|
©
copyright Arjen W. Kuiken, Digitale
bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl
"Avoiding Link" of
"Diversion"
Militaire spoorlijn rond Nijmegen
1945-1946
Operatie Veritable was een militaire operatie van de Britse 21e Legergroep onder leiding van veldmaarschalk Bernard Montgomery tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was de noordelijke helft van een tangbeweging om het gebied tussen de Roer en de Rijn te bevrijden. De operatie vond plaats tussen 8 februari en 11 maart 1945.
Tijdens de voorbereidingen van deze operatie werd het snel duidelijk dat er grote logistieke problemen zouden ontstaan en dat een continue aanvoer van manschappen, voedsel, munitie en wapens, evenals de repatriëring van gewonden, niet gegarandeerd kon worden. De reden voor deze te verwachten problemen was het feit dat alle grote spoorlijnen in het gebied, nodig als hoofdtransportmiddel, niet of nauwelijks te gebruiken waren.
Het plan was om vanuit bevrijd Nederlands gebied Nazi-Duitsland in te trekken waarbij men een doorbraak wilde forceren via het Reichswald. Helaas waren zowel de spoorbrug bij Mook als de spoorbrug bij Gennep niet beschikbaar en station Nijmegen was overbelast en lag nog steeds binnen het bereik van Duits geschut. Ook de baileybrug die de geallieerden over de Maas legden bij het Oeffeltse Veerhuis was niet voldoende.
Maar de spoorovergang over de Maas bij Ravenstein werd van een noodbrug voorzien en de slechts licht beschadigde brug over het Maas-Waalkanaal bij Neerbosch werd gerepareerd. Zodoende kon men wel beschikken over de lijn ’s-Hertogenbosch – Nijmegen.
Uitgaand van deze mogelijkheid besloot men een militaire spoorverbinding aan te leggen tussen Wijchen en Hommersum in Duitsland, net over de grens bij Gennep. Deze verbinding maakte gebruik van bestaande spoorlijnen en twee nieuw aan te leggen lijnen. Het eerste nieuwe lijnstuk, “Avoiding Link” of “Diversion” genaamd, was bedoeld om station Nijmegen te vermijden. Het tweede lijnstuk, “Hawkins Link” genaamd, moest het probleem van de vernielde spoorbruggen omzeilen door op de oostelijke Maasoever te blijven. Zo ontstond een relatief eenvoudige en min of meer veilige verbinding met het naar de Rijn oprukkende front.
1. Diversion
2. Hawkins Link
3. Nebo-Sidings
4. Hommersum Junction
5. Forest Loop
De doelstelling van Noviomagus.nl volgend, richten we onze aandacht op dat deel van de militaire spoorverbinding welke de meeste “binding” met Nijmegen en omgeving heeft gehad: de “Avoiding Link” of “Diversion”. Het vervolg van de lijn zal, om het verhaal kompleet te maken, in hoofdlijnen besproken worden.
“Avoiding Link” of “Diversion”
Letterlijk vertaalt: “vermijdende verbinding” of “omlegging”. Deze takte af van de bestaande spoorlijn Wijchen - Nijmegen net ten oosten van het Maas-Waalkanaal bij de St. Teunismolenweg, kruiste de Weg door Jonkerbos, Hatertseweg en Rijksweg naar Malden en liep vervolgens door Heumensoord naar de spoorlijn Nijmegen - Kleef en de spoorlijn Nijmegen - Venlo, die daar parallel lopen. De “Diversion” sloot uiteindelijk aan op de spoorlijn Nijmegen
- Venlo, net voorbij het voormalig station 't Heilig Land.
Wisselplaatsen
Ten westen van de Weg door Jonkerbos bouwde men een kruisingsstation met inhaalspoor. Ten westen van de spoorwegovergang Rijksweg naar Malden werd ook een kort kruisingsspoor aangelegd.
Nebo-Sidings
Ten noorden van de aansluiting op de lijn Nijmegen - Venlo, tussen de Sionsweg en de ‘d Almarasweg, werden aan weerszijden van de lijn enkele parallelsporen aangelegd.
Deze z.g. Nebo-Sidings, genoemd naar het nabije klooster Nebo, dienden voor rangeren en bevoorraden van de militaire treinen. Aan de oostzijde lag ook nog een verbindingsspoor naar de achterzijde van de Nebo, dat toen in gebruik was als militair hospitaal.
Bewaking
De spoorweg, de spoorwegovergangen en andere strategische plaatsen langs de lijn, werden door Britse militairen permanent bewaakt. Als onderkomen dienden oude wagenbakken (crossing huts), afkomstig van goederenwagons. Deze werden langs de lijn geplaatst. Een dergelijk wagenbak was in tweeën verdeeld. Deels dienstlokaal annex woonkamer/keuken, deels slaapvertrek. De wagenbakken dienden tevens als een soort wachtpost die het treinverkeer naar de volgende post/bewakingspunt regelde.
Er stonden wagenbakken op de volgende plaatsen:
De wisselplaats bij de Weg door Jonkerbos.
De spoorwegovergang Haterseweg
De spoorwegovergang Kleinstalselaan/Mollenhutseweg.
De spoorwegovergang Rijksweg naar Malden (tram + weg).
De spoorwegovergang bosweg in Heumensoord (nu Beukenlaan).
Eind januari 1945 begon men met de aanleg van de “Diversion”. Deze was 5 kilometer lang en enkelsporig. Ze werd op 23 februari 1945 in gebruik genomen.
We volgen de “Diversion” met behulp van een luchtfoto uit 1949. De spoorlijn zelf is dan al lang opgebroken, maar de sporen van het voormalige tracé zijn in het landschap nog goed te herkennen.
(klik op de verkleinde foto's voor
detailbeschrijving) |
