vernielen Waalbrug" doch dat werd aangepast bij Koninklijk Besluit van 22 juni 1948 no. 6 met de mutatie: "NL - Lent - Kazemat Midden-Lent, vernielen Waalbrug"

Het opblazen van deze strategische brug heeft de Duitsers uit de Betuwe gehouden.
Hoe strategisch de Waalbrug was bleek in september 1944. Het voorkomen van het opblazen van de Waalbrug werd toegeschreven aan Jan van Hoof op maandag 18 september tijdens een artilleriebeschieting moet hij de springlading gesaboteerd hebben. Op deze website is voldoende beschreven hoe Jan van Hoof's daad door een commissie werd beoordeeld en deze commissie van vier generaals riep in 1952 vele getuigen op waaronder G.A. Schalk, de expert, die op 10 mei 1940 deze Waalbrug met succes opblies.
Sgt G.A. Schalk zag bij Koninklijk Besluit van 22 juni 1948 no. 6 zijn Bronzen Kruis ingetrokken en vervangen door het hogere Bronzen Leeuw.
Daarom dient G.A. Schalk in de Nijmeegse Eregalerij te worden opgenomen.

Bron: H.G. Meijer, Bronzen Leeuw- Bronzen Kruis, militaire dapperheidsonderscheidingen, Bataafsche Leeuw 1990.


Aanvulling 2:

Henny Meijer, toegevoegd 31 maart 2012:

Owen James

Van familieleden in Engeland vernam ik dat Sergeant Owen James werd onderscheiden met de Britse dapperheidsonderscheiding the Military Medal (M.M.)
Volgens de voordracht was dat mede voor zijn moedige actie in November 1944 in NIJMEGEN.

Tijdens hevige granaatbeschietingen werden huizen getroffen. Sgt O. James nam het initiatief om een voertuig te pakken en daarmee zijn bemanning te evacueren naar een veiliger plek. De getroffen naburige burgers werden eveneens door hem in veiligheid gebracht en de gewonden burgers naar een ziekenhuis getransporteerd.

Sgt James was lid van de 198 Battery, 73rd Anti Tank Regiment van de Royal Artillery onderdeel van het XXXe Legerkorps van Generaal Brian Horrocks, commandant van de grondtroepen van Operatie Market Garden, die in december 1944 met zijn Korps werd overgeplaatst naar de Ardennen. (Ardennenoffensief/ Battle of the Bulge)
Sgt James onderscheidde zich daar eveneens in de plaats Bure.

Voor de acties in Nijmegen en in Bure werd hij in 20 februari 1945 voorgedragen voor de Military Medal (het Britse equivalent van de Nederlandse dapperheidsonderscheiding het Bronzen Kruis).
Owen James heeft tijdens zijn leven blijkbaar nooit over zijn ervaringen gesproken en na zijn dood werd de "Nijmeegse M.M." door zijn familieleden gevonden.
Wie herkent deze beschieting in november in Nijmegen en welke personen werden door James naar het ziekenhuis gebracht? Foto's van deze plek en die van Sgt James zijn van harte welkom.

Henny Meijer, Venray

Aanvulling 2a:

Henny Meijer, 21-05-2012: vanmiddag ontving ik bijgaande foto's van de broer en zus van wijlen Sgt. Owen James, die hier op bezoek zijn.
Wellicht kan de foto herkenning vergemakkelijken bij de eerdere vraag om details/herinnering van het hiervoor beschreven voorval in Nijmegen. Ook info over de andere drie militairen is welkom.
Hartelijke groeten, Henny Meijer, Venray.


Sgt. Owen James. M.M. (rechts op de foto) 198 Battery, 73rd Anti Tank Regiment Royal Artillery, XXX Army Corps. 1944-1945.


Onderscheidingen van Sgt. Owen James, links op de foto de Military Medal


Aanvulling 3:

Henny Meijer, 27 augustus 2012:

Alide Storm van Leeuwen

Mevrouw A. Westra Hoekzema - Storm van Leeuwen kreeg haar Bronzen Kruis uitgereikt door Z.K.H. Prins Bernard der Nederlanden in de Ridderzaal, Den Haag op 19 juni 1950. Haar echtgenoot W.A. Westra Hoekzema kreeg bij die gelegenheid de Bronzen Leeuw uitgereikt.
Bij Koninklijk Besluit van 1 april 1950 no. 113 werd haar toegekend:
"Het Bronzen Kruis werd aan de voormalige agente van het Bureau Inlichtingen Mej. A. Storm van Leeuwen toegekend wegens:
"Heeft zich door moedig optreden tegenover de vijand onderscheiden door, na eerst vanaf begin 1944 illegaal te Nijmegen werkzaam te zijn geweest waarbij zij o.a. als koerierster wapenen en berichten naar Limburg bracht, tijdens de gevechten in september 1944 in Nijmegen berichten van het door de vijand nog bezette gedeelte van deze stad naar het Geallieerde gedeelte door de vuurlinies over te brengen en daarna de in de strijd aldaar achtergelaten munitie op te halen voor de illegaliteit.
Voorts door na de bevrijding van Nijmegen, na zich beschikbaar te hebben gesteld voor het ontvangen van een opleiding in het behandelen van de S-phone, omstreeks half maart 1945 zich weer vrijwillig van bevrijd naar bezet gebied per boot door de Biesbosch naar Doetinchem te willen begeven om mede een S-phone te bedienen, bij welke tocht zij wegens zwaar vijandelijk vuur was genoodzaakt geweest terug te keren en kort daarop ondanks zeer ongunstige en moeilijke omstandigheden wederom een poging te wagen om per boot de Biesbosch te passeren, waarbij de boot door een vijandelijke patrouilleboot werd aangehouden en zij met de overige bemanning werd gevangen genomen, totdat zij, na vele zware verhoren en verblijf in verschillende gevangenissen, begin mei 1945 werd bevrijd. Door dit optreden belangrijke diensten bewezen aan de Geallieerde oorlogsvoering en de Nederlandse Regering".

Het spreekt vanzelf dat deze dappere vrouw, die geopereerd heeft in de spannendste dagen in en rondom Nijmegen een plaats krijgt in deze Nijmeegse Eregalerij.

Er zijn maar weinig vrouwen gedecoreerd met de hoogste dapperheidsonderscheidingen: Militaire Willems-Orde 2 maal (Prinses Wilhelmina en Mw. Mulder-Gemmeke), Bronzen Leeuw 14 maal, Bronzen Kruis 12 maal (aanvankelijk 11, later gecorrigeerd naar 12).
Het percentage van vrouwen t.o.v. het totaal: Militaire Willems-Orde 1%, Bronzen Leeuw 1,16 %, Bronzen Kruis 0,32 %.
In "Het jaar van de Vrouw" heb ik deze cijfers gepubliceerd in het naslagwerk "Bronzen Leeuw Bronzen Kruis, militaire dapperheidsonderscheidingen", Bataafsche Leeuw, Amsterdam, 1990.

De emancipatie van vrouwen bij het toekennen van onderscheidingen kreeg m.i. in deze door mannelijke militaire beslissers te weinig gestalte. De mening was dat militaire dapperheids­onderscheidingen aan louter militairen moesten worden toegekend en de voorzitter van deze commissie C.M.O. (Commissie Militaire Dapperheidsonderscheidingen) Luitenant-Generaal J.J.G. baron van Voorst tot Voorst had hierover een dominante mening.


Aanvulling 4:

Gerard van Haren, toegevoegd 10 januari 2015:

Henri van Haren

Mijn vader, onderluitenant H.G.P van Haren, was drager van het Bronzen Kruis, hem verleend in 1942 wegens zijn verrichtingen op Timor eerder dat jaar. lees meer >>

Aanvulling 5:

Peter van der Werff, toegevoegd 30 november 2015:

Frans van der Werff

Mijn vader, F.J.A. van der Werff, geb. 20-12-1918, overleden 21-01-2006, was drager van het Bronzen Kruis, toegekend bij KB no 70 d.d. 12-09-1947, registernummer 2087 (Onderscheidingen|defensie.nl) in verband met verdediging viaduct spoorlijn oost van Rhenen op 13 mei 1940. Hij was destijds dienstplichtig sergeant behorende tot het 3e bataljon 11e regiment Infanterie. lees meer >>

Aanvulling 6:

Siebe Postma, toegevoegd 13 januari 2017:

Theo Jacobs

Theo Jacobs (9 feb 1926 - 7 apr 2016) was ook Bronzen Kruisdrager. Legernummer 260209000. Korporaal ziekenverpleger bij de 1e para compagnie in Nederlands-Indië. lees meer >>

 


Weet u meer dragers van het Bronzen Kruis die in Nijmegen hebben gewoond, zijn geboren, overleden of hebben gediend, en die in deze Nijmeegse Eregalerij nog niet zijn opgenomen?

REAGEER

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: