Nieuwkamp

Laurens A. ten Horn; Digitale bewerking 05-08-2014 Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Kinderwagenfabriek G.J. Nieuwkamp

door Laurens A. ten Horn


Aan de Houtstraat, op de hoek van de Jodengas op nummer 58, stond voor de oorlog een kinderwagenfabriek. Eigenaar was G.J. Nieuwkamp en het bedrijf heeft bestaan vanaf ongeveer 1914 tot in de jaren 1960. De kinderwagens, vouwwagens en poppenwagens die er gemaakt werden waren voornamelijk bestemd voor de lokale markt van Nijmegen en omstreken. Ze werden rechtstreeks vanaf de fabriek verkocht in de eigen winkel, maar ook wel via andere winkeliers. Het bedrijf voerde ook reparaties uit. De productie lag op enkele honderden wagens per jaar.

Oprichter G.J. Nieuwkamp was, samen met enkele anderen, rond 1914 in Nijmegen een smederij begonnen, maar stapte al snel over op het maken van kinderwagens. Vanaf 1918 stond het bedrijf vermeld als 'kinderwagenfabriek'. In later jaren werd het ook wel aangeduid als kinderwagenfabriek 'De Volharding'.


Echtpaar Nieuwkamp sr. met alle kinderen (bron: Lucia van Kempen, website Oudekinderwagens.nl)

Het gezin Nieuwkamp bestond uit tien kinderen, vijf jongens en vijf meisjes. De gezinsleden werkten allen mee in het bedrijf, waarbij de jongens zich vooral bezig hielden met het ijzerwerk en de assemblage, de meisjes met de bekleding, het stikken van de kappen, het maken van lakentjes en dergelijke. Het bedrijf had ook enkele werknemers.

De verkoop gebeurde aanvankelijk direct vanuit de werkplaats, later had men daarvoor een eigen winkel. De klanten konden, als ze dat wilden, ook op afbetaling kopen. Daarvoor bestonden afspraken met het credietbureau 'Aza' in de Smetiusstraat, dat een en ander regelde. Binnen veertig kilometer werd gratis thuisbezorgd. Het bedrijf adverteerde regelmatig in de plaatselijke pers.

In 1925 werd het bedrijfspand verbouwd tot een winkel waar de collectie getoond kon worden en werkplaatsen gesplitst naar de verschillende afdelingen zoals bankwerkerij, bakkenproductie, schilder- en bekleedafdeling.


De gevel van de winkel aan de Houtstraat zoals die er uitzag na de verbouwing van 1925; foto uit 1935 (bron: beeldbank RAN F14786)


Etalage Houtstraat 58; foto uit 1935 (bron: beeldbank RAN F14670)


Interieur van de winkel Houtstraat 58; foto uit 1935 met mogelijk de vrouw van de eigenaar en in elk geval heel veel modelletjes (bron: beeldbank RAN F14785)


Na de dood van de stichter kort na de tweede wereldoorlog werd het bedrijf voortgezet door zijn oudste zoon G.J.W.A.M. Nieuwkamp. Bij diens huwelijk in 1942 met J.T.J. Bakkers werd zijn beroep al vermeld als 'kinderwagenfabrikant'. Hij was toen 34 jaar.

Het pand in de Houtstraat werd bij het bombardement van Nijmegen op 22 februari 1944 met de rest van de binnenstad verwoest. Na de oorlog is het bedrijf voortgezet in de Jan van Goyenstraat, waar men de panden 3, 42 en 44 in gebruik had. In nummer 3 woonde ook Nieuwkamp zelf.

Na de oorlog verschenen veel advertenties, hiernaast een uit de Gelderlander van 3 okt 1947.


Gelderlander 3 dec 1949


Gelderlander 29 dec 1956, meer dan 10 jaar na de verhuizing
wordt nog gerefereerd aan het oude adres.


In de late jaren '40 en vroege jaren '50 is Nieuwkamp de productie meer gaan richten op smeedijzeren voorwerpen en stalen meubelen. De omschakeling blijkt ook uit de aanduidingen van het bedrijf in de Nijmeegse adresboeken. Het woord 'stalenmeubelen' komt voor naast 'kinderwagens', het woord 'smederij' duikt (weer) op, evenals het woord 'staalindustrie'. Men mag aannemen dat deze omschakeling te maken had met de rond 1950 scherp teruglopende vraag naar kinderwagens. In de jaren tussen 1946 en 1949 was die uitzonderlijk groot geweest. Dit had te maken met het grote aantal huwelijken dat kort na de oorlog gesloten werd, wat leidde tot de 'baby-boom'. Voor al die baby's waren kinderwagens nodig. Bovendien waren er na de oorlog nauwelijks tweedehands kinderwagens te krijgen; veel oudere wagens hadden de oorlogsjaren niet overleefd omdat ze, vooral tijdens de hongerwinter van 1945, gebruikt waren voor het vervoer van aardappelen en andere levensmiddelen en daar ernstig onder geleden hadden. Rond 1950 liep de vraag naar kinderwagens weer terug. De baby-boom werd minder en de hausse kort daarvoor had ervoor gezorgd dat er weer volop goede tweedehandsjes te krijgen waren.

Het bedrijf van Nieuwkamp werd in 1968 nog vermeld maar is gestopt na het overlijden van G.J. Nieuwkamp, die geen kinderen naliet.

Bronnen:
Lucia van Kempen (kleindochter van stichter) op Oudekinderwagens.nl (geraadpleegd 9-7-2012);
Centraal Bureau voor Genealogie;
dagblad De Gelderlander (via Digitale Leeszaal RAN) o.a. over de verbouwing in 1925 (DG 3-10-1925);
website Noviomagus.nl (geraadpleegd 8-2012);
adresboeken van Nijmegen 1910-1980 in Regionaal Archief Nijmegen (geraadpleegd 23-4-2013).


Merkplaatje kinderwagenfabriek Nieuwkamp


Nieuwkamp kinderwagen uit 1948 met Mevrouw Diny Nieuwkamp van Abel (schoondochter van de eerste eigenaar) met haar zoon G Nieuwkamp (collectie M. Menting Nieuwkamp, Leuth)


Nieuwkamp kinderwagen van hetzelfde type uit 1948 op de kinderwagenparade in Millingen, 7 juli 2013 (wagen: collectie Sleijpen, Vlissingen; met Mevrouw Maria Menting-Nieuwkamp, kleindochter van de stichter; foto: Carel ten Horn, Wormer)


Nieuwkamp kinderwagen uit 1948 (collectie Sleijpen Oudekinderwagens.nl)


Nieuwkamp wandelwagen uit 1949. Het kind is G Nieuwkamp met de zus van zijn moeder Miene Neelis van Abel (collectie M. Menting Nieuwkamp, Leuth)

REAGEER

terug

Reactiepagina
Reactie 0:

Laurens A. ten Horn, 06-08-2014: Kinderwagenfabriek G.J. Nieuwkamp
Reactie 1:

Redactie, 06-08-2014: Van de hand van de schrijver van dit artikel verscheen tevens een informatief boek over de -veel bekendere- Nijmeegse kinderwagenfabriek Patria, die eerder ook met andere vervoermiddelen experimenteerde: fietsen, auto's en zelfs vliegtuigen... Meer informatie vindt u hier.
Reactie 2:

Redactie, 09-08-2014: Lag u ook in zo'n klassieke kinderwagen, of in een nieuwer model? Mail ons uw foto's om bij dit artikel te plaatsen.


Patria 1939/40 (Particulier)


1946/47 (van de Water)


1936 (van den Hoff)


1936 (van den Hoff)


1948 (Rikken)

Reactie 3:

Bertien Loeffen-van de Water, 14-08-2014: Deze foto is gemaakt om naar mijn peetoom te sturen die in Indie diende na de oorlog. Ikzelf lig in de wagen, dus duidelijk niet te zien, ha, ha! Verder op de foto mijn vader Frits van de Water en oudste broertje Hans. Ik ben geboren in 1946.
Reactie 4:

Cor van den Hoff, 16-11-2014: Hierbij dan de fotos van de kinderwagen van Cor van den Hoff.
Het jaar: Mei 1936, plaats: hoek Schonckstraat 54 Nijmegen (achter het hek stond in de oorlogs jaren de gaarkeuken), "passagier": baby van den Hoff, "Chauffeur": Mevr An van den Hoff-Ribbers (moeder). Ik denk dat het meisje in de buurt woonde.
Reactie 5:

Corrie van der Pijll-Reichgelt, 10-01-2015: Net als mijn vier zusjes en vijf broers heb ik in zo'n kinderwagen gelegen. De typische lage kinderwagen had een dubbele bodem. Het kind lag op een in drien verdeelde bodem waarvan het middelste deel kon worden uitgenomen om "de bak" te vullen. Bedoeld voor babyspullen, maar in WO II haalde mijn moeder zakken rogge/tarwe bij de boer met de baby er bovenop. De oudere kinderen liepen er omheen en we werden nooit aangehouden door de Duitsers. Het koren werd gemalen in een D.E. koffiemolen verbonden met de motor van een Miele wasmachine.
Reactie 6:

Laurens A. ten Horn, 23-08-2016: Hierbij drie foto's van een poppenwagen van de Nijmeegse kinderwagenfabriek Nieuwkamp/De Volharding uit de jaren 1920. Het wagentje is van de week opgedoken en is nu in het bezit en de vakkundige handen van het Poppen- en Kinderwagenmuseum in Zwolle van Nelly en Rob Sloep.

Ik vind het een verbazende vondst. Van de producten van De Volharding/Nieuwkamp is bijna niets over. Een enkele kinderwagen van kort na de oorlog is nog bekend, en nu dit poppenwagentje!

Het wagentje is vooral bijzonder omdat het goed laat zien hoe ook grote kinderwagens er in die tijd uitzagen. De vering is buiten de bak geplaatst, wat in die tijd een geheel nieuwe ontwikkeling was. Let ook op de stijl van de decoratie en de kleuren. Het beige-bruin en donker bruine van de kleurstelling, en de strakke, rechte belijning (die goed passen in de Art Deco) zijn ook typisch jaren 1920.
Afmetingen: (L x B x H) 88 x 48 x 80 cm. Dat is inclusief duwer, kap en buitenvering.
Alleen de bak: (L x B x H) 64 x 32 x 32 cm.

Het was zeker geen goedkoop wagentje; aan zo'n ding zit haast evenveel werk als aan een grote. De ouders van het kind dat ermee gelopen heeft moeten dus goed-bemiddeld zijn geweest. We kunnen ons haast voorstellen hoe moeder en dochter misschien zelfs naast elkaar hebben gelopen met eenzelfde wagen, de moeder met het volgende kind in een grote kinderwagen, de dochter met een mooie pop in haar kleinere exemplaar!
De wagen is in volle glorie te zien in het Poppen- en Kinderwagenmuseum in Zwolle.

Reactie 7:

Laura de Schepper-Rikken, 27-08-2016: Hierbij een foto van mijn oudste broer (geboren februari 1948) met mijn moeder. De foto zal ergens in het najaar 1948 gemaakt zijn ergens bij de van Gentstraat. Ik kan geen merk ontdekken, misschien herkent een kenner dit model en de fabrikant.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: