KLU40

© copyright Arjen W. Kuiken; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

40 JAAR MILITAIRE LUCHTVAART IN NEDERLAND

door Arjen W. Kuiken, 2011

Nijmegen 1953

Met het hijsen van de vlag op het tentoonstellingsterrein aan het Keizer
Karelplein te Nijmegen waren de feestelijkheden van de Koninklijke
Luchtmacht, die op 1 juli veertig jaar bestond, officieel begonnen.

INLEIDING

Op 1 juli 1913 werd op de vliegbasis Soesterberg de Luchtvaartafdeling (LVA) opgericht. De LVA was geen zelfstandig krijgsmachtsdeel, maar behoorde tot de Koninklijke Landmacht. Kort voor de oorlog, op 1 juli 1939, werd de LVA omgevormd tot de Luchtvaartbrigade. Nog tijdens de oorlog, op 26 juli 1944, werd in Londen het Directoraat Nederlandse Luchtstrijdkrachten opgericht. In 1947 werd een Chef Luchtmachtstaf aangesteld en op 11 maart 1953 werd de Luchtmacht een zelfstandig krijgsmachtonderdeel.

De voorbereiding voor een zelfstandige Nederlandse Luchtmacht kwam eind jaren veertig in een stroomversnelling. Oorzaak was vooral de communistische expansie in Oost-Europa. Daarnaast was tijdens de Tweede Wereldoorlog overtuigend aangetoond dat het luchtwapen ook zelfstandig kon opereren. Bovendien hadden belangrijke NAVO-partners als Groot-Brittannië en de Verenigde Staten op dat moment al langer zelfstandige luchtmachten. Ook het belang van een organisatorische gelijkvormigheid binnen de NAVO [1] was een belangrijk argument voor een zelfstandige luchtmacht in Nederland.

De bekroning van het proces naar zelfstandigheid vond plaats op 27 maart 1953, vooruitlopend op het veertigjarige jubileum van de militaire luchtvaart in Nederland. Bij Koninklijk Besluit van 11 maart 1953 verleende Hare Majesteit Koningin Juliana de militaire luchtvaart het predicaat “Koninklijk”. De zolang begeerde zelfstandigheid was een feit.

Maj J.L. Bosch leest het Koninklijk Besluit no. 18 voor, waarbij de Luchtmacht het predicaat “Koninklijk” krijgt en een zelfstandig krijgsmachtdeel wordt. In het midden Ir. Staf, minister van Defensie en rechts Lt-Gen Vlieger Aler, Chef Luchtmachtstaf.

De plechtigheden ter gelegenheid van dit besluit vonden plaats op de vliegbasis Soesterberg, in het bijzijn van luchtvaartpioniers [2] als Kol vlieger b.d. W.C.J. Versteegh, Marinus van Meel, dr. Albert Plesman en Piet van der Griend. Prins Bernhard werd als Inspecteur-generaal van het nieuwe krijgsmachtdeel benoemd. Naast een defilé van 1.500 luchtmachtmilitairen, vlogen er verschillende formaties over: 25 Harvards van de vliegbasis Gilze-Rijen, 25 Thunderjets van de vliegbases Volkel en Eindhoven en 25 Meteors uit Soesterberg en Leeuwarden.


40 JAAR LUCHTMACHT

Op 1 juli 1953, drie maanden nadat de Nederlandse Luchtmacht “Koninklijk” en “zelfstandig” geworden was, vierde zij haar veertigjarig bestaan. Dit heugelijke feit werd met een uitgebreid en interessant programma van feestelijkheden gevierd. Een belangrijk deel van deze festiviteiten vond in Nijmegen plaats. De eer die Nijmegen hier ten deel viel bewees hoe goed de verhoudingen tussen de oude stad en de nog jonge Luchtmacht in enkele jaren was geworden [3]. Al in januari 1953 werd het comité “Nijmegen-Luchtmachtstad” opgericht en begon men met de organisatie van het geheel.

Het programma voor Nijmegen zag er uiteindelijk als volgt uit:

DatumActiviteitPlaats
27 juniStart van de Luchtmachtweek en opening van de Luchtmachttentoonstelling (morgen)Nassausingel
27 juniOfficiële overdracht van de nieuwe gala-uniformen aan de Luchtmachtkapel en drumband van de Luchtstrijdkrachten (middag)Stadion De Goffert
27 juniGalaconcert door de Luchtmachtkapel (avond)De Vereniging
28 juniDemonstraties lijnbestuurde vliegtuigmodellenkazerneterrein
30 juniLuchtmacht atletiekkampioenschappen (middag)Stadion De Goffert
30 juniEstafetteloop voor verenigingen en scholen (middag)Dwars door Nijmegen
30 juniInternationale atletiekwedstrijden met deelname van de Ned. Olympische ploeg (avond)Stadion De Goffert
30 juniVoetbalwedstrijd tussen de elftallen van de Kon. Luchtmacht en de Belgische Luchtmacht (avond)Stadion De Goffert
30 juniConcert op het tentoonstellingsterrein door de Luchtmachtkapel (avond)Nassausingel
1 juliVlaggenparadekazerneterrein
1 juliVliegerwedstrijd voor de jeugdkazerneterrein
1 juliTaptoe door de Luchtmachtkapel in gala-uniform, ’s avonds om 9 uur voor het WaaggebouwGrote Markt
4 juliSluiting van de LuchtmachttentoonstellingNassausingel

Aan de feestelijkheden was een groots opgezette teken- en opstelwedstrijd voor de jeugd voorafgegaan. Onderwerp was natuurlijk de Koninklijke Luchtmacht. Scholen uit Nijmegen en wijde omgeving deden mee en de respons was overweldigend.

In de stad hadden diverse winkels hun etalages in de Luchtmachtsfeer uitgedost. Door dit alles stond Nijmegen, meer dan ooit, een week lang in het teken van de Luchtmacht.

In het centrum van de stad waren vele singels en parken feestelijk verlicht. Vooral het Kronenburgerpark, met zijn prachtig verlichte sprookjesgrot, trok een enorme belangstelling van het publiek. In deze kunstig gemaakte grot werden sprookjesfiguren, bloemen, beesten en planten prachtig verlicht met zeer verrassende effecten.
In de theetuin van het park musiceerde menig avond een band.


OPENING LUCHTMACHTWEEK

Zaterdagmorgen 27 juni vond op het terrein aan de Nassausingel, waar de tentoonstelling stond opgesteld, een indrukwekkende plechtigheid plaats. In deze feestelijk versierde omgeving aan het Keizer Karelplein werd de expositie, die al dagenlang de belangstelling van vele burger had gewekt, door de Chef van de Luchtmachtstaf Lt-Gen I.A. Aler geopend [4]. Voor de vele aanwezigen stond een erepeloton opgesteld, de Luchtmachtvlag werd gehesen en de Luchtmachtkapel zorgde voor de muzikale omlijsting van de ceremonie.

Buiten de Chef Luchtmachtstaf waren van militaire zijde aanwezig:

  • Cdre J.H. van Giezen, souschef van de Luchtmachtstaf
  • Kol Waarnemer F.J. Molenaar, hoofd Nederlandse missie bij SHAPE [5] in Parijs. Oud garnizoenscommandant van Nijmegen.
  • Kol M.A. Smeenk, garnizoenscommandant van Nijmegen.

Van burgerlijke zijde waren o.a. aanwezig:

  • De burgemeester en wedhouders van Nijmegen.
  • Burgemeesters uit tal van steden van ons land.
  • Leden van Gedeputeerde Staten.
  • Staatssecretaris van Oorlog Mr. Kranenburg.
  • Secretaris-generaal van het Departement van Oorlog Mr. Rietveld.

En verder vele vertegenwoordigers uit verschillende geledingen van de Nijmeegse burgerij en natuurlijk het comité “Aanbieding Gala-uniformen Luchtmachtkapel” [6].

De burgemeester van Nijmegen, Mr. Ch. Hustinx [7], sprak een kort welkomstwoord waarna hij Zijne excellentie Lt-Gen Aler verzocht de tentoonstelling te willen openen.

Burgemeester Hustinx tijdens zijn toespraak.

Deze voldeed uiteraard graag aan dit verzoek en beklemtoonde in zijn toespraak de bijzonder goede verstandhouding tussen de burgerij van Nijmegen en de Luchtmacht.
Van het ogenblik af, dat het Commando Luchtvaarttroepen in Nijmegen werd gelegerd, groeide er een band tussen de inwoners van de Keizer Karelstad en de Luchtmacht en door deze band is Nijmegen een Luchtmachtstad geworden.

Lt-Gen Aler memoreerde aan het feit dat de aanbieding van de gala-uniformen aan de Luchtmachtkapel en drumband van de Luchtstrijdkrachten, die middag in het stadion de Goffert, uitgegroeid was tot een nationale geste, maar dat het initiatief hiertoe uitgegaan was van een comité uit de stad Nijmegen, met haar eerste burger als voorzitter.

Verder sprak hij de hoop uit dat deze Nijmeegse Luchtmachtweek de interesse van de jeugd en vooral de iets oudere jeugd in de Luchtmacht zou doen toenemen.

Lt-Gen Aler tijdens zijn toespraak.

Vervolgens reikte Lt-Gen Aler officieel de prijzen uit aan de winnaars van de teken- en opstelwedstrijd, die onder scholieren uit Nijmegen en wijde omgeving was gehouden. Hij prees de kwaliteit van de inzendingen en zei verheugt te zijn dat zo velen hadden meegedaan.

Lt-Gen Aler feliciteert Leidie van Riet, winnares van de opstelwedstrijd.
Achter haar staat Fransje Smits uit Nijmegen, 5 jaar, winnaar van de 7e prijs tekenwedstrijd.

Tenslotte dankte hij Nijmegen voor alle inspanningen die gedaan waren om de viering van het 40-jarig jubileum van de Koninklijke Luchtmacht tot een succes te maken. Als blijk van dank overhandigde hij burgemeester Hustinx een herinneringsbord.

Burg. Hustinx ontvangt uit handen van Lt-Gen Aler het herinneringsbord.

Na een kort bezoek aan de tentoonstelling begaven de gasten zich naar het stadhuis, waar in de raadzaal burgemeester Hustinx hen nogmaals toesprak.
Als feestgeschenk van de gemeente Nijmegen bood de burgemeester Lt-Gen Aler een aantal opbergkasten aan voor de nieuwe gala-uniformen die de Luchtmachtkapel die middag, tijdens de officiële overdracht in het stadion De Goffert, zou krijgen.

Als laatste voerde de Staatssecretaris van Oorlog, Mr. Kranenburg, het woord. Hij wees er op, dat de groei van Nijmegen tot een moderne stad gelijke tred hield met de groei en modernisering van het Luchtwapen. Ook hij prees de gemeente Nijmegen voor alle inspanningen die gedaan waren om de viering van het 40-jarig jubileum van de Koninklijke Luchtmacht tot een succes te maken.

Hierna begaven de officiële gasten zich naar restaurant Normandië aan het Keizer Karelplein. Daar bood de Gemeente hen, als blijk van waardering voor hun aanwezigheid, een lunch aan.


LUCHTMACHTTENTOONSTELLING

Veel inwoners van Nijmegen en omstreken maakten in die dagen voor het eerst van dichtbij kennis met de vliegtuigen van de Luchtmacht. De grote tentoonstelling, ondergebracht in een reusachtige tent, bood een historisch en actueel overzicht van de ontwikkeling van de luchtvaart.

Op het terrein voor de tent toonden een Tiger Moth en een Harvard, het lesmateriaal voor de jonge vlieger. Verder stonden daar een Spitfire, Gloster Meteor en Thunderjet als vertegenwoordigers van onze deelname aan de NAVO, waarvan alle vlaggen vrolijk rond het voorterrein wapperden.

In het midden van de tent stond het moderne lesvliegtuig de Fokker S-11, met daar omheen propellers en motoren gegroepeerd. Verder waren stands van het herkennings-opleidingscentrum, de medische afdeling, veiligheid en welzijnszorg aanwezig. Zeer interessant was de afdeling uniformen “toen & nu”.

Uniformen. Toen & Nu.

De brandweer was ook aanwezig. Deze verzorgde op gezette tijden een demonstratie koolzuurblussen op het buitenterrein.
De aanwezige Link-Trainer was bijzonder in trek. Deze liet zien hoe de vlieger les kreeg in blind vliegen. De verbindingsdiensten lieten de verbluffende mogelijkheden van hun apparatuur zien.

De Link-Trainer

Radar werd echter vanwege de geheimen die er aan vastzaten niet gedemonstreerd. Een schietstoelopstelling liet zien hoe een piloot “op de grond” kon oefenen voor het geval hij zijn toestel noodgedwongen moet verlaten. Boven dit alles hingen parachutes als draperingen uitgestrekt.

De tentoonstelling werd zeer druk bezocht. Meer dan 16.000 bezoekers werden geteld. De jeugd was sterk vertegenwoordigd en kon zich helemaal uitleven.

Op dinsdag 30 juni schreef de Gelderlander:

LUCHTMACHTTENTOONSTELLING

De Luchtmachttentoonstelling trekt een zeer druk bezoek. Gisteravond passeerde reeds de elfduizendste bezoeker. Een bezoek aan deze tentoonstelling is dan ook alleszins de moeite waard . . . . . . . . . . de vliegtuigen komen linea-recta vanaf vliegbases. Enkele worden gebruikt als lesvliegtuigen, andere doen nog dienst voor de normale vliegerij. Geen wonder dan ook, dat men het geklim van honderden personen op de vliegtuigen met de nodige zorgen beziet. Het zal niet belet worden, dat men een kijkje in de vliegtuigen neemt, maar met zoveel man tegelijk, ja, dat kan zelfs het grootste en sterkste vliegtuig niet hebben . . . . . . . .

Afbeelding

De Luchtmachttentoonstelling. De jeugd was sterk vertegenwoordigd. Op de voorgrond wordt de uitlaat van een Harvard aan een grondig onderzoek onderworpen. Op de achtergrond is een Thunderjet te zien.

De tentoonstelling werd gehouden op het braakliggende terrein langs de Nassausingel, tussen het Keizer Karelplein en de toenmalige Spoorstraat [8]. De panden die vroeger hier stonden hadden de septemberdagen van 1944 niet overleefd en de ruines waren opgeruimd.

1 = Tentoonstellingsterrein. 2 = Landingsplaats helikopter Jezebel


OFFICIELE OVERDRACHT VAN DE GALA-UNIFORMEN

Zaterdagmiddag 27 juni vond de officiële overdracht plaats van de nieuwe gala-uniformen aan de Luchtmachtkapel en drumband [9] van de Luchtstrijdkrachten in het stadion De Goffert te Nijmegen.

De Gelderlander schreef op 20 juni, een week vóór de overdracht:

Z.K.H. Prins Bernhard landt per helikopter in het stadion De Goffert en vertrekt weer vanaf de Spoorstraat.

In verband met het bezoek van Z.K.H. Prins Bernhard, Inspecteur Generaal van de Koninklijke Luchtmacht aanstaande zaterdag aan Nijmegen, maakte de helikopter van de Marine Luchtvaartdienst de Jezebel hedenmorgen omstreeks half tien een vlucht van vliegveld Valkenburg naar Nijmegen teneinde op het terrein aan de Spoorstraat enige proeflandingen uit te voeren. Het is namelijk de bedoeling dat Prins Bernhard, na de festiviteiten, per helikopter van het terrein aan de Spoorstraat naar Soestdijk vertrekt. Hoofdinspecteur Migo en inspecteur Gerhardt van de verkeerspolitie hebben vanmorgen de situatie boven het landingsterrein en rond het stadion vanuit de Jezebel in ogenschouw genomen.

Zoals reeds bekend zal Z.K.H. even voor de overdracht van de uniformen met de helikopter Jezebel in het stadion De Goffert landen. Hiervoor werd enkele weken geleden reeds een geslaagde proeflanding in de kuip van het stadion gemaakt.

Voor de overdrachtsplechtigheid in het stadion bestond een enorme belangstelling, ook van buiten Nijmegen. Meer dan 15.000 bezoekers waren aanwezig. Het programma van de middag was zeer aantrekkelijk.
Als eerste onderdeel van het programma gaf het Instructieregiment Luchtmacht, uit ongeveer duizend man bestaand, een reeks interessante en voor velen onbekende demonstraties.

Vervolgens zou er een indrukwekkend luchtdefilé van honderd vliegtuigen boven het stadion zijn. Helaas ging dit slechts gedeeltelijk door. In Nijmegen was het prachtig weer, maar op de diverse vliegbasis was het minder goed, zodat de toestellen daar niet konden opstijgen. Het uitgedunde defilé, bestaande uit Piper Cubs en Gloster Meteor straaljagers, werd niettemin met gejuich ontvangen en van deskundig commentaar voorzien door de bekende Maj vlieger Flinterman [10].

Na dit luchtdefilé verscheen de Jezebel boven het stadion en onder de klanken van het Wilhelmus, gespeeld door de Politieharmonie, landde Z.K.H. Prins Bernhard op het binnenterrein.

Na een hartelijke begroeting door burgemeester Hustinx en Lt-Gen Aler nam de overdrachtsceremonie een aanvang.

De burgemeester nam het woord en bood in een korte rede, namens het Comité Gala-uniformen, aan Lt-Gen Aler - als vertegenwoordiger van de Koninklijke Luchtmacht - de nieuwe uniformen aan.

Onder applaus van alle aanwezigen marcheerde nu de voltallige Luchtmachtkapel, onder leiding van 1e Lt. H. van Diepenbeek en gestoken in de nieuwe uniformen [11], het veld op.

Vervolgens inspecteerden Z.K.H. Prins Bernhard, Mr. Kranenburg en burgemeester Hustinx de kapel.

Na de inspectie defileerden de troepen voor Prins Bernhard, de Chef Luchtmachtstaf en de Staatssecretaris van Oorlog, begeleid door marsmuziek gespeeld door de Luchtmachtkapel.

Na de plechtigheid in het stadion reden Z.K.H. Prins Bernhard, Lt-Gen Aler en Mr. Kranenburg vanuit de stadionkuip naar de Vereniging, waar de Prins een gedeelte van de receptie van de Chef Luchtmachtstaf bijwoonde.

Intussen vloog de Jezebel vanaf het stadion naar de Spoorstraat om daar de komst van de prins af te wachten.

Inmiddels hadden duizenden een plaatsje opgezocht langs de weg van de Vereniging naar de plaats waar de helikopter met de Prins aan boord zou opstijgen. Omstreeks kwart voor zes begaf de Prins zich per auto naar de Nassausingel om nog een kort bezoek aan de tentoonstelling te brengen.

Daarna nam hij afscheid en bedankte burgemeester Hustinx en de leden van het comité nogmaals voor de ontvangst in Nijmegen en voor de geslaagde middag in De Goffert

Met de Prins aan boord steeg de Jezebel op. Alvorens Nijmegen te verlaten keerde het toestel om en zweefde nog één keer laag over het terrein, als groet aan de vele toeschouwers.

Het vertrek van de Prins had zo’n grote belangstelling dat de Politie genoodzaakt was omvangrijke verkeersmaatregelen nemen.


ENGELSE BELANGSTELLING

Bij de overdracht van de gala-uniformen waren als bijzondere gasten een aantal nabestaanden van Engelse militairen aanwezig, die begraven lagen op het Britse oorlogskerkhof Jonkerbos. Zij namen deel aan een driedaagse pelgrimage naar Nijmegen, waar zij te gast waren bij de burgerij. De groep werd vergezeld door Mr. Griffin, secretaris-generaal van het British Legion te Londen, Sqd. Ldr. Wilson, hoofd van de afdeling “The Continent” van het Legion en de heer J. Blom, algemeen secretaris van het Nederlands Oorlogsgraven Comité.


GALACONCERT

Zaterdagavond gaf de Luchtmachtkapel een galaconcert in de Vereniging.

De Gelderlander schreef op maandag:

Nimmer nog heeft de stad Nijmegen op het bezit van een muziekkorps van deze kwaliteit kunnen bogen. . . . . Er is op voortreffelijke wijze muziek gemaakt en de meest verwende concertbezoeker zal het er over eens zijn, dat een prachtig blazerskorps muzikaal nog esthetisch voor een symfonieorkest behoeft onder te doen.

Hiermee was voor Nijmegen een einde gekomen aan een uitzonderlijk mooie dag. Een dag die heel Nijmegen in zijn ban hield. Een dag om nooit te vergeten.

Maar de festiviteiten waren nog niet voorbij. De hele week waren er nog sportactiviteiten en gaf de Luchtmachtkapel haar concerten. En, niet te vergeten, die prachtige Luchtmachttentoonstelling aan de Nassausingel: die was nog de hele week te bezoeken. Later in de week besloot men, wegens overweldigende belangstelling, de openstelling met nog één dag te verlengen en sloot men de poorten aan de Nassausingel pas op zondagavond 5 juli.


LUCHTMACHT SPORTDAG

Dinsdag de 30e juni was “de sportdag” van de Nijmeegse Luchtmachtweek. In het stadion De Goffert werd een aantrekkelijk en veelzijdig sportprogramma afgewerkt waaraan o.m. de Nederlandse atleten Fanny Blankers-Koen, Puck Brouwer, Willy Lust, Griek, Rulander en andere bekende sporters hun medewerking verleenden.


ATLETIEKKAMPIOENSCHAPPEN van de KON. LUCHTMACHT

In de middaguren werd een hevige strijd gevoerd om de atletiekkampioenschappen van de Koninklijke Luchtmacht. De titels gingen naar:

100mHardeveld11,5sec. KogelstotenVissia11.49m.
200mHardeveld22,8sec. PolsstokhoogspringenBerbee2.80m.
400mKoopman54,7sec. HoogspringenWarmerhoven1.70m.
800mJonkers2.02,2min. VerspringenSmeets6.48m.
1.500mv.d. Heijden4.34,0min. Speerwerpenv.d. Toor45.70m.
3.000mVisser9.27,2min. DiscuswerpenBakker37.71m.

ESTAFETTELOOP

Het lag oorspronkelijk in de bedoeling een estafetteloop dwars door Nijmegen voor verenigingen en scholieren te organiseren. De Politie maakte hier tegen bezwaar, zodat de estafette in het stadion plaats vond, waardoor de overige programmaonderdelen in het gedrang kwamen. De estafette leverde tenslotte een overwinning op voor de HBS-B (Kronenburgersingel). De HBS-B ploeg kwam na Canisius College (Berg en Dalseweg) binnen, maar laatstgenoemde werd gediskwalificeerd.


ATLETIEK INTERLAND

Het eerste onderdeel van het avondprogramma bestond uit de atletiek ontmoeting tussen Nederland en België. Het deelnemersveld bestond uit alleen mannelijke atleten. Uitslagen:

100m1Hardeveld(Ned)11,2sec. 1.500m1Bailleux(B)4.00,1min.
 2Smeets(Ned)11,3sec.  2Devoghel(B)4.04,3min.
 3v. Gestel(B)11,3sec.   3Covers(Ned)4.04,8min.
             
400m1Hofmeester(Ned)50,7sec. Speerwerpen1Versteegh(Ned)52.35m.
 2v. Gool(B)51,4sec.  2Stricks(B)44.00m.
 3Dits(B)51,4sec.  3Heuse(B)40.05m.
             
4x100m1V&L Den Haag(Ned)43,3sec. Kogelstoten1v.d. Zande(B)14.19m.
estafette2Gemengde ploeg(Ned)43,4sec.  2Preuser(Ned)13.17m.
(*)3Luchtmacht(B)45,2sec.  3Bakker(Ned)12.47m.

(*) De Nederlandse Luchtmachtploeg viel uit wegens kramp van één der lopers.


VOETBALWEDSTRIJD

Het tweede onderdeel van het avondprogramma bestond uit de voetbalwedstrijd tussen de elftallen van de Kon. Luchtmacht en de Belgische Luchtmacht.

Voor het Nederlandse Luchtmachtelftal stonden de volgende spelers in het veld: Bekkering, de Jong, Kuys, v. Spierenburg, Cools, de Wit, Bakker, Plemper, Flemminks, Janse en Ringens.

Voor het Belgische Luchtmachtelftal waren de volgende spelers geselecteerd:
Nicolai, Timmermans, Lippens, Dutholt, Calluwaerts, van Gestel, Mondele, Houben, van den Bosch, Platteau, Clemens, van Vlaanderen, Homble en Petersborg.

De ontmoeting eindigde met een 2-1 overwinning van het Nederlandse team. In het algemeen was het een vrij saaie en matte wedstrijd, waarin de Belgen in de eerste helft individueel sterker waren. De Belgische doelman Nicolai was in een uitstekende vorm en ongetwijfeld de beste speler van het veld.
In het begin van de wedstrijd redde doelman Bekkering uitstekend, toen Platteau ineens hard inschoot. Kort daarop loste v. Spierenburg een tweetal keiharde schoten op het Belgische doel, die door Nicolai echter op magistrale wijze werden gekeerd. Na ruim twintig minuten spelen schoot linksbuiten Platteau uit een zeer scherpe hoek op het Nederlandse doel. De Haarlemse linksback Kuys werkte helaas de bal in eigen doel (0-1). Ook de tweede helft was niet bepaald verkwikkend. Tot in de 70e minuut werd er wat heen en weer getrapt. Nederland forceerde een corner. Bakker schoot de hoekschop keurig voor, waarna de Quick-Nijmegen speler Flemminks met een magnifieke kopstoot de gelijkmaker scoorde (1-1).

Flemminks dicht bij een doelpunt, maar de Belgische doelman Nicolai kan de bal nog net wegstompen.

Plotseling kwam er meer vaart in het spel. Onder luide aanmoedigingen en afkeurend geloei van de toeschouwers werden van weerszijden aanvallen opgezet, waarvan de Nederlandse wel het meeste gevaar inhielden. Toen de duisternis over het stadion viel had de wedstrijd meer weg van een schimmenspel. Het was Flemminks die Nederland de leiding bezorgde. De Belgen vochten wanhopig voor de gelijkmaker, maar het mocht niet baten.


INVITATIEWEDSTRIJDEN

In de pauze van de Luchtmachtinterland werden invitatiewedstrijden gelopen. Aan de start kwamen bekende Nederlandse atleten.

Men liep drie disciplines: 80m horden voor dames, 100m voor dames en 100m voor heren. De uitslagen waren:

80mdames1Fanny Blankers-Koen11,3sec.
horden2Willy Lust11,8sec.
3Lous v.d. Meijden12,3sec.
100mdames1Puck Brouwer12,3sec.
2Willy Lust12,9sec.
3Gré de Jong12,9sec.
100mheren1Rulander11,0sec.
2Griek11,0sec.
3Sleeuwenhoek11,1sec.

Fanny Blankers-Koen wint in grote stijl de 80m horden (links)
Griek verliest hier de 100m van Rulander, die een zeer goede eindsprint had (rechts)


CONCERT op het TENTOONSTELLINGSTERREIN

Na de voetbalwedstrijd tussen de elftallen van de Kon. Luchtmacht en de Belgische Luchtmacht gaf de Luchtmachtkapel een concert op het tentoonstellingsterrein aan de Nassausingel. De belangstelling was groot. De mensen combineerden het concert met een wandeling langs de in feestverlichting getooide singels en parken.

Menigeen zal ongetwijfeld gedacht hebben, dat de Luchtmachtkapel zich voor dit concert wel in de gala-uniformen zou hebben gestoken, maar dit was niet het geval. Men speelde in de het oude vertrouwde militaire uniform. De gala-uniformen zijn bestemd voor belangrijke gebeurtenissen en die beperken zich tot enkele malen per jaar.


BUITENGEWONE VLAGGENPARADE

Op woensdag 1 juli bestond de militaire luchtvaart in Nederland veertig jaar. Ter herdenking van dit heugelijke feit werd door de Chef van de Luchtmachtstaf Lt-Gen Aler een dagorder uitgegeven.
Deze dagorder werd tijdens een buitengewone vlaggenparade, die gehouden werd vóór de Krayenhoffkazerne aan de Groesbeekseweg, door de Commandant van het Instructie Regiment Luchtmacht de Lt-Kol P.J. Maters aan de onderdelen van het Commando Luchtvaarttroepen voorgelezen.

In de voormiddag woonden de katholieke militairen in de Dominicuskerk aan de Driehuizerweg een plechtige Requiemmis bij, opgedragen door de Luchtmachtaalmoezenier. Voor de protestantse militairen werd een kerkdienst gehouden in de Gereformeerde kerk aan de Bijleveldsingel, geleid werd door de Luchtmachtpredikant.


VERDER IN HET LAND

Ook buiten Nijmegen waren er activiteiten om het veertigjarig bestaan van de militaire luchtvaart in Nederland te vieren.

DatumActiviteitPlaats
1 juliHerdenkingsbijeenkomst en kranslegging bij het monument van de gevallen vliegersVliegbasis Soesterberg
1 juliRondvluchtenBoven heel Nederland
18 juliGroot NAVO vliegfeestVliegbasis Soesterberg

HERDENKINGSBIJEENKOMST

Op woensdag 1 juli, de dag waarop de militaire luchtvaart in Nederland veertig jaar bestond, werd op de vliegbasis Soesterberg een herdenkingsbijeenkomst gehouden.
Als troepenonderdeel bij deze indrukwekkende plechtigheid stond de opleidingsschool van het Luchtmacht Bewaking Korps van het Commando Luchtvaarttroepen uit Nijmegen opgesteld. Alle andere onderdelen van de Koninklijke Luchtmacht waren door een deputatie vertegenwoordigd. De kapel van de Koninklijke Luchtmacht verzorgde de muzikale omlijsting.

De Chef van de Luchtmachtstaf Lt-Gen Aler hield een toespraak bij het Monument voor Gevallen Vliegers. Hierin vestigde hij aandacht op het feit dat men speciaal in Soesterberg was samengekomen omdat deze historische plaats gold als bakermat van de vaderlandse militaire luchtvaart. Verder riep hij een ieder op, alvorens de feestelijkheden te beginnen, om gezamenlijk de gevallen kameraden te herdenken.
Vervolgens werd gesproken door de aalmoezenier van de Luchtmachtstaf Lt-Kol R. Verhoeven en door de predikant van de Luchtmachtstaf Maj ds. A van der Poel.

De toespraken werden besloten met het luchtmachtgebed.

Vice-admiraal N. Rost van Tonningen legde namens H.M. de Koningin en Z.K.H. de Prins der Nederlanden een krans.

Vervolgens hebben de minister van Oorlog ir. C. Staf, de vertegenwoordiger van de Generale staf, de Chef van de Marinestaf, vertegenwoordigers van onderdelen van de Landmacht en burgerlijke autoriteiten, een krans gelegd.
Na afloop werd een minuut stilte in acht genomen. Tot slot werd het Wilhelmus gespeeld door de Luchtmachtkapel en gezongen door Soesterberger schoolkinderen.

In het officierscasino van de vliegbasis werd daarna een druk bezochte receptie gehouden, waar o.m. Z.K.H. Prins Bernhard, de minister van Oorlog ir. Staf en tal van militaire en burgerlijke autoriteiten, oud militairen en buitenlandse militaire attachés, o.a. van België, Engeland, Amerika en Indonesië, hun opwachting maakten.

Ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum reikte de minister van Oorlog onderscheidingen uit aan enkele luchtvaartpioniers en oud vliegers. Aan Z.K.H. Prins Bernhard werd door de voorzitter van de Vereniging “Onze Luchtmacht” de eremedaille van de vereniging uitgereikt. De Prins was beschermheer van de vereniging.

De gemeente Nijmegen was ook in Soesterberg vertegenwoordigd. Burgemeester Hustinx legde namens haar burgers een krans bij het monument. De burgemeester werd vergezeld door enkele leden van het comité Aanbieding Gala-uniformen Luchtmachtkapel. Verder legde Serg. Maj. Aalbers van het Commando Luchtvaarttroepen uit Nijmegen namens de R.K. Onderoff. Ver. St. Martinus eveneens een krans. Ook de garnizoenscommandant van Nijmegen was aanwezig.


RONDVLUCHTEN boven NEDERLAND

Op 1 juli, de dag waarop de militaire luchtvaart in Nederland “echt” veertig jaar bestond, hebben verscheidene groepen vliegtuigen van de Koninklijke Luchtmacht rondvluchten gemaakt boven Nederland. Deze rondvluchten waren gecombineerd met een overvliegen van Harvards die samen het getal 40 vormden. Zij vlogen over een groot gedeelte van het land en waren onder meer boven alle provinciale hoofdsteden te zien.

Niet minder dan 26 Harvard’s vormen de “Veertig”


NAVO VLIEGFEEST TE SOESTERBERG

Op zaterdag 18 juli werd de grote NAVO-luchtmachtdag gehouden ter gelegenheid van de viering om het veertigjarig bestaan van de militaire luchtvaart in Nederland. Vliegtuigen uit de Verenigde staten, Groot-Brittannië, Canada, Frankrijk, Italië, België en Nederland namen deel aan de luchtparade.

Prins Bernhard, koningin Juliana en de toenmalige Minister President Willem Drees

Als extra onderdeel van de viering werd een nationale wedstrijd formatievliegen gehouden. Van de Luchtmacht deden een Meteor-, een Thunderjet-, en een Harvard team mee. De Marineluchtvaartdienst stuurde een Seafury escadrille en de Rijksluchtvaartschool een Harvard team.

Het Gloster Meteor stuntteam “Ruiten Vier” van 327 squadron won het Nationaal Concours stuntvliegen.
Het team stond onder leiding van Maj. Vlieger J. Wansink.

Flightpass van B-47 Stratojets, Op de voorgrond is nog juist het prototype van de Hawker Hunter te zien.

De vliegshow was een waar festijn. Naast de vele stuntteams, waren vooral de strategische bommenwerpers van de Amerikaanse Luchtmacht goed vertegenwoordigd. Het publiek kon het overvliegen van de Boeing’s KB-29, de B-50, de B-47 Stratojet en de Convair B-36 bewonderen.

Een hoogtepunt, zoals altijd, was het afspringen van parachutisten. 200 Belgische- en 40 Nederlandse para’s daalden op het veld neer. Veel indruk maakten de individuele shows van diverse toestellen. Het voorvliegen van de Hawker P-1067, het prototype van de latere Hawker Hunter, was een echte verrassing.

De dag werd afgesloten met een grote luchtparade van meer dan 300 NAVO vliegtuigen.

Met de afsluiting van dit grote NAVO vliegfeest kwam er een einde aan de festiviteiten rond het 40-jarig bestaan van de Militaire Luchtvaart in Nederland. De Luchtmacht was “Koninklijk” en “zelfstandig” geworden. Klaar voor de toekomst.


TEKEN- EN OPSTELWEDSTRIJD

Scholen uit Nijmegen en wijde omgeving deden mee. Stapels tekeningen zijn op het bureau van het comité “Nijmegen-Luchtmachtstad” neergedwarreld en de berg opstellen groeide met de dag. Opvallend was dat veel meisjes meededen. Welgeteld 1.142 tekeningen en 122 opstellen kwamen binnen.

Het beoordelen van de tekeningen, rekening houdend met leeftijd en originaliteit, was een enorm karwei. Uiteindelijk zijn 10 prijswinnaars uit de bus gekomen. Het waren:

1Annie van Hal, Koningin Emmastraat 35 Elst, 14 jaar
2Miepie van Woezik, Huissen, 12 jaar
3Jan Markus, Hooistraat 34 Druten, 12 jaar
4Riekie Groenbos, Agnietenstraat 59 Arnhem, 15 jaar
5Ed Torenbeek, Cliviastraat 29 Zwolle, 14 jaar
6Henkie Göbel, Bronbeeklaan 52 Arnhem, 12 jaar
7Frans Smits, Holtermanstraat 8 Nijmegen, 5 jaar
8Henk Weijers, Nw. Marktstraat 18 Nijmegen, 12 jaar
9Marietje van Haaren, Groenestraat 6 Elst, 13 jaar
10Willy Biddle, Stieltjesstraat 1 Nijmegen, 7 jaar

De winnende tekening van Annie van Hal

Nog moeilijker was het beoordelen van de opstellen. Deze moesten allemaal doorgelezen worden alvorens een oordeel gegeven kon worden. De jury constateerde dat er veel taalfouten gemaakt werden en heeft dit in de beoordeling mee laten tellen. Er werd een echt cijfer gegeven, zoals op school.

De 3 prijswinnaars waren:

1Leidie van Riet, Vloetstraat A80 Mill, 14 jaar
2Gerry Uyting, Elzenstraat 5 Nijmegen, 9 jaar
3Eduarda van Heeckeren van Brandsenburg, Weverstraat 1 Zevenaar, 11 jaar

Zaterdag 27 juni waren alle prijswinnaars, sommigen vergezeld door hun ouders, uitgenodigd door het organisatiecomité om de festiviteiten mee te maken. Ze hadden een dag om nooit te vergeten.
Na de openingsceremonie van de Luchtmachttentoonstelling aan de Nassausingel kregen zij hun prijs officieel uitgereikt door Lt-Gen Aler en ’s middags waren alle kinderen te gast in het stadion De Goffert bij de officiële overdracht van de nieuwe gala-uniformen aan de Luchtmachtkapel en drumband.

Het stadion De Goffert. Vooraan met de vlechten zit Marietje van Haaren, winnares van 9e prijs tekenwedstrijd, dan de redacteur van de kinderkrant van de Gelderlander, gevolgd door alle andere prijswinnaars.


VAN AFSCHEIDSGESCHENK VOOR DE GARNIZOENSCOMMANDANT
TOT NATIONAAL GESCHENK.

Geschiedenis van de ceremoniële uniformen voor de Luchtmachtkapel.

Op zaterdag 27 juni ging de hartenwens van de Koninklijke luchtmacht in vervulling: het ceremonieel uniform voor de Luchtmachtkapel en de daarbij behorende drumband. Met deze uniformen had het laatste en ook jongste onderdeel van de Nederlandse strijdkrachten zijn ceremonieel tenue gekregen. Het behoorde tot de goede traditie in ons land, dat dergelijke gala-uniformen door de burgerij aan de betreffende legeronderdelen werden aangeboden.

Aanleiding voor dit geschenk was het feit dat in het najaar van 1952 de toenmalige garnizoenscommandant van Nijmegen, de Kol Waarnemer F.J. Molenaar, was benoemd tot hoofd van de Nederlandse Luchtmachtmissie bij SHAPE en onze stad, na een verblijf van enkele jaren, ging verlaten.

Kol Molenaar was een graag geziene figuur die niets onbeproefd liet om de goede verhoudingen tussen de burgerij en het garnizoen (het Commando Luchtvaarttroepen) te bevorderen. Desgevraagd wenste hij zich als afscheidgeschenk van de Gemeente de oprichting van een fonds, waaruit te zijner tijd de gala-uniformen voor de Luchtmachtkapel konden worden bekostigd.

Burgemeester Hustinx heeft deze hartenwens van Kol Molenaar voorgelegd aan een groot aantal vertegenwoordigers van de Nijmeegse burgerij, maar al snel bleek dat men het bijeenbrengen van het voor de uniformen benodigde bedrag niet voor mogelijk hield.

De burgemeester liet het echter niet bij deze eerste poging en richtte zich met zijn verzoek tot het comité dat leiding had gegeven aan het afscheid van Kol Molenaar.

Na officieel geïnstalleerd te zijn ging dit uit vier personen bestaande comité aan de slag. Toen bleek dat de Luchtmacht in juli 1953 haar 40-jarig jubileum zou vieren stelde het comité als streefdatum voor de aanbieding van de uniformen zaterdag 27 juni, zodat de Luchtmachtkapel bij de jubileumfestiviteiten in de maand juli de uniformen zou kunnen dragen.


VAN PLAATSELIJK GESCHENK NAAR NATIONAAL GESCHENK

Het pad van het comité, dat als naam koos: “Comité Aanbieding Gala-uniformen Luchtmachtkapel”, ging niet over rozen. Het organiseerde een groots opgezet landelijk tournee met o.a. de toen bekende zanger LSK-korporaal Joop de Knegt [12]. Maar op de derde avond, men speelde in de Rivièra-hal te Rotterdam, werd Nederland getroffen door de Watersnoodramp [13]. Alle tournee avonden werden afgelast.

Na enige tijd bleek een hervatting van de activiteiten weer mogelijk, zei het met een gewijzigde doelstelling. De gala-uniformen zouden nu aangeboden worden als nationaal geschenk en mede als “bewijs van de hulde en dank van het Nederlandse volk aan de Luchtmacht voor de enorme prestaties tijdens de Watersnoodramp, waardoor het leven van honderden landgenoten kon worden behouden”.

Vele plaatselijke en gewestelijke comités gingen vol ijver weer aan de slag. Vele schenkingen kwamen binnen, zowel uit Nederland als uit Engeland en Frankrijk. Hierdoor kreeg de hele actie een internationaal karakter. Ook Prins Bernhard, als Inspecteur-generaal van de Luchtmacht, heeft het comité een schenking gedaan.

Het centrale comité in Nijmegen heeft bergen werk verzet. Men moest samenwerken met de Rijksuniformen Commissie, het Ministerie van Oorlog en de Luchtmacht Aanschaffingsdienst. Het ontwerpen en vervaardigen van ceremoniële kledij is geen eenvoudige zaak. Deze moet in alle opzichten, ook uit militair oogpunt, verantwoord zijn.

De N.V. Textielfabriek Diepen uit Tilburg vervaardigde de wollen lakenstof, de firma Moll te Breda leverde de kolbakken en de firma Rodenheim te Amsterdam naaide de uniformen in elkaar. De firma Laimböck te Heemstede schonk de handschoenen, het schoenenmagazijn van Veggel te Nijmegen leverde het schoeisel (met medewerking van de Robinson-fabrieken) en de bij het uniform behorende sokken werden geschonken door Janssen de Wit’s Kousenfabrieken te Schijndel. Tenslotte hebben de Verenigde Blikfabrieken zeventig blikken trommels geschonken voor het opbergen van de kolbakken. Ook de Gemeente Nijmegen liet zich niet onbetuigd en schonk een aantal kasten en kisten waarin de uniformen opgeborgen of vervoerd konden worden.


WAARDEVOL GESCHENK

Zo kreeg de Koninklijke Luchtmacht zaterdag 27 juni, op de vooravond van het 40-jarig jubileum een zeer waardevol geschenk. Waardevol niet alleen vanwege de kwaliteit en kwantiteit, maar ook omdat hiervoor hard is gewerkt door zeer velen in de het land. Het was namelijk een principiële beslissing van het Comité “Aanbieding Gala-uniformen Luchtmachtkapel”, dat voor dit doel niet mocht worden gecollecteerd of soortgelijke acties ondernomen. Al werkend en organiserend zijn de benodigde gelden voor een zeer groot deel bijeen gekomen.

De Luchtmachtkapel zoals we haar kenden, zonder gala-uniformen.


TENSLOTTE . . . . . JEZEBEL

In dit artikel veel genoemd. Een korte levensloop:

Jezebel was de allereerste helikopter in Nederland, een Sikorsky S-51. Het toestel was in 1949 door de Stichting voor Hefschroefvliegtuigen aangeschaft en werd in 1951 door de Marineluchtvaartdienst overgenomen. Vanwege de zeer moeilijke bediening en wispelturigheid (volgens een van de eerste piloten vond iedereen het 'net een valse heks') kreeg de helikopter al snel de bijnaam Jezebel, naar de toenmalige hitsong over een “slechte vrouw”.

In februari 1953 bewees Jezebel onschatbare diensten bij de reddingsoperaties tijdens de Watersnoodramp in Zeeland: velen werden van de daken of uit het water gered door de helikopter, die ook toen nog de enige in Nederland was. Al snel overigens werd Jezebel bij deze acties bijgestaan door een Belgische en enkele Britse helikopters.

Jezebel aan boord van het vliegkampschip Hr. Ms. Karel Doorman

Als boordhelikopter van het vliegkampschip Hr. Ms. Karel Doorman heeft Jezebel daarna nog heel wat van de wereld gezien. In 1959 werd het toestel uit dienst gesteld.
Jezebel bestaat nog steeds. Zij slijt haar dagen in het Aviodrome in Lelystad.


NOTEN

[1]
NAVO (NATO): Noord-Atlantische Verdragsorganisatie is een na de Tweede Wereldoorlog opgerichte organisatie ter ondersteuning van het Noord-Atlantische Verdrag dat in Washington op 4 april 1949 werd getekend. Het hoofdkwartier van de NAVO is gevestigd te Brussel.
Het Noord-Atlantisch Verdrag is een militair verdrag dat wederzijdse verdediging en samenwerking van de legers van de westerse landen regelt, aanvankelijk vooral als tegenkracht tegen de landen in het Oostblok. Het werd opgericht op dezelfde datum als de NAVO.
Het sleutelartikel van het verdrag is artikel 5, waarin elke lidstaat verplicht wordt om een aanval op één lidstaat te beschouwen als een aanval op alle lidstaten. Het verdrag werd gesloten als tegenwicht tegen de Sovjetdreiging, maar tijdens de Koude Oorlog werd er nooit een beroep op gedaan.

[2]
Gen-Maj vlieger William Carel Johan Versteegh (1886–1975), was de eerste Nederlandse militair met een vliegbrevet. Hij maakte de eerste militaire vlucht van de Koninklijke Luchtmacht.
Marinus van Meel (1880–1958) was een Nederlandse vliegtuigbouwer.
Albert Plesman (1889–1953) was een Nederlands luchtvaartpionier en medeoprichter van de KLM.
Lt Piet van der Griend. Bekende piloot uit de meidagen van 1940.

[3]
In 1905 worden buiten de stad, op het toenmalige Molenveld aan de Groesbeekseweg en de Gelderselaan, twee moderne, vrijwel identieke kazernes gebouwd, de Eerste en de Tweede Infanteriekazerne voor het 11de regiment. In 1934 krijgen deze de namen Krayenhoff- en Snijderskazerne, naar twee generaals die een rol hebben gespeeld in het militaire verleden van Nijmegen. Voor de Koloniale Reserve wordt in 1911 op het achterste gedeelte van het Molenveld aan de Van Santstraat de Prins Hendrikkazerne gebouwd.
Vanaf 1951 komt het hele complex in gebruik bij de Koninklijke Luchtmacht, die er het Luchtmacht Instructie Regiment onderbrengt (de voorloper van LIMOS). Deze Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidingen School verzorgde jarenlang de opleidingen van de dienstplichtige soldaten en korporaals voor de Luchtmacht. In 1990 wordt de dienstplicht afgeschaft en de Luchtmacht besluit zijn opleidingen elders te concentreren. In 1995 vertrekt de Koninklijke Luchtmacht definitief uit Nijmegen en draagt het leger het Kazernecomplex aan de Gemeente over. Hiermee komt een einde aan de militaire aanwezigheid in de stad.

[4]
Luitenant-generaal I.A. Aler. (1896-1981), Directeur der Nederlandse Strijdkrachten 1 maart 1946 - 1 april 1947, Commandant van de Legerluchtmacht Nederland 1 april 1947 - 1 november 1948. Chef van de Luchtmachtstaf 15 september 1950 - 1 oktober 1953.
Aler volgt aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) de opleiding tot beroepsofficier en in 1918 volgt zijn plaatsing bij de Luchtvaartafdeling (LVA) in Soesterberg. Na enige jaren in actieve dienst als militair vlieger bij de LVA, maakt hij de overstap naar de KLM. Na een korte periode op vliegveld Waalhaven te hebben gewerkt, wordt hij daarna chef van de vliegtechnische dienst op Schiphol. Van 1932 tot 1939 bekleedt hij daar de functie van chef vliegdienst van de KLM. Tijdens de mobilisatieperiode keert hij terug naar de militaire luchtvaart. Hij wordt stafofficier in de rang van kapitein, belast met vliegtechnische zaken. In 1942 zit Aler in krijgsgevangenschap en verblijft in Polen en Duitsland. Na WWII zet hij zijn loopbaan bij de luchtmacht voort. In 1946 wordt Aler benoemd tot Directeur der Luchtstrijdkrachten en ruim een jaar later volgt zijn benoeming tot Commandant van de Legerluchtmacht Nederland. Na WWII moet de luchtmacht in Nederland vanaf de grond worden opgebouwd. Hierin speelt hij een belangrijke rol. Hij is nauw betrokken bij de aanschaf van de eerste straaljagers en de luchtmacht krijgt de beschikking over een volwaardige opleidingsschool. In 1950 wordt Aler benoemd tot Chef van de Luchtmachtstaf. In deze functie werkt hij aan de omvorming van de legerluchtmacht naar een zelfstandig krijgsmachtdeel. Op 27 maart 1953 is het zover: de oprichting van de Koninklijke Luchtmacht is een feit. Aler blijft Chef van de Luchtmachtstaf tot aan zijn eervol ontslag in oktober 1953. Daarna volgt hij op 1 mei 1954 Albert Plesman op als president-directeur van de KLM, een baan die hij vervult tot 1 mei 1961.

[5]
Het Supreme Headquarters Allied Powers Europe (SHAPE) is het centrale commandocentrum van de militaire troepen van de NAVO. Tegenwoordig gevestigd in het Belgische Casteau ten noorden van Bergen.

[6]
Het comité bestond uit de heren; N. Grijpink, J. de Bruens, F. Dickmann en H. Schutte. Burgemeester Hustinx was erevoorzitter.

[7]
Charles Marie Joseph Hubert (Charles) Hustinx (1902-1982) was een voormalig politicus namens de RKSP en de KVP. Hustinx studeerde rechten in Leiden en werkte voor de Tweede Wereldoorlog in Nijmegen als advocaat, procureur en bij de Gemeente. In de oorlog zat hij een periode ondergedoken in Beek en Donk. Op 16 oktober 1944 werd hij benoemd tot waarnemend burgemeester in Nijmegen en op 20 juni 1945 werd dit een definitieve benoeming. Hij zou deze functie vervullen tot 1 januari 1968.

[8]
Hier staat nu de Stadsschouwburg.

[9]
De 'roots' van de kapel van de Koninklijke Luchtmacht liggen bij de Landmacht. De kapel is een voortzetting van de in 1819 opgerichte Stafmuziekkorpsen van de vijfde en zesde afdeling Infanterie. Na de Tweede Wereldoorlog werden deze korpsen gefuseerd tot het Muziekkorps van het Regiment Stoottroepen. In 1951 verhuist dit korps naar de "Legerluchtmacht", toen nog een landmacht onderdeel, en wordt het de Luchtmachtkapel. Vanaf 1953 wordt de Legerluchtmacht een zelfstandig krijgsmachtdeel.

[10]
Majoor-vlieger Jan Flinterman (1919-1992) was een officier van de Luchtvaartbrigade. Tijdens de oorlog vloog hij bij de RAF, in 126, “All Dutch” 322 en 222 squadron Na de oorlog keerde hij terug naar de Koninklijke Luchtmacht als Majoor en werd o.a. basiscommandant van de vliegbasis Volkel. Hij veroverde een reeks Nederlandse snelheidsrecords met de toen nieuwe straaljager: de Gloster Meteor. In 1960 werd hij opgenomen in de leiding van Martin's Air Charter (Martinair).

[11]
De nieuwe uniformen bestonden uit zwarte kolbakken met witte pluimen, de tunieken in Nassaublauw met zwarte broeken en verder, witte handschoenen en zwarte schoenen.

[12]
Joop de Knegt (1931-1998) was luchtmachtkorporaal, toen hij tijdens een excursie naar de KRO-studio de kans kreeg een lied te zingen bij het Orkest Zonder Naam van Ger de Roos. Prompt werd hem een platencontract aangeboden. Door het succes van die eerste plaat kon hij het leger verruilen voor een zangcarrière. Hij werd vooral bekend als de zanger in legeruniform. Dat imago werd nog versterkt door het grote succes van `Ik sta op wacht’ geschreven door tekstdichter Stan Haag en het pianoduo Andre de Raaff en Jacques Schutte.
De vervolgzin was: ‘En denk aan jou’, maar uit de volksmond klonk al snel: ‘Ik sta op wacht, zonder hemd, zonder broek, en denk aan jou’, zonder hemd, zonder broek’.
Om gezondheidsredenen stopte De Knegt in 1960 met zingen. Daarna richtte hij het theaterbureau High Noon op, dat onder meer de zaken behartigde voor Willy Alberti en Johnny Kraaykamp.

[13]
De Watersnood van 1953 werd aanvankelijk wel aangeduid als Sint-Ignatiusvloed. Hij voltrok zich in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Springtij en een noordwesterstorm stuwden het water in de trechtervormige Noordzee op tot recordhoogte.
In Nederland overstroomde een groot deel van de provincie Zeeland, West-Brabant en de Zuid-Hollandse eilanden. Hierbij verdronken meer dan 1800 mensen en veel dieren; 100.000 mensen verloren hun huis en bezittingen. Ook in Engeland, België, en Duitsland vonden overstromingen plaats en vielen honderden slachtoffers. Op zee verloren bij schipbreuken velen het leven. De Ramp van 1953 veroorzaakte, behalve het enorme verlies aan mensenlevens, grote schade aan de veestapel, gebouwen en infrastructuur. Menigeen herdenkt op 1 februari de slachtoffers.


BRONNEN

  • De Gelderlander
  • Wikipedia
  • Gemeente Nijmegen
  • NIMH
  • RAN
  • Collectie J. Flemminks
  • Archief auteur

Een oplettende lezer zal gemerkt hebben dat in het artikel zeer weinig beeldmateriaal verwerkt is van de Luchtmachttentoonstelling aan de Nassausingel. De auteur heeft dit niet kunnen vinden in de diverse archieven. Toch is het vrijwel zeker dat ook hiervan foto’s gemaakt zijn.

Wel is er in het Regionaal Archief Nijmegen een Polygoonfilm aanwezig (documentnummer 01-0060), waarop beelden van de tentoonstelling te zien zijn. De beschrijving van de film is:

Festiviteiten in Nijmegen ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van de Koninklijke Luchtmacht. Bij de Nassausingel is een luchtvaarttentoonstelling te zien. In het Goffertstadion kijkt het publiek naar een sportdemonstratie, een luchtshow en een defilé. De Koninklijke Luchtmachtkapel toont haar nieuwe gala-uniformen, waarna prins Bernhard een inspectie houdt.

Het is inmiddels al weer 58 jaar geleden. Toch zullen er nog mensen zijn die zich dit kunnen herinneren. Deze zullen nu rond de 68 jaar of ouder zijn.



Wilt u reageren op dit artikel? Stuur ons een mailtje!

Reactie 1:

Henny Meijer, 12-11-2011: Mijn complimenten voor de geweldige bijdrage van Arjen Kuiken! Chapeau!
Henny Meijer, Venray

Reactie 2:

Ibo Boekhoorn, 04-03-2012: Mooi artikel en goed gedocumenteerd. Ik heb een vraag: is er iemand die weet of er destijds een Grunorijwiel in de Kronenburgergrot heeft gestaan als promotie voor de Gruno en Adek rijwielfabrieken? Als het goed is moet er een fiets hebben gestaan met speciale lak en verlicht op speciale wijze, mijn grootvader was eigenaar vd fabrieken eerst op de Graafseweg 252 naderhand in Uden. Kantoor was gevestigd aan de Canisiussingel nr 1 Nijmegen, tevens zijn woonadres. Dus als er nog fotos van zijn of iemand iets weet dan graag.

Ibo Boekhoorn, 06-03-2012: Nog even een aanvulling: als het goed is dan is de aankleding vd sprookjes grot betaald door mijn grootvader Aegidius Lankhorst door de gruno rijwielfabrieken. Dan zou er dus zeker iets van te vinden moeten zijn.

Reactie 3:

Joop Flemminks, 10-02-2012: Geweldig dat Arjan Kuiken het verslag van de voetbalwedstrijd van de Luchtmacht Nederland-België 2-1 gespeeld in het Goffertstadion waar ik zelf nog in het veld stond op de site van Noviomagus heeft geplaatst. Het is voor mij zo'n 58 jaren geleden dat ik dit mocht meemaken en lees het verslag nog diverse keren. Het deed mij leuke herinneringen ophalen.
Groetjes van: Joop Flemminks, Rotterdam.

Reactie 4:

Theo Wijlemans, 11-03-2012: Pim Bekkering (doelman Nederlands mil.elftal heeft later nog gespeeld voor Quick (N)

Reactie 5:

Jan Verhesen, 28-09-2012: Geweldig artikel. Ik heb zelf deelgenomen aan de bewaking van de vliegtuigen, die tentoongesteld stonden. ik heb ook deel genomen aan de gala-uniformen mars, waarvan ik nog steeds de medaille heb.( zie bijlagen) Ik was dienstplichtig van lichting 53-2, opgekomen in de Krayenhof kazerne.
Nu op 28 sept. 2012 lees ik per toeval dit artikel. ben inmidels 79 jaar, maar nog steeds Klu fan. Dit artikel doet mij goed aan mijn hart gr.J.Verhesen 33.08.11.410

REAGEER

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: